ΠΑΕΙ Κ Ο ΓΕΝΑΡΗΣ....

Ιανουάριος: από τον Ιανό

μήνας Ιανουάριος ή Γενάρης

Ονομασία του μήνα Ιανουαρίου

Ο Γενάρης, όπως και όλοι οι μήνες του ημερολογίου μας, του Παγκοσμίου Χριστιανικού ημερολογίου, οφείλει τ' όνομά του στους Αρχαίους Ρωμαίους στο Θεό του Ιανό, που προς τιμή του τον ονόμασαν έτσι. Δεν είχε όμως απ' την αρχή την τιμή ν' αποτελεί τον πρώτο μήνα του χρόνου.
Αττικός μήνας: ΓΑΜΗΛΙΩΝ (15 Ιανουαρίου - 15 Φεβρουαρίου)
Οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν σαν Πρωτοχρονιά την 21η Ιουνίου
(του μηνός Σκιροφοριώντος όπως τον έλεγαν) και οι Ρωμαίοι την 1η Μαρτίου.
Η τελευταία είχε διατηρηθεί να γιορτάζεται και από τους Ελληνες της Ανδριανουπόλεως, πριν τους διώξουν οι Τούρκοι από την Ανατολική Θράκη.
Η πρώτη Ιανουαρίου καθιερώθηκε σαν πρωτοχρονιά από τους Ρωμαίους το 153 π.Χ. Την ημέρα αυτή συνήθιζαν να εκλέγουν τους ανώτατους άρχοντες, τους ύπατους και με την ευκαιρία επιδίδονταν σε τελετές και θορυβώδεις διασκεδάσεις.
Από αυτούς την πήραν αργότερα οι Βυζαντινοί και την καθιέρωσαν (περί το 1000 μ.Χ.).

Ονομασίες του λαού για το μήνα Ιανουάριο

Τον Ιανουάριο ο λαός τον λέει με πολλά ονόματα, που τα περισσότερα αναφέρονται στις ιδιότητές του. Ο Γενάρης λέγεται  Γεννολοητής, παρετυμολογικά, γιατί τότε γεννοβολούν τα κοπάδια.Γατομήνας επειδή σ' αυτόν ζευγαρώνουν οι γάτες. Κρυαρίτης (στη Μάνη) για το τσουχτερό του κρύο.
Λέγεται Μεσοχείμωνας γιατί είναι μεσαίος από τους τρεις μήνες του χειμώνα. Κρυαρώτης γιατί κάνει πολύ κρύο. Αλλες ονομασίες είναι Κλαδευτής, γιατί το μήνα αυτό κλαδεύουν.
Ακόμα τον Ιανουάριο τον ονομάζουν Τρανό, Πρωτάρη, Μεγάλο μήνα ή Μεγαλομήνα, επειδή είναι ο 1ος μήνας του έτους που έχει 31 μέρες και οι νύχτες του είναι μεγάλες, όπως λέει και το τραγούδι: "Νάταν οι μέρες του Μαγιού κι οι νύχτες του Γενάρη" . Τέλος λέγεται Καλαντάρης ή Καλαντέρηςαπ' τα Κάλαντα που τραγουδούν τα παιδιά την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα. Γελαστός για τις Αλκυονίδες ημέρες του.

Στην αρχαία εποχή, στη μέση του σημερινού μας Γενάρη άρχιζε ο ιερός μήνας της Ηρας, ο Γαμηλιών. Η Ηρα, εκτός από βασίλισσα τ' ουρανού και των Θεών, ήταν προστάτιδα του γάμου και της οικογένειας. Γι' αυτό τον μήνα αυτό οι αρχαίοι έκαναν τους πιο πολλούς γάμους, απ' όπου πήρε και το όνομά του. Συνήθιζαν δε κάθε χρόνο, στις 27 του Γαμιλίωνα με την Πανσέληνο, να κάνουν θυσίες και εισφορές, που τις έλεγαν "Γαμήλιες".

Γιορτές του μήνα Γενάρη

Μήνας γιορτών μπορεί να ονομαστεί με τις πολλές γιορτές που έχει ο Γενάρης. Μα και σημάδια πολλά για του ανθρώπου το μέλλον, τουλάχιστον της χρονιάς.
Η πρώτη μέρα του μήνα είναι η πρωτοχρονιά και γιορτάζεται σ' όλο τον κόσμο με λαμπρότητα, μεγαλοπρέπεια και πολλές εκδηλώσεις. Αυτή η ημέρα καλύπτεται από ένα πλήθος λαϊκών εθίμων, με πράξεις και ενέργειες μαγικές, που έχουν την προέλευσή τους στα βάθη των αιώνων. Οι ελληνικές λαϊκές παραδόσεις, θέλουν τον Αγιο Βασίλειο είτε ζευγολάτη που γυρίζει και ευλογεί τα χωράφια, είτε οδοιπόρο ή μάντη.
Τη μέρα αυτή γιορτάζεται η μνήμη του Αγίου Βασιλείου, που είναι ένας από τους μεγαλύτερους πατέρες της εκκλησίας. Ο Αγιος Βασίλης ενσαρκώνει για το λαό, το πνεύμα του καινούργιου χρόνου.
Η καλοσυνάτη μορφή του με τη λευκή γενειάδα, τα κάτασπρα μαλλιά το γλυκό χαμόγελο, το μειλίχιο βλέμμα, δεσπόζει παντού, τριγύρω μας τις μέρες τις γιορτινές.  Αυτή την εικόνα η λαϊκή φαντασία έπλασε και ριζώθηκε στην ψυχή μας. Και τον οραματιζόμαστε να έρχεται από τη μακρινή Καισάρεια, φορτωμένος δώρα και χίλια καλά.
Από το Βυζάντιο και συγκεκριμένα από το χειρόγραφο του δωδεκάτου αιώνα, έχουμε το επόμενο αλφαβητάριο, που θυμίζει παρόμοια νεοελληνικά που τα λένε σήμερα τα παιδιά.
Να ο ψυχωφελής βυζαντινός αλφάβητος του δωδεκάτου αιώνα.
Αλφα. Αρχηγός των απάντων.
Βήτα. Βασιλεύει κύριος.
Γάμμα. Γεννάται ο Χριστός.
Δέλτα. Δια λόγου Θεϊκού.
Εψιλον. Ερχεται επί γης.
Ζήτα. Ζωήν φέρει εν τω κόσμω.
Ητα. Ηλιος και σελήνη.
Θήτα. Θεόν προσκινούσιν.

Το περιεχόμενο του Βυζαντινού αλφαβήτου στη Γέννεση του Χριστού, δηλαδή στο κοσμοϊστορικό γεγονός που τα μικρά παιδιά μας αναγγέλουν με τα κάλαντα των Χριστουγέννων και με την Αλφα - Βήτα του μικρού Αη-Βασίλη, στα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς.
Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς στη Σιάτιστα και σε άλλα μέρη της Ελλάδας κάνουν τυρόπιτα ή κολοκυθόπιτα γλυκειά και μέσα βάζουν νόμισμα τον παρά που λένε. Πριν αρχίσει το φαγητό κόβουν την πίτα σε κομμάτια για κάθε άτομο στο σπίτι, χωράφια, αμπέλια και ζώα και κατόπιν ψάχνουν να βρουν το νόμισμα. Οποιος βρει το νόμισμα είναι τυχερός της χρονιάς και κάτι καλό θα του συμβεί.
Με την ημέρα της Πρωτοχρονιάς συνδέθηκαν διάφορες προλήψεις, όπως η επιλογή από την οικογένεια του ατόμου το οποίο θα περάσει πρώτο το κατώφλι του σπιτιού, το πρωί της πρώτης του έτους για το "ποδαρικό". Την ίδια μέρα αποφεύγουν να προσφέρουν ο,τιδήποτε, έξω από το σπίτι, ούτε να ρίξουν νερό έξω απ' αυτό.

Στις 6 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Φώτων, που θεωρείται μεγάλη Χριστιανική γιορτή, γιατί τότε αγιάζονται τα νερά. Αυτή η γιορτή συμβολίζει την παλιγγενεσία του ανθρώπου και ο λαός τη λέει "Μεγάλη γιορτή, Θεότρομη".
Είναι η μέρα που βαφτίσθηκε ο Χριστός απ' τον Αη-Γιάννη τον Πρόδρομο στ' άγια νερά του Ιορδάνη. Και από τότε πιστεύεται πως κάθε φορά, την ημέρα των Αγίων Θεοφανείων αγιάζονται τα νερά της βροχής ο λαός μας το λέει αγιονέρι, που πέφτει απ' τον ουρανό και αγιάζει τα σπαρτά και τα χορτάρια της γης. Την βροχή τη λένε αγιασμένη και χαίρονται το δάκρυ της. Το αγίασμα που παίρνει απ' την εκκλησία, ο λαός μας, την ημέρα των Φώτων, το κρατάει με μεγάλη ευλάβεια και πιστεύει απόλυτα στη θαυματουργή δύναμή του. Μ' αυτό αγιάζει τα χωράφια, σπαρτά, τις γωνιές των σπιτιών, τα μαντριά, τα ζωντανά και όλο το βίο του, απ' άκρη σ' άκρη. Ένα  μπουκάλι, γιομάτο αγιασμό και κλεισμένο καλά, θα το πάρει στα αμπέλια του. Εκεί, θα σκάψει, συνήθως στη μέση τ' αμπελιού, και θα το χώσει στο χώμα για να φυλάει τ' αμπελόχτημα από κάθε αρρώστια και κακό.
Οι ζευγολάτες, πιστεύουν πως ξημερώνοντας τα Φώτα, το βράδυ στο παχνί τους μιλούν ακόμα και τα καματερά τους. Κουβεντιάζουν, λένε και αυτά με το Χριστό. Φτάνει βλέπεις, ο Χριστός ίσαμε εκεί, γιατί αυτά τον πρωτοζέσταιναν την ώρα της Γέννεσής του, μέσα στη θεία σπηλιά, όταν τον κυνηγούσε η ανθρώπινη κακία, μ' οδηγό το συμφέρον των ολίγων.
Την παραμονή των Φώτων γίνεται στην εκκλησία ο αγιασμός και ο παπάς γυρίζει όλα τα σπίτια με το σταυρό και τ' αγιάζει. Λένε τότε την παροιμία "Σαν ο Παπάς με το σταυρό".
Παράλληλα η έκτη Ιανουαρίου αποτελεί ένα ορόσημο για τη λαογραφία των ευρωπαϊκών χωρών. Εθιμα παλιά, συνήθως προχριστιανικά στις ρίζες τους επιζούν και συνεχίζουν τον εορτασμό τους προσκολλημένα στο χριστιανικό εορτασμό των Θεοφανείων. Πολλά απ' αυτά συνδέονται με πρωτόγονες λαϊκές δοξασίες γύρω από τις χειμερινές τροπές του ήλιου. Πόσο γνωστή λαογραφικά, είναι η νύχτα της παραμονής των Θεοφανείων και πόση έχει ασκήσει επίδραση σε θρύλους ευρωπαϊκούς, γίνεται αμέσως φανερό, αρκεί μόνο να θυμηθούμε τον όρο "Δωδέκατη νύχτα". Μέσα στη νύχτα αυτή σμίγουν και συναδελφώνονται τα τραγικά και τα ευτράπελα. Και λέγεται δωδέκατη, γιατί είναι η τελευταία του Δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων. Στη Γερμανία  και την Αυστρία όλα τα καταστρεπτικά δαιμόνια διώχνονται τη νύχτα των Θεοφανείων, κυνηγημένα από τους δυνατούς θορύβους που κάνουν μεταμφιεσμένοι και μη. Ανάλογα συμβαίνουν και σ' άλες ευρωπαϊκές χώρες, με περισσότερη ιδιόρρυθμη εκδήλωση στην Πορτογαλία και στην Αγγλία.
Στη Σιάτιστα τα Θεοφάνεια γίνονται τα καρναβάλια "Τα μπουμπουσάρια" και για το λόγο αυτό συγκεντρώνεται πολύς κόσμος στη Σιάτιστα. Η λέξη "Μπουμπουσάρια" είναι παραφθορά του ονόματος "Εμπουσα". Ηταν δε Εμπουσα κατά τις δοξασίες των προγόνων μας φάσμα νυχτερινό με πόδια γαϊδάρου, που άλλαζε μορφές από τη μια στιγμή στην άλλη και τρόμαζε τα παιδιά.

Επίσης τα Θεοφάνεια στη Σιάτιστα μετά τη θεία λειτουργία και συγκεκριμένα μετά την εκφώνηση του "Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου στου Κύριε..." η εκκλησία δονείται από το εκκωφαντικό "Κύριε Ελέησον...".
Μετά την απόλυση της εκκλησίας οι επίτροποι, κρατώντας ένα κουδούνι γυρίζουν στα σπίτια και μοιράζουν από ένα κομμάτι γλυκειά πίτα παίρνοντας χρήματα για την εκκλησία. Η πίτα αυτή έχει μέσα της ένα φλουρί. Σε όποια οικογένεια πέσει το φλουρί δίνεται η τιμή να παρασκευάσει την πίτα για τα θεοφάνεια της επόμενης χρονιάς.
Οι επίτροποι που μοιράζουν αυτή την πίτα λέγονται "Πνιχτάδες" ίσως από το πνίξιμο του σταυρού στο αγίασμα κατά την τελετή του Αγιασμού.
Στις 7 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου του Βαπτιστή.
Στις 17 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Αντωνίου και στις 18 του Αγίου Αθανασίου. Του Αγίου Αθανασίου η ημέρα μεγαλώνει μια ώρα. Γι' αυτό πολλοί λένε "Αη-Θανάσης ήλθε, καλοκαίρι ήλθε".
Στις 20 Ιανουαρίου είναι η γιορτή του Αγίου Ευθυμίου.
Για τους Αγίους Αντώνιο, Αθανάσιο και Ευθύμιο υπάρχει ο εξής μύθος:
"Οι τρεις Αγιοι πήγαιναν μαζί. Ο Αγιος Ευθύμιος ήταν σπανός και οι άλλοι δυο δεν τον ήθελαν. Κάποτε σ' ένα ταξίδι τους στην έρημο σηκώθηκαν οι δυο πρωί - πρωί και έφυγαν. Για να τους προκάνει ο Αγιος Ευθύμιος στη βία του επάνω, κόλλησε το κεφάλι του γαϊδάρου στο μουλάρι (γι' αυτό από τότε το μουλάρι έχει αυτιά γαϊδάρου) καθώς οι άλλοι φεύγοντας έκοψαν τα κεφάλια απ' τα δυο ζώα, που ήταν του Αγίου Ευθυμίου. Τους πρόκαμε και επειδή ήξερε την αιτία που δεν τον ήθελαν, έπιασε με τα δυο του χέρια το πρόσωπό του και αμέσως φύτρωσε μια γενειάδα που ακούμπησε στη γη.
Στις 30 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Τριών Ιεραρχών του Μεγάλου Βασιλείου, του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Η γιορτή των μεγάλων αυτών ιεραρχών είναι η γιορτή των ελληνικών και χριστιανικών γραμμάτων. Την ημέρα αυτή στη Σιάτιστα τελείται πανηγυρική θεία λειτουργία καθώς και μνημόσυνο των ευεργετών των σχολείων της πόλης.

Αλκυονίδες μέρες το μήνα Ιανουάριο

Κατά το δεύτερο δεκαήμερο του Ιανουαρίου συνήθως καλωσυνεύει ο καιρός και απολαμβάνουμε για μερικές μέρες μια σχετική καλοκαιρία, μια ανάπαυλα από τα χειμωνιάτικα μπουρίνια. Οι γλυκές αυτές χειμωνιάτικες ημέρες, είναι οι γνωστές "Αλκυονίδες ημέρες", που σύμφωνα με τον πανάρχαιό μας μύθο, πήραν το όνομά τους από την Αλκυόνα, το ψαροπούλι της ακτής που κλωσσά τα αυγά του αυτές τις μέρες.

Η Αλκυόνη, το σημερινό κακόσχημο ψαροπούλι με τα όμορφα φτερά σύμφωνα με τον πανάρχαιο μύθο μας, ήταν κάποτε μια χαρούμενη και ευτυχισμένη γυναίκα, κόρη του Θεού των ανέμων, του Αιόλου -που ζούσε στ' ακρογιάλια της θάλασσας με τον άντρα της Κήυκα και αλληλοαποκαλούνταν Ζευς και Ηρα. Για την ασέβειά τους όμως αυτή προς τον Δία οργίστηκε τόσο πολύ ο πρώτος των Θεών και μεταμόρφωσε τον Κήυκα σε όρνιο.

Ξετρελαμένη τότε η δύστυχη γυναίκα, έτρεχεν από δω και από κει στις ερημιές στις βαλτώδεις εκβολές των ποταμιών και μέσα στις πυκνές τους καλαμιές, για να βρει τον αγαπημένο της Κήυκα. Οπότε, οι θεοί του Ολύμπου την λυπήθηκαν και την μεταμόρφωσαν και αυτήν σε πουλί, τη γνωστή μας Αλκυόνη, για να ψάχνει και στις θάλασσες μήπως εκεί βρει το χαμένο της άντρα. Ωστόσο όμως η δυστυχία εξακολουθούσε να την συντροφεύει, γιατί αντίθετα από τ' άλλα πουλιά που γεννούν και κλωσσούν τ' αυγά τους την άνοιξη αυτή γεννάει μέσα στη βαρυχειμωνιά, οπότε μανιασμένα τα κύματα της θάλασσας τέτοιον καιρό, την άρπαξαν αυγά και πουλιά κάνοντάς την να κλαίει σπαραχτικά.
Οι Θεοί που τόσο σκληρά είχαν τιμωρήσει την κόρη του Αιόλου, διέταξαν τότε τη θάλασσα και τους ανέμους να ησυχάσουν, να γίνει καλοκαιρία για δυο εβδομάδες, για όσες ημέρες η Αλκυόνη κλωσσά τα αυγά της.

Μια τέτοια ωραία και ποιητική ερμηνεία δόθηκε από τον πανάρχαιο αυτόν ελληνικό μύθο για την καλοκαιρινή αυτή παρεμβολή μέσα στην καρδιά του χειμώνα, που δεν έχει βέβαια καμιά σχέση με τη σημερινή επιστημονική εξήγηση του φαινομένου αυτού. Ο μύθος μιλάει για την απέραντη συζυγική αγάπη και την τρυφερή στοργή της γυναίκας, ενώ η μετεωρολογική υπηρεσία μιλάει για εξίσωση των βαρομετρικών πιέσεων μεταξύ της νοτίου και βορείου Ευρώπης.

Για τη συζυγική πίστη των Αλκυόνων ασχολήθηκε ο Πλούταρχος που αφηγείται ότι αν ο σύζυγος της Αλκυόνης γεράσει και δεν μπορεί να πετάξει, τότε η θηλυκιά Αλκυόνη τον παίρνει στους ώμους και τον φέρνει πάντοτε μαζί της, τον ταϊζει και τον περιποιείται ως το θάνατο.

Δεν είναι όμως η μόνη περίπτωση ανώτερης ηθικής στο ζωικό βασίλειο. Η τρυγόνα, εάν χαθεί το ταίρι της χηρεύει αυστηρά και δεν ξανασμίγει μ' άλλο ταίρι. Τα κοράκια όταν μαδηθούν απ' τα γεράματα δέχονται πολλές περιποιήσεις και θερμαίνονται απ' τ' άλλα νεώτερα. Το λελέκι τιμωρεί την άπιστη σύζυγο με ραμφισμούς μέχρι να τη θανατώσει. Σ' αυτά βοηθούν και οι άλλοι αρσενικοί. Ο πελεκάνος αν δεν βρίσκει τροφή να δώσει στα μικρά του που κινδυνεύουν τον χειμώνα να πεθάνουν, σχίζει το στήθος του και τα προσφέρει για τροφή το αίμα του, όπως αναφέρεται και στον Επιτάφιο θρήνο.
"Ωσπερ πελεκάν, τετρωμένος την πλευρά σου, Λόγε, τους θανόντας παίδας εζώωσαν επιστάξας ζωτικούς αυτοίς κρουνούς".

Το ψαροπούλι όπως αποκαλείται στη γλώσσα του λαού η Αλκυόνη, εξακολουθεί και σήμερα να είναι σύμβολο της χειμωνιάτικης ωραίας διακοπής μέσα στον Ιανουάριο και σε πολλά μέρη την θεωρούν πουλί που φέρνει γούρι. Οι έμποροι, οι καταστηματάρχες, την κρατούν βαλσαμωμένη στα μαγαζιά τους για ν' αυξήσουν τα πλούτη τους, οι πρώτοι και τους πελάτες τους οι δεύτεροι. Οι φυλάργυροι την διατηρούν για να τους φέρει πολλά πλούτη και οι χωριανοί για να μη πέφτει αστροπελέκι στο σπίτι τους.

Το φαινόμενο της καλοκαιρίας μέσα στη βαρυχειμωνιά του Ιανουαρίου απασχόλησε πολύ τους αρχαίους μας που έδιναν μυθολογικές εξηγήσεις γεμάτες ομορφιά. Ο Αιλιανός λ.χ. έγραψεν ότι "κυούσης δε Αλκυόνος ίσταται τα πελάγη, ειρήνην δε και φιλίαν άγουσεν άνεμον". Ο μέγας Αριστοτέλης λέγει: "Η δε Αλκυών κύει επί τροπάς χειμερινάς, διό και καλούνται όταν ευδιειναί γένονται αι τροπαί, αλκυόνοιοι ημέραι". Ο Λουκιανός πάλι έγραφε πως: "Αίθρια μεν τα άνωθεν, ακύμαντος δε και γαλήνιον άπαν το πέλαγος, όμοιν, ως ειπείν κατόπτρω.

Ωστόσο, όμως οι Αλκυονίδες ημέρες δεν έρχονται πάντα. Υπάρχουν χρόνια που το γλυκό αυτό καλοκαιρινό διάλειμμα στην καρδιά του χειμώνα δεν παρατηρείται καθόλου. Η Αλκυόνη τότε γεννάει μέσα στη βαρυχειμωνιά και όπως είπαμε τα κύματα αρπάζουν τα αυγά ή τα πουλιά της. Το ψαροπούλι τότε θρηνεί πάλι τον πόνο του, καθώς πετιέται μέσα από τα βράχια και περιμένει τον Μάρτη για να φύγει από τον τόπο μας. Γιατί η Αλκυόνη είναι πουλί αποδημητικό με το δικό του δρομολόγιο το ιδιόμορφο. Μας έρχεται τα τέλη του καλοκαιριού και μας αποχαιρετάει μόλις καλωσυνέψει ο καιρός κατά τις αρχές του Μάρτη.

Γεωργικές εργασίες το μήνα Ιανουάριο

Προετοιμάζουν τα γεωργικά τους εργαλεία, όταν υπάρχουν βροχές ή χιόνια.
Μεταφέρουν κοπριά στα κτήματα.
Εκχερσώνουν χωράφια ή διορθώνουν φράχτες.
Κάνουν αποστραγγιστικά χαντάκια.
Ανοίγουν λάκκους γύρω από τα δέντρα για να δεχτούν περισσότερη βροχή ή τα ασβεστώνουν.
Σπέρνουν πρώιμα μπιζέλια, κουκιά, κρομμύδια.
Φυτεύουν τα φυλλοβόλα δέντρα (κερασιά, βυσσινιά, βερικοκιά, ροδακινιά), αγκινάρες, φράουλες, σπαράγγια.
Λιπαίνουν τα δέντρα με χωνεμένη κοπριά.
Κλαδεύουν ελαιόδεντρα.
Επισκευάζουν και βάφουν τις κυψέλες.
Αρχίζουν το άρμεγμα των προβάτων.
Οι γυναίκες ύφαιναν στον αργαλειό κιλίμια και βελέντζες, έπλεκαν και έραβαν. 

Παροιμίες για το μήνα Ιανουάριο:

Σ' όσους μήνες έχουν «ρο», μπάνιο με ζεστό νερό.

Χιόνισ' έβρεξ' ο Γενάρης, oλ' οι μύλοι μας θ' αλέθουν.

Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην ξετάζει.

Χιόνι πέφτει το Γενάρη, χαρές θα 'ν' τον αλωνάρη.

Κόττα, πίτα το Γενάρη, κόκοτα τον Αλωνάρη.

Κόψε ξύλο το Γενάρη και μη καρτερείς φεγγάρι.

Γενάρη πίνουν το κρασί, το Θεριστή το ξύδι.

Του Γενάρη το ζευγάρι διάβολος θε να το πάρει.

Του Γενάρη το φεγγάρι παρά λίγο μέρας μοιάζει.

Ο λαγός και το περδίκι κι ο καλός ο νοικοκύρης το Γενάρη χαίρονται.

Εγέλασεν ο Γενάρης.

Του Γεναριού το φεγγάρι είναι σαν του Αλωνάρη.

Ο Γενάρης δε γεννά μήτε αυγά μήτε πουλιά, μόνο κρύο και νερά.

Του Γενάρη το φεγγάρι την ημέρα σιγοντάρει.

Οποιος θε να βαμπακώσει, τον Γενάρη θε ν' οργώσει.

Κόψε ξύλο τον Γενάρη και μην καρτερείς φεγγάρι.

Όποιος σπέρνει το Γενάρη, παίρνει την ανεμοζάλη.

Του Γενάρη το φεγγάρι ήλιος της ημέρας μοιάζει.

Αρχιμηνιά, καλή χρονιά, με σύγκρυα και παγωνιά.

Χαρά στα Φώτα τα στεγνά και τη Λαμπρή βρεμένη.

Γενάρης χωρίς χιόνι, κακό μαντάτο.

Τ' Αλωναριού τα μεσημέρια , και του Γεναριού οι νύχτες.

Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην κοιτάζεις.

Οι γεναριότικες νύχτες, για να περάσουν θέλουν συντροφιά και κουβέντα.

Εκαμε κι ο Γενάρης ήλιο.

Γενάρη, μήνα του Χριστού κι αρχιμηνιά του κόσμου.

.Χαρά στα Φώτα τα στεγνά και τη Λαμπρή βρεμένη.

Γενάρη γέννα το παιδί, Φλεβάρη, φλέβισέ το.

Κότα πίτα το Γενάρη, κόκορα τον Αλωνάρη.

ΠΗΓΗ: http://www.paidika.gr

ΚΑΛΗ ΣΑΣ ΜΕΡΑ  ΚΑΙ   ΝΑ ΕΧΕΤΕ 

    ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΚΑΙ ΑΙΣΙΟΔΟΞΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΜΕ ΧΑΜΟΓΕΛΟ!!!

                  

ΚΑΛΗ Κ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΗ ΧΡΟΝΙΑ!!!

                                  KΑΛΗ  ΧΑΡΟΥΜΕΝΗ Κ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΗ  ΧΡΟΝΙΑ!!

                                                  ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΛΑ!!

                                                   ΕΥΧΟΜΑΙ  ΜΕ  ΕΚΤΙΜΗΣΗ 

                                      ΣΕ ΟΛΟΥΣ  ΕΣΑΣ ΤΟΥΣ ΣΥΝΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΜΟΥ

                                            ΠΟΥ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΧΡΟΝΟ  

                              ΜΟΥ ΚΡΑΤΑΤΕ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ 

                                               ΤΙΣ  ΤΑΞΙΔΙΑΡΙΚΕΣ  ΣΚΕΨΕΙΣ!!
         ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΙΠΟΥΣ ΑΝΩΝΥΜΟΥΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΤΟΥ BLOG ΜΟΥ!                 
                 ΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ BLOGΣΠΙΤΑΚΙ ΜΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΝΟΣ ΕΤΟΥΣ!!!!

                                                      ΕΧΟΥΜΕ ΓΕΝΕΘΛΙΑ!!
     Κ ΕΧΟΥΜΕ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ ΣΕ ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ  155  ΣΥΝΟΔΟΙΠΟΡΟΥΣ ΣΤΙΣ ΣΚΕΨΕΙΣ!                                

          
             ΔΙΑΛΕΞΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΜΕΡΑ ΜΙΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 

                                ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΩ ΑΥΤΟ ΤΟ BLOGΟΣΠΙΤΑΚΙ  ΜΟΥ

                  ΜΕ ΔΙΑΘΕΣΗ ΚΑΙ ΚΕΦΙ ΝΑ ΠΕΡΝΑΩ ΚΑΠΟΙΕΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΕΣ ΩΡΕΣ

               ΚΑΙ ΝΑ ΞΕΦΕΥΓΩ  ΑΠΟ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΔΥΣΑΡΕΣΤΑ  ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΤΗ ΖΩΗ.

               Ε Κ Τ Ι Μ Η Σ Α    ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΤΗΝ ΠΑΡΕΑ ΣΑΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ 

                                          ΣΤΑ ΤΑΞΙΔΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΟΥ

                                            Κ  ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΟΛΟΥΣ 
                                                                                           ΕΠΩΝΥΜΟΥΣ Κ ΑΝΩΝΥΜΟΥΣ

                        ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ  ΣΑΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΣΠΙΤΑΚΙ ΜΟΥ!!

           

           ΝΑ ΕΙΣΤΕ ΟΛΟΙ ΚΑΛΑ! ΓΕΡΟΙ! ΓΕΜΑΤΟΙ ΕΛΠΙΔΑ, ΚΟΥΡΑΓΙΟ, ΧΑΜΟΓΕΛΑ!

ΑΥΤΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΜΑΣ  ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΤΑ ΠΝΙΓΟΥΜΕ ΝΑ ΤΑ ΒΓΑΖΟΥΜΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΟΣΟ ΔΥΣΚΟΛΟ Κ ΑΝ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ, ΓΙΑΤΙ ΜΕ ΑΥΤΑ ΤΑ ΟΠΛΑ ΘΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΟΥΜΕ ΚΑΘΕ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ!!ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΥΧΗ ΔΙΝΩ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΠΛΕΟΝ ΜΕ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ....

        ΕΧΟΝΤΑΣ ΑΥΤΑ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΑΣ ΠΑΝΤΑ, ΟΛΑ  ΤΑ ΔΥΣΚΟΛΑ ΠΟΥ ΠΕΡΝΑΜΕ 

                                    ΚΑΠΟΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΘΑ ΑΛΛΑΞΟΥΝ!!    ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ!!

                                                         ΝΑ ΕΙΣΤΕ ΣΙΓΟΥΡΟΙ!!!!

"ΟΤΑΝ ΘΕΛΟΥΜΕ ΚΑΤΙ ΠΟΛΥ ΟΛΟ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΣΥΝΟΜΟΤΕΙ ΥΠΕΡ ΜΑΣ"     
                                                                                                                        Πάουλο Κοέλιο
  
                                                                     
                                                                            ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΜΕ ΥΓΕΙΑ!!!!!
                                                                                                
                                                                                     ΑΠΟ:"ΑΓΓΕΛΕΜΟΥ -VALIA"

ΚΕΡΑΣΤΕΙΤΕ ΕΝΑ ΓΛΥΚΑΚΙ ΠΟΥ ΕΦΤΙΑΞΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟ!!

Πρωτοχρονιάτικα έθιμα στην Ελλάδα

Στην πλειοψηφία τους οι Έλληνες κόβουν τη βασιλόπιτα αμέσως μετά την αλλαγή του χρόνου. Σε μερικές όμως, περιοχές της Ελλάδας η Βασιλόπιτα κόβεται στο μεσημεριανό τραπέζι, ανήμερα του Αγίου Βασιλείου την 1η Ιανουαρίου. Όποτε πάντως και αν κοπεί, ακολουθείται το ίδιο εθιμοτυπικό: Ο νοικοκύρης την σταυρώνει τρεις φορές με ένα μαχαίρι και μετά αρχίζει να κόβει τα κομμάτια. Το πρώτο είναι του Χριστού, το δεύτερο της Παναγίας, το τρίτο του Αγίου Βασιλείου, το τέταρτο του σπιτιού και ακολουθούν τα κομμάτια των μελών της οικογένειας με σειρά ηλικίας.

Χαρτοπαιξία

Αγαπημένο έθιμο των Ελλήνων τις μέρες της Πρωτοχρονιάς είναι να δοκιμάζουν την τύχη τους. Εκτός από το κρατικό Λαχείο, υπάρχει επίσης η χαρτοπαιξία και τα ζάρια σε καφενεία, λέσχες και σπίτια.

Στα σπίτια είναι έθιμο να παίζονται χαρτιά το βράδυ της Παραμονής της Πρωτοχρονιάς περιμένοντας την αλλαγή του χρόνου. Τα ποσά συνήθως είναι χαμηλά, τέτοια που να προσφέρουν απλά μια φιλική διασκέδαση χωρίς να στενοχωρούν τους χαμένους.

Πυροτεχνήματα

Τα τελευταία χρόνια έχουν καθιερωθεί τα πυροτεχνήματα στις κεντρικές πλατείες των πόλεων. Είναι με ευθύνη και διοργάνωση των δημοτικών αρχών που επίσης φροντίζουν για τον εορταστικό στολισμό των πόλεων, αλλά και τη διοργάνωση μουσικών εκδηλώσεων για την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Το Ποδαρικό
Πολλοί άνθρωποι είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ακόμα και σήμερα σχετικά με το ποιος θα κάνει ποδαρικό στο σπίτι τους, δηλαδή ποιος θα μπει πρώτος στο σπίτι τους τον καινούριο χρόνο.

Έτσι, από την παραμονή λένε σε κάποιο δικό τους άνθρωπο, που τον θεωρούν καλότυχο και γουρλή, να έρθει την Πρωτοχρονιά να τους κάνει ποδαρικό. Πολλές φορές προτιμούν ένα μικρό παιδί για να κάνει ποδαρικό, γιατί τα παιδιά είναι αθώα και στην καρδιά τους δεν υπάρχει η ζήλια και η κακία.

Η Καλή Χέρα

Συνηθίζεται να δίνεται ένα χρηματικό ποσό σαν δώρο σε παιδιά που θα επισκεφτούν κάποιο σπίτι την Πρωτοχρονιά. Συνήθως πρόκειται για τα εγγόνια ή τα ανίψια. Μερικές δεκαετίες παλιότερα, η «καλή χέρα» ήταν το μόνο δώρο που έπαιρναν τα παιδιά την Πρωτοχρονιά και σε πολλές περιπτώσεις ήταν απλά ένα κέρασμα μιας κι ούτε χρήματα υπήρχαν πολλά, αλλά ούτε μαγαζιά με παιχνίδια.

Στα όμορφα Επτάνησα, ανάμεσα στο Ιόνιο πέλαγος και την Αδριατική θάλασσα, χαίρονται με ξεχωριστό τρόπο τις ημέρες του Δωδεκαημέρου. Οι άνθρωποι γιορτάζουν πηγαίνοντας στην εκκλησία, τρώγοντας, πίνοντας, τραγουδώντας αλλά και κάνοντας αστεία ο ένας στον άλλο.

Οι Κολώνιες
Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς το βράδυ, οι κάτοικοι της πόλης γεμάτοι χαρά για τον ερχομό του Νέου Χρόνου κατεβαίνουν στο δρόμο κρατώντας μπουκάλια με κολώνια και ραίνουν ο ένας τον άλλο τραγουδώντας: « Ήρθαμε με ρόδα και με ανθούς να σας ειπούμε Χρόνους Πολλούς».


Στις Κυκλάδες θεωρούν καλό οιωνό να φυσάει βοριάς την πρωτοχρονιά. Επίσης θεωρούν καλό σημάδι αν έρθει στην αυλή τους περιστέρι τη μέρα αυτή. Αν όμως πετάξει πάνω από το σπιτικό τους κοράκι τους βάζει σε σκέψεις μελαγχολικές ότι τάχα τους περιμένουν συμφορές.


Κρεμύδα για Γούρι

Το σκυλοκρέμμυδο ή κρεμύδα (Scilla maritima) είναι συνηθισμένο φυτό στην Κρήτη. Φυτρώνει άγριο και μοιάζει με μεγάλο κρεμμύδι. Τα ζώα δεν το τρώνε γιατί έχει δηλητήριο, που μπορεί να προκαλέσει δερματικό ερεθισμό από επαφή. Ακόμα και να το βγάλεις απ' τη γη και να το κρεμάσεις, δεν παύει να βγάζει νέα φύλλα και άνθη. Ο λαός πιστεύει ότι αυτή τη μεγάλη ζωτική του δύναμη μπορεί να τη μεταδώσει σε έμψυχα και άψυχα, γι' αυτό την Πρωτοχρονιά κρεμούν σκυλοκρέμμυδο στα σπίτια τους.

Το ρόδι

Το ρόδι είναι σύμβολο αφθονίας, γονιμότητας και καλής τύχης. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας κρεμούσαν στο κάθε σπίτι, από το φθινόπωρο, ένα ρόδι. Μετά τη Μεγάλη Λειτουργία της Πρωτοχρονιάς το πετούσαν με δύναμη στο κατώφλι για να σπάσει σε χίλια κομμάτια κι έλεγαν: «Χρόνια Πολλά! Ευτυχισμένος ο καινούριος χρόνος!».
**********************                   ****************************

Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα της Πρωτοχρονιάς είναι το σπάσιμο του ροδιού. Πρόκειται για έναέθιμο που έχει τις ρίζες του στις Σέρρες. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, ο νοικοκύρης του σπιτιού έπαιρνε ένα ρόδι μαζί του στην εκκλησία, ώστε να λειτουργηθεί. Έπειτα, επιστρέφοντας στο σπίτι δεν μπαίνει με το κλειδί του, αλλά χτυπάει το κουδούνι σαν επισκέπτης και του ανοίγουν. Τότε, μπαίνοντας, πετάει με δύναμη στο πάτωμα πίσω από την πόρτα το ρόδι, και τα σπόρια του πετάγονται τριγύρω. Τα σπόρια αυτά συμβολίζουν την υγεία και τη μακροζωία. Όσο περισσότερα και πιο κόκκινα είναι, τόσο περισσότερη τύχη θα φέρουν στην οικογένεια.

Το έθιμο αυτό αναβιώνει μέχρι τις μέρες μας τόσο στην Πελοπόννησο όσο και σε άλλες περιοχές, και συνοδεύεται από μία φράση, διαφορετική σε κάθε περιοχή. Στην Πελοπόννησο καθώς σπάει το ρόδι η οικογένεια λέει "με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά". ΣτηνΑράχωβα το ρόδι της Πρωτοχρονιάς το πετάει ο νοικοκύρης μαζί με μία πέτρα και λέει "Σαν το λιθάρι γεροί και σαν το ρόδι γεμάτοι". Διάφορες παραλλαγές του εθίμου διατηρούνται σε όλη την Ελλάδα.

Στις μέρες μας, πέρα από το σπάσιμο του ροδιού της Πρωτοχρονιάς, το ίδιο το ρόδι έχει γίνει σύμβολο της Πρωτοχρονιάς, και της καλής τύχης. Κυκλοφορούν ρόδια από ασήμι, κρύσταλλο ή άλλα υλικά, και αποτελούν πολύ συνηθισμένα δώρα για τις γιορτές, καθώς δείχνουν τις ευχές μας για καλή τύχη, χρήματα και υγεία.

Η Πρωτοχρονιά είναι μια ιδιαίτερα γιορτινή μέρα που φέρνει καινούργιες ελπίδες, και μια μοναδική ευκαιρία για να χαρίσουμε ευχές και δώρα στα αγαπημένα μας πρόσωπα. Το σπάσιμο του ροδιού συμβολίζει αυτή τη νέα αρχή και την ελπίδα η καινούργια χρονιά να μας φέρει όσα η προηγούμενη μας στέρησε.

ΠΗΓΗ:http://iliadeion.blogspot.gr


Το σφάξιμο του χοίρου

Ένα παλιό έθιμο, που η πρόοδος και οι σύγχρονες ευκολίες το έχουν σβήσει, είναι το σφάξιμο του χοίρου. Κάθε οικογένεια μεγαλώνει στην αυλή του σπιτιού ένα χοίρο για να το σφάξει τις μέρες των γιορτών. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς η νοικοκυρά έβραζε σ' ένα καζάνι πολύ νερό.

Ο χασάπης με τη βοήθεια και άλλων αντρών έσφαζε το χοίρο. Μετά το σφάξιμο και το καθάρισμα του από τις τρίχες με κοχλαστό νερό, έσχιζαν το χοίρο και τον χώριζαν σε κομμάτια: κεφάλι, πόδια, έντερα, χοιρομέρια κλπ.

Την ουροδόχο κύστη, τη «φούσκα» του χοίρου την καθάριζαν, τη φούσκωναν και την έδιναν στα παιδιά για να παίξουν. Τα έντερα τα έπλεναν καλά και τα έβαζαν στο ξύδι. Ψιλοκομμένα κομμάτια κρέας χοίρου τα έβαζαν για οχτώ μέρες στο κρασί και στη συνέχεια γέμιζαν μ' αυτά τα έντερα φτιάχνοντας τα λουκάνικα.

ΠΗΓΗ:http://www.madata.gr

Τα νησιά του Ιονίου κρατούν και εκείνα με τη σειρά τους ανέπαφες τις πρωτοχρονιάτικες παραδόσεις τους. Με μουσικές, καντάδες, γεύσεις και αρώματα αποχαιρετούν τη χρονιά που φεύγει και υποδέχονται το νέο έτος. Στην Κεφαλονιά, κατά το έθιμο που έχει διασωθεί από την αρχαιότητα, τις τρεις τελευταίες μέρες του χρόνου, οι ντόπιοι βγαίνουν στην εξοχή για να ξεριζώσουν αγιοβασιλίτσες. Το όνομα του φυτού οφείλεται στον εορτάζοντα της Πρωτοχρονιάς Άγιο Βασίλειο. Παράλληλα ψάλλονται από τους νέους και τα κεφαλονίτικα κάλαντα.
Στη Λευκάδα οι ντόπιοι κρεμάνε στα σπίτια τους παραμονή της Πρωτοχρονιάς τις λεγόμενες «κουτσούνες» (πρόκειται για αγριοκρεμμύδες), ενώ με το πρώτο φως της ημέρας αναβιώνει το έθιμο της «Διάνας». Πρόκειται για έναν πρωινό ύμνο που πιανίζει η Φιλαρμονική της Λευκάδας από γειτονιά σε γειτονιά.

Στο Αργοστόλι πάλι συνηθίζουν να μπουγελώνονται με αρωματισμένο νερό στην κεντρική πλατεία, ενώ στην Κέρκυρα και τη Ζάκυνθο το γιορτινό χρώμα δίνουν οι φιλαρμονικές και οι κανταδόροι αλλά και οι νοικοκυρές που φτιάχνουν τηγανίτες, συμπληρώνοντας έτσι το κέρασμα της πρώτης μέρας του χρόνου.
Στην Κρήτη κάθε χρόνο η Πρωτοχρονιά συνοδεύεται από μεγάλη κατανάλωση μπουγάτσας. Για το σκοπό αυτό, σε όλους τους δρόμους του Ηρακλείου στήνονται υπαίθριοι πάγκοι για να είναι γλυκιά η πρώτη γεύση που θα πάρουν οι κάτοικοι του νησιού. Όσο για το χαρτζιλίκι; Αυτό ονομάζεται «καλή χέρα» και ρέει άφθονο!
Στη Θάσο από την άλλη πλευρά οι κάτοικοι επιδίδονται σε ένα πολύ περίεργο έθιμο: σκορπούν φύλλα Πρωτοχρονιάτικα. Πρόκειται για ένα πολύ παλιό έθιμο κατά τη διάρκεια του οποίου όλοι κάθονται γύρω από το αναμμένο τζάκι, τραβούν την ανθρακιά προς τα έξω και ρίχνουν γύρω στ' αναμμένα κάρβουνα, φύλλα ελιάς, βάζοντας στο νου τους από μια ευχή, χωρίς όμως να την πουν στους άλλους. Όποιου το φύλλο γυρίσει περισσότερο, εκείνου θα πραγματοποιηθεί και η ευχή του.    


*********************

Η περιοχή της Θεσσαλίας από τα χρόνια της σκλα-
βιάς, πρωτοστατούσε στα λαϊκά δρώμενα, τα οποία εί-
χαν ένα απώτερο στόχο: να ξεγελάσουν τους Τούρκους
και να συνεννοηθούν μεταξύ τους οι άνθρωποι μέσω
των μεταμφιέσεων, όπως συνέβαινε και με το έθιμο
«Μπούλες», στην περιχή της Ημαθίας. Τα έθιμα πέρασαν
τα περισσότερα και στις κατοπινές γενιές, τα οποία
όμως από τη δεκαετία του ‘60 και μετά άρχισαν να ξε-
φτίζουν και να έρχονται σήμερα στην επικαιρότητα από
τους κατά τόπους πολιτιστικούς συλλόγους.
Στη Θεσσαλία και ειδικά στις ορεινές περιοχές του
Ολύμπου, σαράντα μέρες προτού έρθει η Πρωτοχρονιά,
τα παιδιά των χωριών κάθε βράδυ αρματωμένα και ζω-
σμένα με «κυπριά», «κουδούνες» και «τσιοκάνια», γύρι-
ζαν στους δρόμους και τα σοκάκια, χτυπώντας τα ηχηρά
αυτά ποιμενικά όργανα και δημιουργούσαν μια αλλιώ-
τικη ατμόσφαιρα. Από τον Σεπτέμβριο μήνα οι νέοι του
χωριού, σχημάτιζαν ομάδες και άρχιζαν τις προετοιμα-
σίες για το μεγάλο καρναβάλι της Πρωτοχρονιάς.
Έτσι, μάζευαν σύνεργα του γιατρού, του χωροφύ-
λακα, του γύφτου, του αρκουδιάρη, του κλέφτη κ.λπ.
δηλαδή αντικείμενα που είχαν σχέση με την ιδιότητα
αυτή της μεταμφίεσης. Η πιο εκλεκτή ομάδα ήταν αυτή
της «νύφης» και του «γαμπρού». Έραβαν τις φουστα-
νέλες τα παλικάρια, τα τσαρούχια με φούντες, το φου-
στάνι η υποδυόμενη τη νύφη και ήταν έτοιμη η ομάδα
αυτή να πρωταγωνιστήσει την ημέρα του Αγ. Βασιλεί-
ου. Το πρωί της γιορτής του Α. Βασιλείου, όλες οι ομά-
δες μαζεύονταν στο προαύλιο του ναού και μόλις ο ιε-
ρέας τελείωνε τη θεία Λειτουργία, εκκλησίασμα, οι
ομάδες των μεταμφιεσμένων με πρώτα τα παιδιά και
τη νύφη με τον γαμπρό έσερναν το χορό. Η ομάδα αυ-
τή είχε μαζί της και τον «γκουγκουνιάρη», δηλαδή έναν
γεροδεμένο νέο, ο οποίος ήταν ζωσμένος με κουδού-
νες και κυπριά, τα οποία χτυπούσε και έβγαζαν ήχο.
Μαζί της είχαν και ένα ή δύο παιδιά που συγκέντρωναν
τα φιλοδωρήματα. Μετά τη λήξη του χορού ξεχύνον-
ταν στα σπίτια, όπου οι νοικοκυρές περίμεναν να πε-
ράσουν οι επισκέπτες. Μεγάλη χαρά είχαν να περάσει
από το σπίτι η νύφη και ο γαμπρός, για να φέρει κα-
λοτυχία και υγεία στο σπιτικό. Η νύφη που φυσικά ήταν
νεαρός, με πορτοκάλι στο χέρι, το έδινε να το μυρίσει
κάθε ελεύθερη κοπέλα, για να παντρευτεί γρήγορα.
Η ομάδα της νύφης και του γαμπρού συγκέντρωναν
χρήματα, χοιρινό κρέας και λουκάνικα. Τα χρήματα τα
έδινε σε φτωχούς του χωριού, στην εκκλησία, στο σχο-
λείο κ.λπ. Το βράδυ μαζευόταν όλο το χωριό στην πλα-
τεία του χωριού, όπου άναβαν φωτιά και έψηναν το
χοιρινό κρέας και τα λουκάνικα. Στο γιορτάσι αυτό με-
τείχαν όλες οι ηλικίες και αφού έτρωγαν, άρχιζαν το
χορό ως τα μεσάνυχτα.
Άλλο σημαντικό έθιμο ήταν τα «Σούρβα», τα κάλαντα,
τα οποία έλεγαν τα δασκαλόπαιδα ανήμερα της γιορτής
του Α. Βασιλείου και μάζευαν ξηρούς καρπούς, χρήμα-
τα, κουλούρια και πίτες.
Το έθιμο του καλού ποδαρικού ήταν το πρώτο μέλη-
μα των νοικοκυραίων. Έπρεπε να τους κάνει επίσκεψη
κάποιο άτομο γουρλίδικο. Κυρίως έβαζαν στο σπίτι ένα
αρσενικό αγόρι και του έδιναν να ρίξει στη φωτιά του
τζακιού αλάτι, για να έχουν καλή σοδειά. Άλλωστε, η
φράση «τι λαλάς Κυρ’ Βασίλη για τ’ αρνιά και τα κατσί-
κια», δείχνει τον καημό των κτηνοτρόφων για καλή πα-
ραγωγή από τα κοπάδια τους.
Πέρα από τα Θεσσαλικά αυτά έθιμα, θα αναφερθού-
με και στο γνωστό σε όλους μας, έθιμο της Βασιλόπιτας.
Σε πολλά μέρη λέγεται και Αγιοβασιλόπιτα, Βασιλίτσα,
Βασιλόψωμο, Βασιλοκουλούρα. Το έθιμο αυτό δεν έχει
εκλείψει και στη σύγχρονη εποχή, διατηρείται, όπως και
παλιότερα. Είναι το σύμβολο του πρωτοχρονιάτικου
τραπεζιού. Σύμφωνα με την Ορθόδοξη Χριστιανική πα-
ράδοση, το έθιμο του φλουριού που τοποθετούν μέσα
οι νοικοκυρές, προέρχεται από την Καισάρεια τη γενέ-
τειρα του Α. Βασιλείου, όπου ήταν επίσκοπος. Ο Βυζαν-
τινός βασιλιάς Ιουλιανός, ο οποίος ήταν και έπαρχος
της Καππαδοκίας, περνώντας με το στρατό του για να
πολεμήσει τους Πέρσες, ζήτησε να φορολογηθεί όλη
αυτή η επαρχία. Οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να δώσουν
όλα τα χρυσαφικά τους, αλλά ήταν τυχεροί γιατί ο Ιου-
λιανός σκοτώθηκε και δεν πέρασε να πάρει τα χρυσα-
φικά τους. Ο Α. Βασίλειος έδωσε εντολή ένα μέρος αυ-
τών να δοθούν σε φτωχούς, ένα άλλο στη «Βασιλειάδα»
και τα υπόλοιπα να μοιραστούν στους κατοίκους. Για
να γίνει η επιστροφή των φλουριών πίσω ήταν αδύνατο.
Για το λόγο αυτό έκαναν μικρές κουλούρες, όπου μέσα
έβαλαν ένα χρυσαφικό και έτσι μοιράστηκαν τα φλουριά
στους κατοίκους.
Για τη χαρτοπαιξία, υπάρχει μια παράδοση που έρ-
χεται από τον Πόντο, που θέλει τον Α. Βασίλη να κερδίζει
τον φοροεισπράκτορα στα χαρτιά και να γλιτώνει το
ποίμνιό του από τη φορολογία.
Βέβαια, το έθιμο της βασιλόπιτας μπορεί να συσχε-
τιστεί και με τον εορταστικό άρτο της ελληνικής αρχαι-
ότητας, που προσφέρονταν από τους Ελληνες στους
θεούς ως απαρχή σε μεγάλες αγροτικές γιορτές, όπως
ήταν τα Θαλύσια και Θαργήλια. Σύμφωνα με την πρω-
τοχρονιάτικη παράδοση, η πίτα κόβεται και μοιράζεται
με εθιμικό τελετουργικό τρόπο τη νύχτα της παραμονής
του νέου χρόνου, ενώ ξεχωρίζονται τα κομμάτια, τα
οποία αφιερώνονται στον Χριστό, την Παναγία, τον Α.
Βασίλη, το σπίτι, τους ξενιτεμένους και στην οικογένεια.
Παράλληλα, οι γεωργοί χωρίζουν κομμάτι για τα χωρά-
φια και οι κτηνοτρόφοι για τα ζωντανά τους. Βέβαια,
σήμερα στη σύγχρονη κοινωνική ζωή η κοπή της πίτας
παίρνει τη μορφή – χαρακτήρα επαγγελματικών και κοι-
νωνικών υποχρεώσεων, η οποία κόβεται και μετά την
Πρωτοχρονιά.
Στην πίτα παλιότερα έβαζαν κωνσταντινάτα φλουριά,
ασημένια και χρυσά φυλακτά και όποιος έβρισκε το
φλουρί ήταν ο τυχερός της οικογένειας και της χρονιάς.
Παραδοσιακά το κόψιμο της πίτας γίνεται από τον αρ-
χηγό της οικογένειας, ο οποίος προσεύχεται μαζί με
την οικογένεια για την υγεία και ευτυχία στο νέο χρόνο.
Η πίτα πριν κοπεί σταυρώνεται και ο τυχερός τοποθετεί
το φλουρί στο εικονοστάσι του σπιτιού ως την επόμενη
χρονιά.

ΠΗΓΗ:http://arisdeslis.blogspot.gr

ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ

ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ

Το έθιμο της βασιλόπιτας έχει τις ρίζες του πολύ βαθιά στην ελληνική αλλά και την παγκόσμια ιστορία, καθώςπρόδρομοι της βασιλόπιτας εντοπίζονται στα Ρωμαϊκά Σατουρνάλια, αλλά και τις διάφορες αρχαιοελληνικές γιορτές που σχετίζονταν με τον "εορταστικό άρτο", όπως τα Θεσμοφόρια και τα Θαλύσια. Μέσω των φράγκων το κόψιμο της βασιλόπιτας απέκτησε τον τυχερό χαρακτήρα του με την τοποθέτηση ενός κέρματος στο εσωτερικό της, και με τη μορφή αυτή το έθιμο διατηρήθηκε στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα όμως η προέλευση της βασιλόπιτας σχετίζεται και με ένα περιστατικό της Χριστιανικής ιστορίας.

Λέγεται ότι τον 4ο αιώνα μ.Χ, ο επίσκοπος Καισαρείας Μέγας Βασίλειος δέχθηκε την απειλή του Επάρχου της Καππαδοκίας ότι αν δεν του παραδώσει τα πλούτη της πόλης θα τη λεηλατούσε. Τότε ο Βασίλειος κάλεσε όλο το λαό να παραδώσει ό,τι πολύτιμο είχε, για να σωθεί η πόλη. Όταν μετά από θαύμα (ή κατ' άλλους αλλαγή στρατηγικής του Επάρχου) τα στρατεύματα αποχώρησαν, ο Βασίλειος διέταξε να ζυμωθούν ψωμάκια μέσα στα οποία τοποθετήθηκαν τα πολύτιμα αντικείμενα και μοιράστηκαν στην πρωινή λειτουργία.

Σήμερα το έθιμο της βασιλόπιτας διατηρείται σε όλη την Ελλάδα σε διάφορες παραλλαγές. Αλλού η Βασιλόπιτα είναι κέικ, αλλού ψωμί σαν το Χριστόψωμο κι αλλού πίτα με φύλλο και αλμυρή γέμιση. Παντού όμως ένα φλουρί ή κάποιο άλλο τυχερό αντικείμενο περιμένει τον ευνοημένο της βραδιάς που θα κρατήσει την τύχη στο τσεπάκι του για όλη τη χρονιά.

ΠΗΓΗ:http://iliadeion.blogspot.gr

Υπάρχει ή όχι ο Άγιος Βασίλης; Η στιγμή της αλήθειας!

Από την Έλσα Αρκοπούλου

Χοντρούλης, ντυμένος στα κόκκινα και με λευκή γενειάδα, κουβαλάει στην πλάτη του ένα μεγάλο σάκο γεμάτο δώρα, για να τα μοιράσει στα παιδιά. Αυτή είναι οι εικόνα που έχουμε όλοι στο μυαλό μας και που πιστεύουμε με όλη μας την καρδιά, πολύ περισσότερο τα παιδιά. Τι κάνουμε, όμως, όταν εκείνα μας ρωτήσουν γεμάτα απορία, αν όντως υπάρχει ο Άγιος Βασίλης;

Ο Άγιος Βασίλης κάθε χρόνο φορτώνει το έλκηθρό του, που το σέρνουν 8 τάρανδοι, με κάθε λογής παιχνίδια, που θα μοιράσει στα παιδιά. Την Πρωτοχρονιά μπαίνει από τις καμινάδες των τζακιών στα σπίτια ή κρυφά από το παράθυρο και αφήνει τα δώρα κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο.
Χαρά, ελπίδα, ευτυχία και μια μεγάλη δόση γλυκιάς προσμονής είναι τα συναισθήματα που γεννιούνται στα παιδιά περιμένοντας τον αγαπημένο τους άγιο.

Θυμάμαι, όταν ήμουν μικρή, η μητέρα μου ερχόταν κάθε χρόνο λίγο πριν μπουν τα Χριστούγεννα, να ρωτήσει εμένα και τον αδερφό μου, τι δώρο θα θέλαμε να μας φέρει ο Άγιος Βασίλης. Κάποιες φορές μας έπαιρνε χρόνο να σκεφτούμε τι θα θέλαμε περισσότερο απ' όλα όσα είχαμε στο μυαλό μας, άλλες πάλι είχαμε ήδη καταλήξει από καιρό στην απόφασή μας. Μόνο που έπρεπε να προλάβουμε! Να προλάβουμε να γράψουμε και να στείλουμε το γράμμα, ώστε να φτάσει έγκαιρα στο χωριό του Αϊ Βασίλη και την Πρωτοχρονιά να βρίσκονται τα δώρα κάτω από το δέντρο μας. Πολλές φορές προσπαθήσαμε να μείνουμε ξάγρυπνοι ως αργά, προκειμένου να τον συναντήσουμε στο σαλόνι μας, όμως μέχρι την ώρα που τα μάτια μας κλείνανε σιγά, σιγά, ποτέ δεν τα καταφέραμε. Έτσι, η... σχέση μας έμενε πάντα σε μια εξ' αποστάσεως επικοινωνία μέσα από τα γράμματα και με λόγια τύπου,“Καλέ μου Άγιε Βασίλη, αυτή τη χρονιά θα θέλαμε να μας φέρεις αυτό το δώρο και, αν θες και προλαβαίνεις, μείνε λίγο παραπάνω σπίτι μας, μήπως σε προλάβουμε όταν ξυπνήσουμε”.

Η αποκάλυψη της αλήθειας

Κάπου προς τις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού, θυμάμαι, πλησίαζαν τα Χριστούγεννα και μιλώντας στην τάξη για τα δώρα που θα παίρναμε, μια συμμαθήτριά μου μού είπε: “Μην είσαι χαζή. Δεν υπάρχει Άγιος Βασίλης. Τα δώρα μάς τα παίρνουν οι γονείς!”. Εγώ, εκείνη την ώρα υποστήριξα με όλη μου την ψυχή πως ο Άγιος Βασίλης υπάρχει, έτσι είχα μάθει και έτσι ήθελα να πιστεύω και πως απλώς εκείνη δεν το πίστευε γιατί δεν τον είχε δει. Και όμως, οι γονείς της τής το είχαν πει, προτού εμείς οι υπόλοιποι μάθουμε την αλήθεια (;). Πηγαίνοντας στο σπίτι το απόγευμα, ζητούσα επίμονα από την μητέρα μου να μου πει αν όντως υπάρχει ή όχι ο Άγιος Βασίλης, και εκείνη με τη σειρά της μου μίλησε λίγο πιο ξεκάθαρα για όλα όσα συμβόλιζε αυτός ο Άγιος.  

Η θέση του μπαμπά ή της μαμάς είναι λίγο δύσκολη, όταν το παιδί επιστρέψει σπίτι με την απορία, αν τελικά υπάρχει η όχι ο Άγιος Βασίλης, γιατί έτσι του είπε κάποιο άλλο παιδάκι. Τι πρέπει να κάνουν εκείνη τη στιγμή; Να του αρνηθούν όλα όσα ήξερε μέχρι τώρα ή να διαψεύσουν το άλλο παιδάκι; Όπως μας λέει η κα Αδαμαντία Μπουζιάνη, ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια, “Καλό είναι σε τέτοιες περιπτώσεις ο γονιός να ρωτάει το ίδιο το παιδί, “Εσύ τι νομίζεις;”, και στη συνέχεια να δίνει την απάντησή του σύμφωνα με τις απαντήσεις του παιδιού, οι οποίες μας αποκαλύπτουν που βρίσκεται το παιδί και τι πιστεύει το ίδιο. Καλό είναι να μην παρασυρθούμε εκείνη τη στιγμή από την ανάγκη να παύσουμε την απογοήτευση του παιδιού και συνεπώς να του απαντήσουμε σύμφωνα με το τι εμείς νομίζουμε ότι θέλει να ακούσει.”

Πολλοί γονείς αναρωτιούνται, αν είναι καλύτερο να μιλήσουν εκείνοι πρώτοι στο παιδί τους, προτού αποκαλυφθεί η αλήθεια από κάποιο άλλο πρόσωπο, συνήθως ένα συνομήλικό ή λίγο μεγαλύτερο παιδί. Μέχρι ποια ηλικία όμως πρέπει να αφήσουν τα παιδιά τους να πιστεύουν στον Άγιο Βασίλη και πότε να τους πουν την αλήθεια; Η κα Μπουζιάνη μας λέει, ότι “δεν υπάρχει ένα αυστηρά καθορισμένο χρονικό ή ηλικιακό όριο για το μέχρι πότε πρέπει τα παιδιά να πιστεύουν στο Άγιο Βασίλη. Ανάλογα με το παιδί, ο κάθε γονιός επιλέγει στρατηγικές για το πως θα διαχειριστεί την ερώτηση “Υπάρχει Άγιος Βασίλης;”.Συνεπώς, δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία που να είναι σωστό να πει κανείς στο παιδί του ότι δεν υπάρχει Άγιος Βασίλης.

Από την άλλη είναι φρόνιμο, ο γονιός να κατευθυνθεί σύμφωνα με τη γραμμή σκέψης του παιδιού, την ωριμότητα του συλλογισμού, αλλά και τις ερωτήσεις που το ίδιο το παιδί θέτει. Είναι μάταιο να επιμένουμε να περάσουμε ένα συγκεκριμένο μήνυμα περί ύπαρξης του Άγιου Βασίλη, τη στιγμή που το παιδί είναι έτοιμο να εγκαταλείψει την πεποίθηση αυτή. Συμπεραίνουμε λοιπόν, ότι αυτό που παίζει σημαντικό ρόλο είναι το εξελικτικό στάδιο του παιδιού, το οποίο απεικονίζεται και μέσα από τη στάση του απέναντι στο συγκεκριμένο θέμα. “Είναι σημαντικό να εστιάσουμε στο που βρίσκεται το παιδί όσον αφορά στη συναισθηματική ωριμότητα γύρω από το θέμα αυτό. Συγκεκριμένα, να ρωτήσουμε ποιες είναι οι απόψεις του και αν έχει την ανάγκη να συνεχίσει να πιστεύει στον Άγιο Βασίλη ή είναι έτοιμο να εκλογικεύσει τα γεγονότα.”, προσθέτει.

Σαφώς τα παιδιά, όσο είναι μικρά και μέχρι κάποια ηλικία, έχουν ανάγκη να πιστέψουν σε κάποιους μύθους, σύμβολα, κ.λπ. Όλα αυτά είναι ερεθίσματα που λειτουργούν θετικά στη ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη, αλλά και στη μάθηση πολιτισμικών και κοινωνικών στοιχείων. Ο Άγιος Βασίλης αποτελεί την παραδοσιακή μορφή των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, που μεταφέρει το μήνυμα της ειρήνης, της αγάπης και της επιθυμίας να γινόμαστε κάθε χρόνο όλο και καλύτεροι άνθρωποι. Στο βαθμό, λοιπόν, που η ύπαρξή του επιδρά θετικά στα παιδιά δεν υπάρχει κανένας λόγος να στερήσουμε από εκείνα την πίστη τους σε αυτόν. Τουλάχιστον, μέχρι τη στιγμή που θα είναι σε θέση να ακούσουν την αλήθεια και να επεξεργαστούν την ύπαρξή του, αλλά και το τι πραγματικά συμβολίζει μέσα στο πνεύμα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς.

Ο Άγιος Βασίλης στις πλατείες 

Καθώς το εορταστικό κλίμα μπαίνει για τα καλά στην καθημερινότητά μας, όσο πλησιάζουν οι ημέρες τα καταστήματα φοράνε τα “καλά” τους, στολίζουν τις βιτρίνες τους με φιγούρες από τον Άγιο Βασίλη, χριστουγεννιάτικα δέντρα, νιφάδες, ταράνδους, ενώ ακούγονται παντού χριστουγεννιάτικες μελωδίες. Στα εμπορικά κέντρα και στις πλατείες, ζωντανοί Άγιοι Βασίληδες κάνουν την εμφάνισή τους, προκαλώντας τα παιδιά να παίξουν μαζί τους ή να βγάλουν αναμνηστικές φωτογραφίες. Κάποια παιδάκια φοβούνται λιγάκι το χοντρούλη με τα λευκά γένια και την κόκκινη στολή που χτυπάει με το χέρι του την κουδούνα, άλλα πάλι τραβάνε τους γονείς τους απ' το χέρι για να βρεθούν δίπλα του. Όσα από αυτά είναι πολύ μικρά θεωρούν ότι εκείνος είναι ο πραγματικός Άγιος Βασίλης και του ζητάνε δώρα, ενώ κάποια άλλα αναρωτιούνται γιατί υπάρχουν τόσοι πολλοί Άγιοι Βασίληδες.

Και εσείς πρέπει να απαντήσετε! Έστω και αν δε γνωρίζει την αλήθεια το παιδί, πρέπει να έχει ξεκάθαρα στο μυαλό του, ότι οι Άγιοι Βασίληδες που συναντάτε στις βόλτες σας δεν είναι πραγματικοί. Μπορείτε να του εξηγήσετε με πολύ απλά λόγια, ότι είναι κανονικοί άνθρωποι που θέλουν να διασκεδάσουν τον κόσμο και κυρίως τα μικρά παιδιά, γι' αυτό και ντύνονται έτσι ώστε να μοιάζουν στον Άγιο Βασίλη. Εξάλλου, όπως μας λέει η κα Μπουζιάνη “Το θέμα δεν είναι να ενημερώσει κανείς για την ύπαρξη ή όχι του Άγιου Βασίλη. Αυτό είναι κάτι που θα το μάθει αργά ή γρήγορα, αλλά το πως θα μετουσιώσει την πεποίθηση αυτή στην ύπαρξη άλλων εορταστικών εκδηλώσεων που συνδέονται με το Χριστουγεννιάτικο Πνεύμα. Οι γονείς θα πρέπει να διδάξουν στα παιδιά ότι ο Άγιος Βασίλης κρύβεται μέσα μας και τον κρατάμε ζωντανό με το να εκφράσουμε την αγάπη και την προσφορά ο ένας στον άλλον και γι' αυτό ανταλλάσσουμε δώρα.”

Ο Άγιος Βασίλης & τα δώρα

Ο αγαπημένος άγιος των παιδιών δε θεωρείται άδικα αγαπημένος, μιας και κάθε Πρωτοχρονιά τους φέρνει τα δώρα που ζητάνε, χωρίς αντάλλαγμα. Σημαντικό ρόλο παίζει βέβαια να ήταν καλά παιδιά καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Έτσι, δικαίως εκείνα περιμένουν πως και πως να τα επισκεφτεί, μιας και το αγαπημένο τους παιχνίδι θα βρεθεί σύντομα κάτω από το δέντρο. Είναι, όμως, ο ρόλος του Άγιου Βασίλη εκείνος του κουβαλητή των δώρων;

Είναι λάθος να συνδέουν τα παιδιά τον Άγιο Βασίλη με τα δώρα και πολύ περισσότερο με τα ακριβά δώρα που ζητάνε συνήθως. Κάθε μαμά και μπαμπάς πρέπει να έχει στο νου του, ότι ίσως κάποια στιγμή δεν μπορέσει να ανταποκριθεί οικονομικά στις “απαιτήσεις” του παιδιού για το πιο όμορφο και ακριβό δώρο και τότε... ο Άγιος Βασίλης να φέρει κάποιο άλλο εξίσου όμορφο δώρο. Τι θα γίνει σε αυτήν την περίπτωση; Θα απογοητευτούν τα παιδιά και θα... κακιώσουν με τον Άγιο Βασίλη;

Ας μην ξεχνάμε, και είναι σημαντικό να το εξηγήσουμε αυτό στα παιδιά, ότι υπάρχουν και κάποια άλλα παιδιά που είναι φτωχά και δεν είναι τόσο τυχερά ώστε να αποκτήσουν τα δικά τους δώρα. “Από μια ηλικία και μετά οι γονείς μπορούν να πουν στα παιδιά, ότι το τελετουργικό κομμάτι που συνδέεται με τη φιγούρα του γεράκου που φέρνει δώρα σε όλον τον κόσμο είναι ένας τρόπος να εκφράσουμε την αγάπη μας για τους άλλους μέσα από την προσφορά δώρων, για παράδειγμα σε άτομα που είναι φτωχά ή παιδιά που είναι ορφανά. Αν αυτή η επεξήγηση συνοδευτεί και με βιωματική εφαρμογή π.χ. μια επίσκεψη σε κάποιο ίδρυμα, μπορεί έτσι το παιδί να αξιολογήσει καλύτερα την έννοια της εθελοντική προσφοράς.”,επισημαίνει η κα Μπουζιάνη. Και φυσικά να αντιληφθεί, ότι ο Άγιος Βασίλης αντιπροσωπεύει τις αληθινές και πραγματικά πολύτιμες αξίες του πνεύματος των Χριστουγέννων, όπως είναι η αγάπη, η χαρά, η φιλανθρωπία, η ειρήνη και όλα όσα μας οδηγούν σαν ανθρώπους ένα βήμα πιο μπροστά!

Ευχαριστούμε για τη συνεργασία την κα Αδαμαντία Μπουζιάνη, ψυχολόγο - ψυχοθεραπεύτρια. Επικοινωνία: Γρηγορίου Λαμπράκη 132, Πειραιάς. Τηλ.: 210 49.17.512 & 6992 175.401. E-mail:info@psycho-diagnosis.gr, www.psycho-diagnosis.gr

ΠΗΓΗ:http://www.yeskid.gr

Χριστουγεννιάτικα χοιροσφάγια. Παράδοση αιώνων!Από την Μαρία Βόλλη

Τα χοιροσφάγια ήταν ένα ιδιαίτερο έθιμο των Χριστουγέννων σε πολλές περιοχές και νησιά της Ελλάδας. Το πανάρχαιο λατρευτικό έθιμο της ζωοθυσίας ως μέσο εξασφάλισης αγαθών, αλλά και της ίδιας της ζωής, γνώρισε μεγάλες δόξες και ακόμη και σήμερα τελείται σε πολλά μέρη της Μακεδονίας και της Θράκης, καθώς και σε αρκετά νησιά του Αιγαίου. Στην αρχαιότητα τα χοιροσφάγια είχαν αποκλειστικά θυσιαστικό χαρακτήρα και μέχρι πριν από αρκετές δεκαετίες απηχούσαν αρχαίες εξιλαστήριες και καθαρτήριες θυσίες, που συνοδεύονταν από δεισιδαιμονικές πράξεις, όπως τα μαντέματα.

Στην αρχαία Ρώμη, από τις 17 έως τις 23 Δεκεμβρίου γιορτάζονταν τα Σατουρνάλια, προς τιμήν του θεού Κρόνου. Κοινή αγροτική γιορτή μέχρι το 217 π.Χ., τα Σατουρνάλια έγιναν μια από τις σπουδαιότερες γιορτές των Ρωμαίων, που στην επταήμερη διάρκειά τους τελούνταν θυσίες, γίνονταν συμπόσια και παραμεριζόταν κάθε κοινωνική διάκριση, ανάμεσα στους ελεύθερους πολίτες και τους δούλους.

Στις 25 Δεκεμβρίου ακολουθούσε ο εορτασμός του χειμερινού ηλιοστασίου, τα Βρουμάλια ή αλλιώς Μπρουμάλια. Γενέθλια ημέρα του Μίθρα, του αήττητου Ήλιου, η γιορτή αυτή συνδυαζόταν με τα ρωμαϊκά Σατουρνάλια και πιθανότατα με τα ελληνικά Κρόνια με σημαντικές επιδράσεις από τις γιορτές της Δήμητρας και του Διονύσου.

Οι αρχαίοι Ρωμαίοι στην εορτή των Βρουμαλίων θυσίαζαν χοίρους στον Κρόνο και τη Δήμητρα. Ο χοίρος ήταν πιθανότατα μία ενσάρκωση του βλαστικού και γονιμικού δαίμονα, είτε, επειδή με την αδηφαγία του κατέστρεφε τη βλάστηση είτε και εξαιτίας της πολυτοκίας του.

Η αρχαία συνήθεια του ελληνορωμαϊκού κόσμου για τη σφαγή του χοίρου στο τέλος του χρόνου ή σε άλλες σημαντικές για την καλή χρονιά περιστάσεις επέζησε μέσα στους αιώνες. Βέβαια, ενώ στην αρχή επρόκειτο για ένα έθιμο που αποσκοπούσε στην εξασφάλιση της καλής σοδειάς, στην πορεία απετέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι επιβίωσης και συνήθως μοναδική πηγή κρέατος και λίπους των αγροτικών οικογενειών για όλη τη χρονιά.

Σε παλιότερες εποχές το κρέας ήταν είδος πολυτελείας για τους χωρικούς, που το έτρωγαν μόνο τα Χριστούγεννα, τις Απόκριες και το Πάσχα. Επειδή, όμως, οι οικογένειες τότε ήταν πολυπληθείς φρόντιζαν για την εξασφάλιση και της ανάλογης ποσότητας κρέατος. Γι’ αυτό κάθε αγροτική οικογένεια (εκτός από τις πολύ φτωχές) διατηρούσε έναν ή περισσότερους χοίρους, που τους αποκαλούσαν χοιράδια και χοιροσφάια και τους συντηρούσαν τις περισσότερες φορές με τυρόγαλο και με τα αποφάγια του σπιτιού επιδιώκοντας να γίνουν όσο το δυνατόν πιο παχιοί.

Πριν το 1940, οι περισσότερες οικογένειες προσπαθούσαν πολύ για να έχουν το μεγαλύτερο γουρούνι του χωριού, δίνοντάς του να φάει αλεσμένο καλαμπόκι, πίτουρο, βελανίδια, χαρούπια, ζεστό νερό και αλάτι. Όταν μάλιστα η οικογένεια είχε πολλά μέλη, το γουρούνι έπρεπε να παχύνει πολύ, ώστε το λίπος του να είναι αρκετό για όλους.

Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας τα Χριστούγεννα, όποιος έσφαζε το πιο παχύ γουρούνι θεωρούνταν ο καλύτερος νοικοκύρης του χωριού. Η προετοιμασία για το σφάξιμο του γουρουνιού γινόταν με εξαιρετική φροντίδα, ενώ επακολουθούσε γλέντι μέχρι τα ξημερώματα, για να επαναληφθεί η ίδια διαδικασία την επόμενη και τη μεθεπόμενη μέρα. Τρεις - τέσσερις συγγενικές οικογένειες καθόριζαν με τη σειρά, ποια ημέρα θα έσφαζε η κάθε μια το γουρούνι της. Επειδή η όλη διαδικασία είχε ως επακόλουθο το γλέντι και τη χαρά, η ημέρα αυτή καθιερώθηκε και ως "γουρουνοχαρά” ή “γρουνουχαρά". Όταν μάλιστα προσκαλούσαν κάποιον την ημέρα αυτή, δεν έλεγαν “έλα να σφάξουμε το γουρούνι”, αλλά “έλα, έχουμε γουρουνοχαρά”.

Συγγενείς, φίλοι και γείτονες μαζεύονταν όχι μόνο για να γλεντήσουν με τους λαχταριστούς μεζέδες, να δοκιμάσουν το καινούριο κρασί ή τη ρακή, αλλά κυρίως για να βοηθήσουν στη σφαγή και τις εργασίες της συντήρησης του κρέατος, στην παρασκευή των λουκάνικων, των σύγλινων, της λόζας, της γλίνας, κ.ά.

Τα χοιροσφάγια δε συνέπιπταν τις ίδιες ημερομηνίες σε όλη την Ελλάδα. Σε άλλες περιοχές τα έσφαζαν 5 - 6 ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα και σε άλλες άρχιζαν από την ημέρα των Χριστουγέννων και μετά. Τα περισσότερα γουρούνια σφάζονταν στις 27 Δεκεμβρίου, την ημέρα μνήμης του Αγίου Στεφάνου. Γι’ αυτό και η γιορτή αυτή ονομαζόταν "γρουνοστέφανος” ή “γουρουνοστέφανος". Υπήρχαν όμως και μικρές περιοχές που τα έσφαζαν ένα μήνα ή και περισσότερο μετά τα Χριστούγεννα.

Η γουρουνοχαρά ή αλλιώς χοιροσφάγια ήταν ένα μακραίωνο έθιμο που άντεξε μέχρι το 1940 στις αγροτικές περιοχές. Συνεχίστηκε βέβαια και αργότερα, μέχρι το 1955, αλλά η Κατοχή και ο εμφύλιος πόλεμος ανέτρεψαν αυτή την παραδοσιακή συνήθεια που κράτησε πολλούς αιώνες. Σήμερα τα χοιροσφάγια δεν είναι παρά μια ακόμα ευκαιρία για μια οικογενειακή γιορτή, όπου σμίγουν φίλοι και γνωστοί, γλεντούν με παραδοσιακή μουσική, ετοιμάζουν τοπικούς μεζέδες, αλλά και τα αλλαντικά της χρονιάς. Οι άντρες, όπως και στο παρελθόν, αναλαμβάνουν το δύσκολο έργο της σφαγής, του καθαρισμού και του τεμαχισμού του ζώου και οι γυναίκες παρασκευάζουν τα λουκάνικα, τα σύγλινα, τα απάκια, τις λούζες, κ.ά. Άλλοι παστώνουν το λαρδί και άλλοι ψήνουν μεζέδες, ενώ στο τέλος κάθονται όλοι στο τραπέζι και αρχίζουν τα πειράγματα και τα τραγούδια μέχρι αργά το βράδυ.

Μια πανάρχαια ιεροτελεστία

Τα χοιροσφάγια στο παρελθόν ήταν μια γιορτή, που δεν επισκιαζόταν από τη θυσία του ζώου, όπως φαίνεται σε εμάς σήμερα που το αντιμετωπίζουμε σαν μια κατάσταση ιδιαίτερης σκληρότητας. Εμείς δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε την όλη τελετουργία, όμως οι πρόγονοί μας την ώρα της “θυσίας” είχαν σεβασμό στη διαδικασία και άμεση επαφή με προαιώνιες συνήθειες. Φρόντιζαν, μάλιστα, ώστε να υποφέρει όσο το δυνατό λιγότερο ο χοίρος, για να αντιληφθεί ότι κάτι πολύ ιδιαίτερο συνέβαινε εκείνη την ώρα. Και ίσως αυτό να μην καθαγίαζε το γεγονός της σφαγής, αλλά οι άνθρωποι έδιναν στα χοιροσφάγια τις δικές τους αιτιολογικές εξηγήσεις και τα είχαν εντάξει σ’ ένα πολιτιστικό πλαίσιο με κανόνες, πίστη, αλλά και σεβασμό.

Τα χοιροσφάγια ή αλλιώς οι νεοελληνικές αιματηρές θυσίες, όπως ονομάζει ο Γεώργιος Αικατερινίδης αυτές τις εκδηλώσεις λαϊκής λατρείας, διακρίνονταν σε δημόσιες και ιδιωτικές και γίνονταν συνήθως με τη συμμετοχή του ιερέα του χωριού.

Η ιεροτελεστία της σφαγής του χοίρου και η ιδιαίτερη εθιμοτυπία που ακολουθείται σε όλη τη διαδικασία ήταν πανάρχαια και πολύ διαδεδομένη. Το αρχαίο, όμως, αυτό έθιμο είχε επηρεαστεί σημαντικά και από τις χριστιανικές και ιουδαϊκές συνήθειες, πράγμα που δικαιολογούσε και την παρουσία του ιερέα.

Πέρα βέβαια από τις διάφορες θρησκευτικές και εθνολογικές ερμηνείες, το έθιμο δείχνει τη σημασία που είχε ο χοίρος για την αγροτική οικογένεια και την οικονομία. Άλλωστε, η εξίσωση οικονομίας και λατρείας ήταν πολύ φυσική στις παραδοσιακές κοινωνίες, που ήταν αυτάρκεις στις υλικές τους ανάγκες και συντηρητικές στα ήθη τους.

Το σφάξιμο του χοίρου γινόταν με ειδικό μαυρομάνικο μαχαίρι και συνήθως το έκανε ο αρχηγός της οικογένειας. Με το πέρασμα των χρόνων, όμως, το σφάξιμο γινόταν από τον πιο επιδέξιο του χωριού, γιατί το ζώο δεν έπρεπε να ταλαιπωρηθεί, άρα αυτός που θα έκανε τη δύσκολη δουλειά έπρεπε να είναι γνώστης και αυστηρά επιλεγμένος. Αυτός που θα “θυσίαζε” το χοίρο, χάρασσε το σημείο του σταυρού στο λαιμό του ζώου, ενώ κάποιος από τους παριστάμενους ή ο ιερέας έλεγε το “Πιστεύω” ή το “Πάτερ ημών”. Στη συνέχεια, από το αίμα του ζώου έκαναν ένα σταυρό στο μέτωπο των μικρών παιδιών και των ζώων, για να τα προφυλάξουν από το κακό μάτι. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας κάρφωναν το ρύγχος του χοίρου στον τοίχο ή στην πόρτα του σπιτιού, για να διώχνει τους πονηρούς καλικάντζαρους. Από τη σπλήνα και το συκώτι του χοίρου οι γεροντότεροι μάντευαν το μέλλον της οικογένειας, ενώ αμέσως μετά τη σφαγή θυμιάτιζαν το ζώο με λιβάνι.

Όλα αυτά δείχνουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της σφαγής του χοίρου, κατά την οποία θεωρείται ότι απελευθερώνονται δυνάμεις που ο θύτης προσπαθεί να κατευθύνει προς ευνοϊκό αποτέλεσμα, δυνάμεις που πρέπει να καθαρθούν πριν βγουν από την πληγή του ζώου και λειτουργήσουν ελεύθερες.

Η χρήση συγκεκριμένου μαχαιριού αποκλειστικά γι’ αυτή τη σφαγή, η φωτιά με τα κάρβουνα στο φτυάρι, το λιβάνι που ξορκίζει τα δαιμόνια, ακόμη και το ράντισμα του ζώου με χαμομήλι έχουν όλα καθαρτήριες ιδιότητες. Το ίδιο είχαν και οι συνήθειες με το αλάτισμα των κλειδώσεων του ζώου, αλλά και η τοποθέτηση στο στόμα του σφαγμένου χοίρου του ποδιού του, με τη ρήση “Να φας τα πόδια σου”. Τέλος, η κατανάλωση των εντοσθίων από όλους τους παριστάμενους με χορό και τραγούδι θυμίζει την κοινωνία των συμμετεχόντων στις ευεργετικές επιρροές της θυσίας.

Παράλληλα με τις λαογραφικές και λατρευτικές εξηγήσεις, ο λαός έδωσε στα χοιροσφάγια και τις δικές του αιτιολογήσεις. Σύμφωνα με τον Γεώργιο Αικατερινίδη, στη Θεσσαλία “τα Χριστούγεννα σφάζανε τα γουρούνια, γιατί τα Χριστούγεννα πήγαινε η Παναγία με τον Ιωσήφ και το Χριστό στην Αίγυπτο, για να μην τον σφάξει ο Ηρώδης. Μπροστά πήγαινε η Παναγία και ο Ιωσήφ και πίσω τα γουρούνια χαλούσαν τα χνάρια...”  Στην ίδια περιοχή, η παράδοση ανέφερε πως όταν ο Ηρώδης έσφαξε τα παιδιά στη Βηθλεέμ, τα γουρούνια μούγκριζαν σαν παιδιά που τα σφάζουν, και κάποιοι από τους δήμιους δεν πλησίασαν, με αποτέλεσμα να σωθούν κάποια παιδιά. Γι΄ αυτό, λέει ο λαός, έσφαζαν γουρούνια τα Χριστούγεννα...

Η εθιμοτυπία της τελετής

Για κάθε σφαγή ενός μεγάλου γουρουνιού χρειάζονταν 5 - 6 νέοι άνδρες. Η σφαγή ήταν δύσκολη και σκληρή και αυτός που θα την έκανε έπρεπε να είναι καλός τεχνίτης. Επίσης, το γδάρσιμο απαιτούσε χέρι έμπειρο και δυνατό για να μην κάνει τρύπες, δεδομένου ότι το δέρμα αυτό το χρησιμοποιούσαν για τα περίφημα “γουρουνοτσάρουχα” (όρος που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για τα κακοφτιαγμένα, σκληρά και βαριά παπούτσια), που τα φορούσαν κυρίως στα χωράφια. Είναι άξιο θαυμασμού, ότι από το χοίρο δεν έμενε τίποτα. Όπως έλεγαν οι Ιταλοί της Πάρμας, "ο χοίρος είναι σαν τη μουσική του Verdi, δεν έχει τίποτε να πετάξεις!" Εκτός από το κρέας, το λίπος και το δέρμα του, χρησιμοποιούσαν και τις τρίχες του για βούρτσες, το πάχος του για στεγανοποιητική χρήση, ακόμη και την ουροδόχο κύστη του την έκαναν μπάλα για τα παιδιά! Και βέβαια, στις παλιές μέρες της φτώχειας, ακόμη και τα ποδαράκια τα έβραζαν και έκαναν ωραίες πηχτές σούπες.

Όπως είδαμε παραπάνω, υπήρχε συγκεκριμένο τελετουργικό στη σφαγή του χοίρου. Ήταν απαραίτητο να υπάρχει φωτιά, ζεστό νερό, κάρβουνο και λιβάνι, καθώς την ώρα που γινόταν η σφαγή, η νοικοκυρά έπρεπε να τα ρίξει πάνω στη σφαγή.

Κατά τη διάρκεια της σφαγής η νοικοκυρά περίμενε με το βραστό νερό για το κεφάλι του χοίρου (γουρνοκέφαλο), ενώ τα μικρά παιδιά στέκονταν για να δουν γεμάτα περιέργεια. Μόλις έκοβαν το κεφάλι, μια από τις παριστάμενες γυναίκες με ένα μικρό φτυάρι γεμάτο κάρβουνα και θυμίαμα πήγαινε στους σφάχτες και αυτοί σε σχήμα σταυρού έριχναν τα κάρβουνα στο κομμένο κεφάλι. Ένας από τους άντρες βουτώντας τα δάχτυλα μέσα στο αίμα, άλειφε μ' αυτό το μέτωπο των μικρών παιδιών.

Στη συνέχεια ξύριζαν το ζώο και το έβαζαν ανάσκελα πάνω σε σανίδια. Εκεί άρχιζαν το γδάρσιμο, πρώτα από την περιοχή της κοιλιάς. Το λίπος στο μέρος εκείνο, το λεγόμενο "μπασιορτή", το κρατούσαν για τα λουκάνικα που θα έφτιαχναν μετά. Στη Τζιά το λίπος της κοιλιάς το έλεγαν “βασιλικό” και το θεωρούσαν το καλύτερο. Επειδή ήταν απαλό σαν μετάξι και σχεδόν άγευστο, ήταν ό,τι πρέπει για πίτες, ψωμί, αλλά και κουραμπιέδες. Οι γυναίκες έκοβαν το βασιλικό λίπος σε μικρά κομμάτια, τα έβαζαν σ’ ένα παλιό, καπνισμένο, χάλκινο τσουκάλι μόνο με νερό και το έβραζαν στα ξύλα στη άκρη της αυλής.

Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας κρεμούσαν το σφαγμένο ζώο πάνω σ’ ένα τσιγκέλι με το κεφάλι προς τα κάτω για να αδειάσει το αίμα και μετά το τεμάχιζαν. Σε πολλά νησιά του Αιγαίου σε κάθε σπίτι στο στεγάδι (σκεπαστή βεράντα που έπαιζε και ρόλο κουζίνας) υπήρχε ένας γάντζος γερά στερεωμένος, για να κρεμιέται από ’κει το σφαγμένο γουρούνι, σε χώρο καλά προστατευμένο από τον αέρα και τη βροχή.

Αφού ξεκοίλιαζαν το κρεμασμένο ανάποδα γουρούνι, άρχιζαν να το “ξελουρώνουν”, δηλαδή να το γδέρνουν αφαιρώντας το δέρμα, όχι ολόκληρο, αλλά αφού πρώτα το χώριζαν σε λωρίδες που τις τραβούσαν από πάνω προς τα κάτω.

Μετά το γδάρσιμο αφαιρούσαν τα εντόσθια. Ο πιο έμπειρος άνδρας κοιτούσε τη σπλήνα και έκανε τα μαντέματα για τον καιρό και την οικογένεια. Αν η σπλήνα ήταν διογκωμένη, ο χειμώνας θα παρατεινόταν μέχρι τον Μάρτιο. Στην αντίθετη περίπτωση ο χειμώνας θα ήταν κανονικός.

Στη συνέχεια, όλοι μαζί, ξεχώριζαν το λίπος από το κρέας και τα έκοβαν σε μικρά τεμάχια. Το λίπος αυτό, αφού το έλιωναν πρώτα, το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία και το πάγωναν, για να διατηρηθεί σχεδόν όλο το χρόνο. Όλη μέρα άλλος έβγαζε κρέας για τηγανιά (φαγητό φτιαγμένο στο τηγάνι από ψαχνό κρέας, συκώτι, σπλήνα, καρδιά), άλλος έκοβε κρέας και λίπος για τα λουκάνικα και άλλος ταχτοποιούσε το δέρμα, ώστε να στεγνώσει και να φτιάξουν τα περίφημα γουρουνοτσάρουχα. Οι άντρες έσφαζαν, έγδερναν και έκοβαν το κρέας, ενώ οι γυναίκες έβραζαν τη γλίνα (το λίπος του χοίρου), βοηθούσαν στο γέμισμα των λουκάνικων, έτριβαν τα αρωματικά, έραβαν τη λόζα (τη μοναδική αυτή κυκλαδική λιχουδιά) και βέβαια ετοίμαζαν και σερβίριζαν στους καλεσμένους διάφορες χοιρινές νοστιμιές.

Όταν τελείωνε ο τεμαχισμός του γουρουνιού γινόταν μια ολιγόωρη παύση. Οι σφάχτες σκούπιζαν τα μαχαίρια, έπλεναν τα χέρια τους με ζεστό νερό και απολάμβαναν τη νόστιμη τηγανιά, που σερβίρονταν με κόκκινο κρασί, σβώλους τυριού και ψωμί. Το φαγοπότι, που κρατούσε κάμποση ώρα, συνοδεύονταν και από τραγούδια.

Το κρέας το αλάτιζαν και το έβαζαν σε πιθάρια, για να το έχουν σαν ένα από τα κύρια φαγητά τις παγωμένες νύχτες του χειμώνα. Παλιότερα, πριν από το 1920, το κρέας αυτό το τοποθετούσαν στο ίδιο το δέρμα του γουρουνιού. Το λίπος το έκοβαν μικρά κομματάκια και το έλιωναν μέσα σε καζάνι, που έβραζε κάτω από μεγάλη φωτιά. Για να λιώσει το λίπος οι νοικοκυρές δυσκολεύονταν πραγματικά για 2 - 3 ημέρες, ανάλογα με την ποσότητά του. Η φωτιά έπρεπε να καίει με ένταση, χωρίς να ελαττώνεται καθόλου, ώστε το λιώσιμο να γίνεται κανονικά για κάθε καζάνι. Αφού άδειαζε το ρευστό λίπος στο δοχείο, έμεναν τα υπολείμματα, μικρά τεμάχια που όχι μόνο δεν τα πετούσαν, αλλά αποτελούσαν τους καλύτερους μεζέδες για όλους. Αυτά τα ροδοκοκκινισμένα κομματάκια, ιδιαίτερα ελκυστικά και γευστικά για πολλούς, ήταν οι τσιγαρίδες ή τσιγαρίθρες. Το χοιρινό κρέας γινόταν μαγειρευτό, αλλά ο καλύτερος μεζές του ήταν ο σουφλιμάς στη θράκα με μπόλικη ρίγανη και η τηγανιά, μικρά κομμάτια χοιρινού στο τηγάνι με πιπέρι και ρίγανη.

Τα πνευμόνια και τη σπλήνα και άλλα εντόσθια μαζί με πράσο, ρύζι και μυρωδικά οι νοικοκυρές στη Φθιώτιδα τα χρησιμοποιούσαν για να φτιάξουν "μπουμπάρια". Όλη αυτή τη μάζα την περνούσαν μέσα σε ένα έντερο και στη συνέχεια τα έβραζαν για αρκετή ώρα. Μετά τα έβαζαν στο φούρνο για να ροδοκοκκινίσουν και πρόσφεραν έναν νόστιμο μεζέ τις επόμενες μέρες.

Οι άνδρες έκαναν και το γέμισμα των λουκάνικων, για το οποία έδειχναν ιδιαίτερη επιμέλεια. Το κρέας το έκοβαν μικρά κομματάκια και το έπαιρναν κυρίως από τα πλευρά και το φιλέτο. Αυτό το κομμένο κρέας το έριχναν και έβραζε σε μικρό καζανάκι μαζί με διάφορα μπαχαρικά, τα οποία έκαναν τα λουκάνικα να ευωδιάζουν. Γι' αυτή τη δουλειά όλοι οι άντρες ήταν καθισμένοι γύρω από το καζάνι, και όταν κρύωνε, άρχιζαν με τους γεμιστήρες να γεμίζουν τα λουκάνικα. Τα αρμάθιαζαν σ' ένα ξύλινο κοντάρι και τα κρέμαγαν ψηλά μέσα στο σπίτι, για να στεγνώσουν. Σε κάποιες περιοχές τα κάπνιζαν στο τζάκι μαζί με πολλά αρωματικά.

Στην Κρήτη, εκτός από λουκάνικα έφτιαχναν ομαθιές (έντερα του χοίρου γεμισμένα με ρύζι, σταφίδες και κομματάκια συκώτι), απάκια (καπνιστό κρέας), πηχτή (ή τσιλαδιά: αφαιρούσαν κάθε ίχνος κρέατος από το κεφάλι του ζώου και το έβραζαν για ώρες με νερό και κρασί), καθώς και σύγλινα. Τα σύγλινα, πολύ γνωστή λιχουδιά και στη Μάνη, ήταν χοιρινό κρέας κομμένο σε μικρά κομμάτια, που το έψηναν και το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία και το κάλυπταν με το λιωμένο λίπος του ζώου. Το λίπος έπηζε μόλις έχανε τη θερμότητά του και το κρέας μπορούσε να διατηρηθεί έτσι για αρκετούς μήνες. Έτσι, ο χοίρος των Χριστουγέννων ήταν η βασική πηγή κρέατος για πολύ καιρό.

Πηγές:
Γεώργιος Ν. Αικατερινίδης. Νεοελληνικές αιματηρές θυσίες: λειτουργία: μορφολογία: τυπολογία: διδακτορική διατριβή, Αθήνα, Εκδόσεις Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία, 1979. 
Κώστας Καραπατάκης, Το Δωδεκαήμερο. Παλιά Χριστουγεννιάτικα ήθη και έθιμα, Εκδόσεις Παπαδήμας, Αθήνα 1981.

ΠΗΓΗ:http://www.yeskid.gr