Άγγελέ μου, Φύλακά μου, Σκέπος κ Βοήθειά μου με το θάρρος σε φωνάζω κ Προστάτη μου σε κράζω: Φώτισέ με,Φύλαξέ με Ισχυρά Προστάτεψέ με!(πρωινή προσευχη)

Η ΑΓΑΠΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑ ΝΑ ΕΞΑΤΜΙΣΤΕΙ....



Τρίτη 19 Μαρτίου 2013


Μεγάλη Τεσσαρακοστή


Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή ή Σαρακοστή είναι χριστιανική χρονική περίοδος νηστείας. Είναι η αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες τηςΟρθόδοξης Εκκλησίας. Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Αρχικά διαρκούσε έξι εβδομάδες ενώ αργότερα προστέθηκε και η έβδομη εβδομάδα.


Ονομασία 

Ονομάζεται "Σαρακοστή" γιατί περιλαμβάνει σαράντα ημέρες νηστείας.Η ονομασία Τεσσαρακοστή κατ'άρχάς σήμαινε την τεσσαρακοστή ημέρα πριν το Πάσχα, γρήγορα όμως το όνομα δώθηκε σε όλη την περίοδο της νηστείας πριν το Πάσχα. Πολλοί εκλάμβαναν και τηΜεγάλη Εβδομάδα ως συμπεριλμβανόμενη στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, οπότε ο χρόνος των τεσσαράκοντα ημερών διευρυνόταν[1] Ο χαρακτηρισμός "Μεγάλη" δε δίνεται για τη μεγάλη διάρκειά της, αλλά για τη σημασία της, σε ανάμνηση των Παθών του Χριστού.

Διάρκεια 

Η Μεγάλη Σαρακοστή αποτελεί την προετοιμασία των πιστών για τη γιορτή της Ανάστασης του Χριστού από την οποία και προσδιορίζεται κατ' έτος ως κινητή περίοδος. Διαρκεί από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή πριν το Σάββατο του Λαζάρου, οπότε ακολουθεί η Κυριακή των Βαΐων και η Μεγάλη Εβδομάδα. Η δε Κυριακή των Βαΐων είναι η τελευταία ημέρα της περιόδου αυτής.

Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν περιλαμβάνεται στη Σαρακοστή αν και συνεχίζεται η νηστεία που είναι ιδιαίτερα αυστηρότερη. Στη πραγματικότητα μαζί με την εβδομάδα των Αγίων Παθών είναι πεντηκονθήμερη περίοδος.

Νηστεία 

Σε όλες τις ημέρες της Μεγάλης Σαρακοστής τηρείται αυστηρή νηστεία εκτός του Σαββάτου και Κυριακής, όπου γίνεται κατάλυση οίνουκαι ελαίου, επιτρέπεται δηλαδή η κατανάλωση κρασιού και λαδιού. Στις υπόλοιπες ημέρες η νηστεία συνίσταται σε ξεροφαγία , δηλαδή σε φυτικές τροφές χωρίς έλαιο Εξαίρεση αποτελεί:

  • η γιορτή των Αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων όπου καταλύεται το λάδι καθώς και
  • ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου οπότε καταλύεται το ψάρι, όποια μέρα και να γιορτασθεί.[2]
Κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα τηρείται αυστηρή νηστεία ακόμα και το Μεγάλο Σάββατο όπου είναι και το μόνο Σάββατο του έτους που, σύμφωνα με τους κανόνες της εκκλησίας, δεν καταλύεται το λάδι.
Εκ της ονομασίας αυτής τα προς κατανάλωση νηστίσιμα τρόφιμα της περιόδου αυτής, αλλά και οποιαδήποτε έχουν σχέση μ΄ αυτή ονομάζονται σαρακοστιανά σε αντίθεση με τα πασχαλινά.

Εκφράσεις 

Χαρακτηριστική είναι η ελληνική ερωτηματική δημώδης έκφραση "Λειπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή;", που συνηθίζεται να λέγεται σκωπτικά για πρόσωπα που αρέσκονται να παίρνουν μέρος σε κάθε συμβάν.



****************************             *************************



15Με στόμα ανύπαρκτο -λόγω της νηστείας- με τα χέρια σταυρωμένα -λόγω της προσευχής- και με ποδαράκια επτά -να συμβολίζουν τις επτά βδομάδες απ'τις Απόκριες μέχρι την Ανάσταση- η κυρά Σαρακοστή υπήρξε, τρόπον τινά, η "βασίλισσα" του νηστίσιμου Σαραντάμερου (ουσιαστικά πενηνταήμερου όμως) που ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα. Επικράτησε η συμβολική ονομασία Σαρακοστή, σε αναλογία με το σαρανταήμερο που νήστεψε ο Χριστός στην έρημο μετά τη βάφτισή του, όμως, καθώς συμπεριλαμβάνεται σε αυτήν και η νηστεία της Μεγαλοβδομάδας, οι μέρες πλησιάζουν τις πενήντα.

Ο λαογράφος μας Γεώργιος Μέγας ("Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας") καταγράφει πως κάποτε "τις τρεις πρώτες μέρες η νηστεία ήταν απόλυτη. Ούτε ψωμί ούτε νερό! Συνήθως γυναίκες, νέες και γριές, τηρούν το "τριήμερο" και αυτές τις τιμούν με το να τους παραθέτουν την Καθαρά Δευτέρα τραπέζι με ειδικά φαγητά (καρυδόπιτα, σούπα με φασόλια και πετιμέζι) και με την προσφορά δώρων (μαντίλια, μαξιλαρόπανα, κτλ)."Ο Φίλιππος Βρετάκος, όμως, ("Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των") παραθέτει και μια διευκρινιστική φράση του Δ.Καμπούρογλου ("Ιστορία των Αθηνών"), πως "μόνον σαν εβουτούσε ο ήλιος έτρωγαν λιγάκι ψωμάκι με νερό, όσα για ζωή".

Συνεχίζει ο Γεώργιος Μέγας "άλλοτε, που έλειπαν image026.jpgτα ημερολόγια και ήθελαν να έχουν κάποια αντίληψη του χρόνου στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής, οι άνθρωποι του λαού είχαν βρει ένα εύκολο μέσο' παρίσταναν τη Σαρακοστή εικονικά σαν Καλόγρια.

Έπαιρναν μια κόλλα χαρτί κι εσχεδίαζαν με το ψαλίδι μια γυναίκα. Η κυρά Σαρακοστή δεν έχει στόμα, γιατί είναι όλο νηστεία' τα χέρια της είναι σταυρωμένα για τις προσευχές. Έχει 7 πόδια, τις 7 εβδομάδες της Σαρακοστής. Κάθε Σάββατο κόβουμε κι ένα πόδι. Το τελευταίο πόδι το κόβουμε το Μεγάλο Σάββατο, το βάζουμε μέσα σ'ένα ξερό σύκο ή καρύδι κι όποιος το βρει του φέρνει γούρι! (Χίος)

Στον Πόντο:

παίρνουν μια πατάτα ψημένη ή ένα κρεμμύδι, μπήγουν επάνω ακτινοειδώς 7 φτερά κότας, το δένουν από το ταβάνι και κρέμεται όλη τη Σαρακοστή. Μια μια βδομάδα που περνάει, βγάζουν από ένα φτερό. Λέγεται "κουκουράς" και είναι το φόβητρο των μικρών."

Άλλοτε, πάλι, κι αλλού, την κυρά Σαρακοστή την πλάθαν με ζυμάρι, γι'αυτό και μας έχει διασωθεί το τραγουδάκι:

Την Κυρά Σαρακοστή

που είναι έθιμο παλιό

οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν

με αλεύρι και νερό!

Για στολίδι της φορούσαν

στο κεφάλι της σταυρό

και το στόμα της ξεχνούσαν

γιατί νήστευε καιρό!

Και μετρούσαν τις ημέρες

με τα πόδια της τα εφτά

κόβαν ένα τη βδομάδα,

μέχρι να ρθει η Πασχαλιά!

Αναφέρει ακόμη ο Μέγας: "Τη Σαρακοστή επικρατούν και διάφορες συνήθειες κοινωνικής μάλλον μορφής, όπως η διανομή ειδικών φαγητών σε γείτονες και παιδιά, το τραγούδημα των ξένων, οι κούνιες, κτλ. Π.χ. στη Σινώπη συνηθίζεται το "ξινοφάι": ρεβίθια, φασόλια, κάστανα, σταφίδες, βράζονται πολύ, μαζί με πληγούρι ή κουρκούτι, ζάχαρη και πετιμέζι μελωμένο κι έπειτα τσιγαρίζονται με κρεμμύδι και λάδι. Το μοίραζαν τη Μεγάλη Σαρακοστή σ'όλη τη γειτονιά για ψυχκιό. Στην Αμοργό, μόλις μπει η Σαρακοστή ζυμώνουν και κάνουν ανθρωπάκια με μύτη, με στόμα, με μάτια και τα δίνουν στα παιδιά' αυτοί είναι οι Λάζαροι."

Παρατηρούμε πως έθιμα, όπως τούτα τα λαζαράκια, αλλά και οι λαζαρίνες, που εξακολουθούν να επιζούν σήμερα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας το Σάββατο του Λαζάρου, παλαιότερα λάμβαναν χώρα και καθ'όλη την περίοδο της Σαρακοστής. Ο Μέγας αναφέρει ακόμη: "Στα Βέντζια της Δ.Μακεδονίας από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι του Λαζάρου τα κορίτσια τραγουδούν το Λάζαρο. Μόλις εμφανιστεί ξένος στο χωριό, όλα τα κορίτσια, μικρά και μεγάλα, τον επισκέπτονται στο σπίτι όπου κόνεψε και τον τραγουδούν (τραγούδια της ξενιτιάς, εγκωμιαστικά, κλπ). Στην Κάρπαθο όλες τις Κυριακές της Μεγάλης Σαρακοστής μέχρι των Βαϊων και τη γιορτή του Ευαγγελισμού

οι κόρες κάνουν κούνια σε κάποιο ευρύχωρο σπίτι και τραγουδούν τα "καλημεριστά", ήτοι δίστιχα εγκωμιαστικά των νέων, που ανεβαίνουν στην κούνια ή των ξενιτεμένων. Συγχρόνως οι προκαθήμενοι νέοι και νέαι παίζουν ένα παιγνίδι, το "στρόπο"' δηλαδή με μίαν χονδρήν μανδήλαν συνεστραμμένην ένας νέος κτυπά μίαν νέαν της αρεσκείας του όπου τύχη, έως ου αύτη στέρξη και ανοίξη το χέρι της και δεχθή εις την παλάμην τρία ισχυρά κτυπήματα. Η κόρη με την σειράν της κάμνει το ίδιον εις όποιον νέον θέλει, ιδία όποιον συμπαθεί. ("Σύμμεικτα Καρπάθου")

Συχνές είναι τη Μεγάλη Σαρακοστή οι ολονυχτίες, οι αγρυπνίες στις εκκλησίες. Για τις αγρυπνίες αυτές τα παλιότερα χρόνια οι κάτοικοι ξυπνούσαν από τον "Τουμπακάρη", που τριγύριζε στους δρόμους χτυπώντας τα τύμπανα. Ως ανταμοιβή έπαιρνε το Πάσχα κουλούρια, αυγά και τυρί. (Σκύρος)."

Μας πληροφορεί ο Βρετάκος: "Εκάστην Τετάρτη και Παρακευή της Μεγάλης Σαρακοστής γίνεται λειτουργία, η οποία λέγεται των "Προηγιασμένων" ή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, λέγεται δε ούτω διότι έχουν προηγιασθή τα δώρα από την λειτουργίαν του Σαββάτου ή της Κυριακής. Κατά τας ημέρας αυτάς των Προηγιασμένων, όσοι εκ των Χριστιανών επιθυμούν, δύναται να κοινωνήσουν." Σήμερα, σε μας τουλάχιστον τούτο γίνεται πλέον μια Τετάρτη ή Παρασκευή και όχι καθ'όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής.

Όσο "ως προς το διατί επεβλήθη η νηστεία", ο Βρετάκος αναφέρει και την άποψη κάποιων που "υποστηρίζουν ότι επεβλήθη δια λόγους υγιεινής και όχι θρησκευτικούς προς αποτοξίνωσιν του ανθρωπίνου οργανισμού. Εις την επίρρωσιν της γνώμης των αυτής λέγουν: Η νηστεία ωρίσθη εις τοιούτον χρόνον εκάστης εποχής του έτους, ώστε τα φαγητά από τα οποία απέχει κατ'αυτήν ο άνθρωπος να δύναται να αντικαταστήση αυτά δι' άλλων τοιούτων της εποχής της νηστείας."

Ακόμη καταγράφει πως: "Ο λαός όταν θέλη να χαρακτηρίση μίαν γυναίκα ως υψηλήν και αδύνατην, λέγει περί αυτής: "είναι σαν μακρυά Σαρακοστή ή Σαρακοστιανή" (κατ'αντίθεσιν προς την Πασχαλινήν, που είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της). Είς την Μεσσηνίαν έχουν την παροιμίαν "Από μπρος Σαρακοστή κι από πίσω Πασχαλιά" όταν θέλουν να χαρακτηρίσουν μίαν γυναίκα ότι είναι άσχημη μεν, αλλά με πλούσια μαλλιά. Παρόμοιαν παροιμίαν είχον και οι Βυζαντινοί: "Από μπρος Τεσσαρακοστή και όπισθεν Πάσχα". "

Φυσικά, εκτός όλων τούτων, κατά τις πέντε πρώτες Παρασκευές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής ψάλλονται οι "Χαιρετισμοί της Παναγιάς" (την τελευταία δε, ολόκληρος ο "Ακάθιστος Ύμνος"), ενώ το πρώτο Σάββατο, των Αγίων Θεοδώρων, θεωρείται κι αυτό "Ψυχοσάββατο".

          Καλή Σαρακοστή! 
πηγη:http://www.agioritikovima.gr

Δευτέρα 18 Μαρτίου 2013



Καθαρά Δευτέρα
Έθιμα Αποκριών

Λαγάνα, Κούλουμα και Χαρταετοί

Η Καθαρά Δευτέρα είναι το τέλος των Απόκρεω και η πρώτη μέρα της Σαρακοστής.
Η λέξη Καθαρή εκκλησιαστικά σημαίνει το ξεκίνημα της κάθαρσης των Χριστιανών που αρχίζει με νηστεία.
Από την Καθαρά Δευτέρα ξεκινάει η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Απαραίτητα στοιχεία της αποκριάς θεωρούνται τα κούλουμα και ο χαρταετός.
Ο εορτασμός του καρναβαλιού κλείνει με τα κούλουμα και το πέταγμα του χαρταετού.
Με τον όρο κούλουμα, εννοούμε τη μαζική έξοδο του κόσμου στην ύπαιθρο και τον εορτασμό της Καθαράς Δευτέρας έξω στην φύση.

Τα κούλουμα είναι γνωστά και σαν κούλουμπα, κούμουλες, κουμουλάθες ή κούμουλα.
Είναι ένα παραδοσιακό λαϊκό πανηγύρι
Σύμφωνα με τον πατέρα της ελληνικής λαογραφίας Νικόλαο Πολίτη η προέλευση της λέξης είναι λατινική, από το cumulus που εκτός από την σημασία του σωρού,
σημαίνει και την αφθονία, το περίσσευμα, το πέρας, αλλά και τον επίλογο.

Η γιορτή της Καθαράς Δευτέρας θεωρείται ο επίλογος των βακχικών εορτών της αποκριάς, οι οποίες ουσιαστικά αρχίζουν την Τσικνοπέμπτη και τελειώνουν την Καθαρά Δευτέρα.

Σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδος την Καθαρά Δευτέρα καθαρίζουν ό,τι απόμεινε από τα μη νηστίσιμα φαγητά της αποκριάς, διότι και τέτοιου είδους λιχουδιές γεύονται μερικοί, αντί για λαγάνες, χαλβά, ελιές και πίκλες που προτιμούν οι πιο πολλοί, σαν αποτοξίνωση από τα πλούσια φαγοπότια της αποκριάς.

Σε άλλα μέρη της Ελλάδας, όπως π.χ. στην Ήπειρο, οι νοικοκυρές καθαρίζουν τις κατσαρόλες και όλα τα χάλκινα σκεύη από τα λίπη της αποκριάς με ζεστό σταχτόνερο μέχρι ν' αστράψουν και βάφουν άσπρα τα πεζοδρόμια.
Αντίθετα άλλοι βάφουν μαύρα τα πρόσωπά τους με καπνιά ή μπογιά παπουτσιών,
καθώς χορεύουν και μεθούν όλη την ημέρα σε υπαίθριες συγκεντρώσεις.

Απαραίτητο συμπλήρωμα της Καθαράς Δευτέρας αποτελεί το πέταγμα του χαρταετού, του αστεριού στα ψηλώματα. Τους χαρταετούς τους κατασκεύαζαν παλιά μόνοι τους με καλάμια και χαρτί. Ήθελαν μαστοριά στο ζύγισμα. Αν δεν τα κατάφερνες να τα ζυγιάσεις χαρταετό ψηλά δεν έβλεπες.
Με το χαρταετό πέταγαν μακριά κάθε έγνοια του χειμώνα, με τον ερχομό της άνοιξης.

Καθαρά Δευτέρα στην Ηλεία (έθιμα)

Η Καθαρά Δευτέρα γιορτάζεται στην εξοχή με νηστίσιμα,
που δεν κόβουν λίξα και κρασί, γι' αυτό και γυρίζουν μεθυσμένοι
(όπως λέγαν στο Χάβαρι).
Τα κοινά έθιμα είναι το άζυμο ψωμί δηλαδή η λαγάνα και τα λογιών νηστίσιμα φαγώσιμα (μαρουλάκια, κρεμύδια και σκόρδα, ταραμάς, ελιές, φασολάδες λευκές, βοβριά κ.α.).
Στον τόπο μας τα βρασμένα κουκιά ήταν σήμα κατατεθέν της ημέρας.
Οι νοικοκυρές ζύμωναν ψωμί λιζό, την μπουγάτσα.
Πάμε να χαλάσουμε τα Κούλουμα, λέγαν οι Καρδαμαίοι.
Η προετοιμασία εκεί αρχίζει από τους μπακάληδες που πουλούν βρασμένα κουκιά με ρίγανη και όλα τα νηστίσιμα. Τόση ήταν η κίνηση στον καρδαμά τότε, που οι έμποροι και οι καταστηματάρχες ζήτησαν να καθιερωθεί η ημέρα αυτή ως αργία και ημέρα πανηγυριού. Ο Πρόεδρος συγκαλεί Κοινοτικό Συμβούλιο.
Στις 28-2-1954 καθορίζεται η αργία και το πανηγύρι, με όλα τα σχετικά καταστήματα να εξυπηρετούν τους πανηγυριστές και δημιουργεί αγροτική παρέλαση, με ανθοστολισμένα "άρματα" και μεταμφιεσμένους.
Οι Αγραπιδοχωρήτες που εγκαταστάθηκαν στην Ηλεία φτιάχναν και τα αλμυροκούλουρα. Οι κοπέλες αν με το μακαρόνι της Τυρινής δεν έβλεπαν στον ύπνο τους ποιον θα πάρουν για άνδρα, τότε την Καθαρά Δευτέρα έτρωγαν αλμυροκούλουρα, και δεν έπιναν καθόλου νερό για να πάει ο μέλλον σύζυγός τους στο όνειρό τους, να τους δώσει νερό να ξεδιψάσουν.
Έλεγαν:
"Τρώνε την αλμυροκουλούρα για να δούνε ποιον θα πάρουνε"
Το έθιμο αυτό υπάρχει σε πολλές περιοχές.

Αλλού την παραμονή της Καθαράς Δευτέρας οι γυναίκες έβγαζαν βορβούς.
Πρόσεχαν ο πρώτος να είναι ο μεγαλύτερος. Τον τοποθετούσαν με τα φύλλα του το πρωί της Καθαράς Δευτέρας. στην πόρτα του σπιτιού.
Το βράδυ τον έβγαζαν στη μαλάθα του ψωμιού μέχρι το Πάσχα,
για να είναι φτούρια το ψωμί του σπιτιού.
Την ημέρα αυτή ήταν συνήθεια να μαζεύονται οι περισσότεροι σε συγκεκριμένους τόπους, για να γιορτάζουν τα "Κούλουμα".
Οι Σαβαλαίοι πήγαιναν σε τόπο γεμάτο από Σπέντζες, στην Σπετζολουλουδιά.
Οι Αμαλιαδαίοι διάλεγαν την Φραγκαβίλα.
Στην περιοχή μας λάμβαναν χώρα και κάποια δρώμενα.
Το κάψιμο του Καρνάβαλου, ο γάμος και η κηδεία, οι γαϊδουροδρομίες και άλλα παιχνίδια, που τα συνόδευαν μουντζουρώματα και αλευρώματα κ.α.

Με την Καθαρο-Δευτέρα ξεκινούσε η Μεγάλη Σαρακοστή. οι πρώτες τρεις μέρες επέβαλαν αυστηρή νηστεία. Όχι μόνο δεν έτρωγαν λάδι οι νηστικοί, μόνο νερό έπιναν.
Το βράδυ λίγες σταφίδες να ξεγελάσουν την σφοδρή πείνα τους.
Έτσι θεωρούσαν τον εαυτό τους άξιο της θείας Κοινωνίας με την λειτουργία των Προηγιασμένων Τιμίων Δώρων, την Τετάρτη που ακολουθούσε.
Άξιοι για την θεία Κοινωνία, αλλά και το αντάλλαγμα της σοβαρό.
Κι αυτό φόβιζε προπάντων τις γριές.
Έτσι δεν μπορούσαν να ευχαριστηθούν την Τυρινή (Τουρνή) με τα καλούδια της.
Η κατάσταση αυτή γέννησε την παροιμία:
Όσο συλλογάται η γριά το Τρίμερο, μαύρη Τουρνή (Τυρινή) την πάει.


ΠΗΓΗ:http://www.paidika.gr


************************                                   ******************************


Καθαρά Δευτέρα στην Ελλάδα







Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί τη λήξη της αποκριάς και την έναρξη της νηστείας.
Η αφετηρία της Σαρακοστής είναι για τη χώρα μας μια ιδιαίτερη μέρα και γιορτάζεται κατά κύριο λόγο με διάφορα σαρακοστιανά εδέσματα, με την παραδοσιακή λαγάνα, την ταραμοσαλάτα και τις ελιές.

Την ημέρα αυτή συνηθίζονται οι εκδρομές σε κοντινούς προορισμούς, άλλωστε είναι μια γιορτή που ταιριάζει περισσότερο στην επαρχία με φόντο τη φύση και το πράσινο.

Η χαρά όλων αλλά ιδιαίτερα των παιδιών είναι το πέταγμα του χαρταετού που θέλει ιδιαίτερη μαστοριά και ιδανικές καιρικές συνθήκες φυσικά. Κάποιες πληροφορίες ερμηνεύουν το πέταγμα του χαρταετού σαν την επιθυμία του ανθρώπου να διώξει μακριά το κακό.

Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι από τον χριστιανικό λαό και σημαίνει πνευματική και σωματική "κάθαρση". Επίσης μια άλλη εκδοχή είναι πως ονομάστηκε έτσι επειδή οι νοικοκυρές καθάριζαν τα σκεύη τους όλη μέρα από το φαγοπότι της αποκριάς. Μια χαρακτηριστική λέξη που χρησιμοποιούμε είναι τα Κούλουμα που είναι η καθαροδευτεριάτικη έξοδος και το πέταγμα του χαρταετού. Κατά τον Νικόλαο Πολίτη, πατέρα της ελληνικής λαογραφίας, τα κούλουμα προέρχονται από τη λατινική λέξη Culumus που σημαίνει αφθονία αλλά και το τέλος, δηλαδή το τέλος της αποκριάς. Ότι κι αν σημαίνει όμως η λέξη αυτή στις μέρες μας είναι ημέρα διασκέδασης, φαγητού και οικογενειακής συνύπαρξης.

Μερικά από τα πιο διαδεδομένα εδέσματα της Καθαρής Δευτέρας.

Θαλασσινά: γαρίδες, καραβίδες, αστακός, καβούρια, χταπόδια, καλαμάρια, σουπιές.
Οστρακοειδή: μύδια, στρείδια, κυδώνια, γυαλιστερές.
Όσπρια: φασολάδα, μαυρομάτικα σαλάτα.
Λαχανικά: κάθε λογής σαλάτες και τουρσί
Λαγάνα
Γλυκά: χαλβάς, γλυκά του κουταλιού και γλυκά του ταψιού

Συμβουλή: Μερικά από τα παραπάνω εδέσματα είναι εξαιρετικά γευστικά όμως πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο. Για παράδειγμα τα θαλασσινά περιέχουν πολύ χοληστερόλη!


Έθιμα της Καθαρής Δευτέρας σε όλη την Ελλάδα
  • Βόνιτσα, το έθιμο του "Αχυρένιου Γληγοράκη"
    Ο Γληγοράκης λέγεται ότι ήταν ψαράς και απαρνήθηκε τη θάλασσα ψάχνοντας τη μοίρα του στη στεριά. Οι σημερινοί ψαράδες της Βόνιτσας καταδικάζουν αυτήν του την πράξη και κάθε τέτοια μέρα τον τιμωρούν. Φτιάχνοντας λοιπόν έναν αχυρένιο ψαρά, τον δένουν σ' ένα γάιδαρο και τον γυρνούν σε όλο το χωριό. Όσο περνά η μέρα στήνουν μεγάλο γλέντι με τραγούδι και χορό και στη συνέχεια ρίχνουν τον καημένο τον Γληγοράκη σε μια βάρκα που φλέγεται στ' ανοιχτά.
  • Ο "Βλάχικος Γάμος" της Θήβας
    Το έθιμο αυτό χρονολογείται από το 1830 και έχει να κάνει με τα προξενιά που γίνονταν τότε. Σήμερα πραγματοποιείται παραδοσιακά με το ξύρισμα του γαμπρού και το στόλισμα της νύφης η οποία στην πραγματικότητα είναι άνδρας! Παράλληλα όλοι οι παρευρισκόμενοι γιορτάζουν τα Κούλουμα με σατιρικά τραγούδια και πολύ χορό.
  • Το έθιμο των Μουντζούρηδων στον Πολύσιτο της Βιστωνίδας.
    Εδώ η προετοιμασία ξεκινά από την προηγούμενη μέρα με την παρασκευή της παραδοσιακής Λαγάνας και το βράσιμο της φασολάδας από τις γυναίκες του χωριού, για να προσφέρουν στους επισκέπτες τους την επόμενη μέρα. Τους επισκέπτες τους περιμένει μια έκπληξη, αφού τους υποδέχονται δύο μεταμφιεσμένοι οι οποίοι προσπαθούν να τους μουντζουρώσουν με την καπνιά από το καζάνι που έβραζε η φασολάδα έτσι ώστε όλοι να γιορτάσουν την Καθαρή Δευτέρα μασκαρεμένοι!
  • Το έθιμο του "Αγά" στα Μεστά της Χίου.
    Το έθιμο του Αγά έχει ρίζες από την Τουρκοκρατία και μέχρι σήμερα είναι το ίδιο διασκεδαστικό την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας. Ο Αγάς εισβάλει στο χωριό με τη συνοδεία του και παίρνει θέση στην κεντρική πλατεία. Εκεί μαζεύεται ο κόσμος όπου "δικάζεται" για διάφορα παραπτώματα που του καταλογίζονται και πληρώνει το ανάλογο πρόστιμο! Από αυτή τη διαδικασία δε γλιτώνει κανείς από τους παρευρισκόμενους. Τα χρήματα που μαζεύονται από τα υποτιθέμενα πρόστιμα καταλήγουν στο ταμείο του Πολιτιστικού Συλλόγου του χωριού. Ένα πρωτότυπο έθιμο με πολύ χιούμορ και κοινωφελές έργο παράλληλα.

Το μακρύ ταξίδι του χαρταετού!Από την Έλσα ΑρκοπούλουΣυνοδευτική φωτογραφία του άρθρού Το μακρύ ταξίδι του χαρταετού!

Μικρή, δε γνώριζα πολλές πληροφορίες για το χαρταετό. Μου αρκούσε να ξέρω, ότι θα ανέβω και πάλι στο λόφο την Καθαρά Δευτέρα και θα τον φτάσω ψηλά. Αναρωτήθηκα, όμως, ποια είναι η δική του ιστορία, μέχρι να φτάσει σήμερα στα χέρια μας ως ένα χαρούμενο έθιμο, που συμβαίνει μια φορά το χρόνο στη χώρα μας και δίνει απίστευτη χαρά, κυρίως στα μικρά παιδιά.
Πως, άραγε, ο αετός πήρε το όνομά του από τον αετό - πτηνό; Αν το σκεφτούμε καλά, ο αετός - πτηνό ανάμεσα στις άλλες εξαιρετικές ικανότητες που έχει, έχει επίσης την ικανότητα να πετά πολύ ψηλά, γρήγορα και μεγαλόπρεπα επάνω από τα σύννεφα, να είναι υπερήφανος. Όπως ακριβώς ψηλά και υπερήφανα κατάφερε να πετά και ο χαρταετός στον ουρανό.
Η δική μου σχέση με το χαρταετό ξεκινά από όταν ήμουν πολύ - πολύ μικρή. Κάθε χρόνο μαζευόμασταν όλη η οικογένεια -οι γονείς μου, η γιαγιά, οι θείοι και τα ξαδέρφια- στο σπίτι κάτω από το λόφο του Φιλοπάππου, για να γιορτάσουμε την Καθαρά Δευτέρα. Κάθε χρόνο οι μικρότεροι της παρέας ανεβαίναμε στο λόφο να πετάξουμε το χαρταετό. Δεν ξέρω για πόσα χρόνια ακόμα θα το κάνουμε αυτό, ξέρω, όμως, ότι η προσπάθεια και η αναμενόμενη χαρά να τον ανεβάσουμε όλο και πιο ψηλά, θα μου μείνει αξέχαστη.
Υπήρχε πάντα μια απογοήτευση, όταν ο αέρας δε φυσούσε, κάτι που δε ευνοούσε την προσπάθειά μας να ανυψώσουμε το χαρταετό. Αυτό προκαλούσε, όμως, παράλληλα και μια δόση χαράς, γέλιου και παιδικότητας, μιας και δημιουργούνταν διαφορετικά ζευγάρια κάθε φορά, άλλος να κρατάει την καλούμπα και άλλος το χαρταετό, γιατί τάχα μου θα τα κατάφερναν καλύτερα από τους προηγούμενους και θα τον βλέπαμε επιτέλους να χορεύει στους ρυθμούς του ανέμου. Όλοι λαχταρούσαμε να πιάσουμε την καλούμπα με το σκοινί… “να, κοίτα πόσο ψηλά τον πετάω!”,θυμάμαι ότι έλεγα. Έφτανε πάντα αρκετά ψηλά, τόσο ώστε να μοιάζει σχεδόν μικροσκοπικός, καθώς απομακρυνόταν από τα μάτια μου. Και όταν πια η ώρα περνούσε, τον αφήναμε ελεύθερο να πετάξει μακριά. Να ακολουθήσει τις διαθέσεις του ανέμου και να ταξιδέψει για όσο άντεχε πάνω από σπίτια, δέντρα, στεριές και θάλασσες. Αυτό το αίσθημα ελευθερίας… να πετάς στον ουρανό, που εγώ μόνο να το φανταστώ μπορούσα, το κέρδιζε ο δικό μας χαρταετός με μια μόνο κίνηση του χεριού.

Πίσω στο χρόνο…

…και σύμφωνα με κάποια παράδοση, τους αετούς ανακάλυψε τον 4ο π.Χ. αιώνα ο Έλληνας επιστήμονας Αρχύτας ο Ταραντίνος, στην πραγματικότητα όμως η ιστορία του χαρταετού ξεκινά πριν από περίπου 3000 χρόνια από τους λαούς της Ανατολής και συγκεκριμένα στην Κίνα. Εκεί οι (χαρτ)αετοί φτιάχνονταν από καλάμια bamboo για το πλαίσιο και μετάξι για το πανί και την ουρά, σε διάφορα σχέδια, με κύριο τη μορφή δράκου, που ήταν για εκείνους ένα ιερό και θεϊκό σύμβολο, αντικείμενο θαυμασμού και λατρείας. Για τους Κινέζους οι χαρταετοί είχαν μυθική και θρησκευτική διάσταση, γι’ αυτό και τους χρησιμοποιούσαν (και συνεχίζουν ακόμα και σήμερα) σε διαγωνισμούς και εορτασμούς.
Οι Κορεάτες αποδίδουν την προέλευσή του σε έναν Κορεάτη στρατηγό, ο οποίος πολλά χρόνια πριν κρέμασε σ’ έναν αετό ένα φανάρι ως σύμβολο και οιωνό θείας βοήθειας, για να εμψυχώσει τους στρατιώτες του. Από εκεί ο αετός πέρασε στην Ινδοκίνα και τη Μαλαισία και έφτασε στην Ιαπωνία, όπου απέκτησε ακόμα περισσότερα χρώματα, αλλά και μια νέα μορφή, εκείνη των Σαμουαράι.
Οι λαοί της Κίνας, της Κορέας και της Ιαπωνίας πίστευαν, ότι οι χαρταετοί είχαν τη δύναμη να διώχνουν μακριά τα κακά πνεύματα, γι’ αυτό και οργάνωναν ολόκληρη τελετουργία πετάγματος του αετού με θρησκευτικό χαρακτήρα. Μια άλλη ενέργεια, την οποία συμπεριελάμβαναν στις τελετές τους, ήταν να δένουν πάνω στους χαρταετούς μικρά χαρτάκια, στα οποία έγραφαν τις αρρώστιες και τα προβλήματά τους διώχνοντάς τα με αυτόν τον τρόπο μακριά, ενώ κάποιοι άλλοι έγραφαν τις ευχές και τις επιθυμίες τους θέλοντας να εισακουστούν και να μπορέσουν να πραγματοποιηθούν.
Στην Ελλάδα τέτοιου είδους αετοί πρέπει να υπήρχαν πριν από τον 4ο αι. π.Χ., μιας και τους συναντάμε σε απεικονίσεις αγγείων και μάλλον φτιάχνονταν από πανί. Ο χαρταετός πέταξε στη Μεσαιωνική Ευρώπη από τον εξερευνητή Μάρκο Πόλο, ο οποίος γυρνώντας από τα ταξίδια του τον έφερε και στους ευρωπαϊκούς λαούς. Σε γαλλικές χαλκογραφίες στα μέσα του 17ου και στις αρχές του 19ου αιώνα απεικονίζονται παιδιά που κρατούν χαρταετούς.
Σιγά, σιγά ο αετός απέκτησε νέες μορφές και συμβολισμούς. Ο κυριότερος συμβολισμός του πετάγματος του χαρταετού είναι η ανάταση και η κάθαρση της ψυχής μετά το διονυσιακό ξεφάντωμα της Αποκριάς.

Ο χαρταετός για στρατιωτική & επιστημονική χρήση

Ο αετός δε χρησιμοποιήθηκε μόνο με ψυχαγωγικό και θρησκευτικό σκοπό, αφού πολύ αργότερα χρησιμοποιήθηκε σε πρακτικές εφαρμογές για στρατιωτικούς σκοπούς, αλλά και επιστημονικά πειράματα.
Όσον αφορά τη χρήση τους για στρατιωτικούς σκοπούς, στα τέλη του 19ου, στις αρχές του 20ου αιώνα και κατά τη διάρκεια των δυο παγκοσμίων πολέμων, οι αετοί αυτοί ήταν ειδικά κατασκευασμένοι, ώστε να σηκώνουν τους στρατιώτες σε κατάλληλα ύψη με σκοπό να χρησιμεύσουν ως εναέρια παρατηρητήρια για τις κινήσεις των εχθρών. Ιδιαίτερα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο τα γερμανικά υποβρύχια ρυμουλκούσαν αετούς με παρατηρητή σε καλάθι για αναγνώριση. Μάλιστα, ενώ το πεδίο οράσεως των γερμανικών υποβρυχίων στο επίπεδο της θάλασσας περιοριζόταν στα 8 χλμ., όταν ανύψωναν έναν παρατηρητή στα 400 πόδια, τότε αυτό αύξανε στα 40 χλμ.
Λέγεται επίσης, ότι ο αυτοκράτορας της Κίνας Yuan Shu έκανε πειράματα πτήσεων με αετούς φτιαγμένους από μπαμπού, βάζοντας ως πιλότους κρατουμένους, οι οποίοι αν κατάφερναν να επιζήσουν κέρδιζαν την ελευθερία τους.
Ο χαρταετός χρησιμοποιήθηκε και από επιστήμονες σε πειράματα για διάφορα φαινόμενα της φύσης. Το 1749 ο μετεωρολόγος Alexander Wilson χρησιμοποίησε αετούς εφοδιασμένους με θερμόμετρα, για να καταγράψει τις θερμοκρασιακές μεταβολές σε διάφορα ύψη.
Μην ξεχνάμε, επίσης, ότι το 1752 ο Benjamin Franklin (εφευρέτης του αλεξικέραυνου) στην Αμερική επιχείρησε ένα ιστορικό πείραμα. Με ένα κλειδί κρεμασμένο από το σπάγκο ενός αετού συγκέντρωσε, πετώντας τον αετό μέσα στην καταιγίδα, ηλεκτρικό φορτίο και απέδειξε την ηλεκτρική προέλευση της αστραπής.
Γύρω στο 1890 ο Lawrence Hargrave κατασκεύασε έναν τεράστιο αετό, για να κάνει μετεωρολογικές παρατηρήσεις. Αυτός ο νέος αετός αποτελούνταν από κουτιά ορθογώνιας διατομής και δε χρειαζόταν ουρά.
Πολλά χρόνια αργότερα ο βρετανός μετεωρολόγος ο E. D. Archibald άρχισε να χρησιμοποιεί αετούς, για να ανυψώνει ανεμόμετρα και να καταγράφει την ταχύτητα των ανέμων σε διάφορα υψόμετρα, ενώ το 1887 άρχισε να τραβάει αεροφωτογραφίες με τη χρήση χαρταετών. 
Από το 1890 και για 40 χρόνια οι χαρταετοί - κουτιά του Hargrave χρησιμοποιήθηκαν, για να μεταφέρουν μετεωρολογικά όργανα για τη μέτρηση της ταχύτητας και της διεύθυνσης του ανέμου, της θερμοκρασίας, της βαρομετρικής πίεσης και της υγρασίας. Ωστόσο, η χρήση τους για μετεωρολογικούς σκοπούς μειώθηκε από το 1920 και μετά, καθώς άρχισαν να χρησιμοποιούνται νέες ερευνητικές συσκευές.
Μετά το τέλος του 19ου αιώνα οι χαρταετοί αποτελούσαν σημαντικό επιστημονικό εργαλείο, βοηθώντας στην ανάπτυξη μηχανικών πτητικών μηχανών βαρύτερων του αέρα.

Γνωστοί εορτασμοί με χαρταετούς
Στην Κίνα η 9η Σεπτεμβρίου είναι η “Ημέρα των αετών”, όπου διοργανώνονται κάθε χρόνο διαγωνισμοί για την ανάδειξη του πιο όμορφου χαρταετού, οι οποίοι έχουν διάφορες μορφές αναπαριστώντας δράκους, πουλιά, ψάρια και άλλα τοπικά σύμβολά. Μάλιστα, σε πολλούς από αυτούς τοποθετούν μικρούς αυλούς από μπαμπού, που βγάζουν μουσικούς ήχους, καθώς ο αέρας περνά από μέσα τους.
Και στη Βόρεια Ινδία ο χαρταετός έχει… την τιμητική του. Εδώ, κάθε χρόνο (συνήθως Φλεβάρη) υποδέχονται την άνοιξη με ένα μοναδικό γλέντι, τη γιορτή “Basant”. Όσοι συμμετέχουν χρησιμοποιώντας το χαρταετό τους, στοχεύουν να τον φτάσουν και να τον κρατήσουν όσο ψηλότερα γίνεται στον ουρανό, πιο ψηλά απ’ όλους τους άλλους, για να νικήσει ο καλύτερος. Αυτό, βέβαια, προϋποθέτει τη σωστή κατασκευή του από τα καλύτερα υλικά, αλλά και σωστούς χειρισμούς, για να αποφεύγει και να ξεπερνά τους υπολοίπους. Και μόλις έρθει το βράδυ, λευκοί χαρταετοί πλημμυρίζουν τον ουρανό, φωτισμένοι από τη λάμψη του φεγγαριού και τα φώτα της πόλης.
Στην Ιαπωνία, συγκεκριμένα στην πόλη Οσάκα, κάθε χρόνο, την 5η μέρα του Μάη, οι μικροί Ιάπωνες περιμένουν με αγωνία το “Κοντομόνοϊχι” - η Μέρα των Παιδιών. Οι οικογένειες με μικρούς γιους βγαίνουν στις αυλές και ανεμίζουν πολύχρωμες κορδέλες και πελώριους χαρταετούς σε σχήμα κυπρίνου, που τους έχουν δέσει σ' ένα μεγάλο στύλο από μπαμπού μ' έναν ανεμόμυλο στην κορυφή του. Οι γιρλάντες και οι χαρταετοί σε μορφή κυπρίνων συμβολίζουν την οικογένεια: Ο πρώτος χαρταετός τον πατέρα, ο δεύτερος τη μητέρα και ο τρίτος το μικρό γιο. Ο κυπρίνος είναι ένα δυνατό ψάρι, που κολυμπάει κόντρα στο ρεύμα και πετάγεται ψηλά πάνω από την επιφάνεια του νερού. Για το λόγο αυτό για τους Ιάπωνες, ο κυπρίνος αποτελεί ένα καλό παράδειγμα για τους μικρούς γιούς τους, οι οποίοι πρέπει να μάθουν να ξεπερνούν κάθε εμπόδιο της ζωής με δύναμη και αποφασιστικότητα.
Για τους Μαορί της Νέας Ζηλανδίας το πέταγμα του αετού εξακολουθεί να έχει καθαρά θρησκευτικό χαρακτήρα, γι’ αυτό και συνοδεύεται από το “τραγούδι του αετού”.
Στη χώρα μας κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα γιορτάζονται τα “Κούλουμα”, μια υπαίθρια γιορτή για την έναρξη της περιόδου της Σαρακοστής, περίοδος νηστείας και εγκράτειας. Τα Κούλουμα συνοδεύονται πάντα από το πέταγμα του χαρταετού, που υποδηλώνει τον επίλογο του γλεντιού της Αποκριάς και την ανάταση της ψυχής με τον ερχομό της Σαρακοστής.



Κυριακή 17 Μαρτίου 2013

Κυριακή της Τυρινής

Η τρανή αποκριά

Η καθαυτή αποκριά με τα πολλά έθιμα είναι η τελευταία Κυριακή της Τυροφάγου, που λέγεται αλλιώς τρανή αποκριά, διότι τότε φθάνουν στο αποκορύφωμά τους τα φαγοπότια και τα γλέντια.
Ο Γ. Α. Μέγας αναφέρει:
όταν φθάσει η Κυριακή αυτή, εκτείνονται στο έπακρο η ευθυμία, οι αθυροστομίες των μεταμφιεσμένων, οι άσεμνες εμφανίσεις και οι χοροί. Η ημέρα όλη περνά με την κίνηση των μασκαράδων, με τις επισκέψεις και προπάντων με τα πλούσια φαγοπότια, με κύριο γνώρισμα τα γαλακτώδη εδέσματα. Τον γενικό θόρυβο επιτείνουν οι εκπυρσοκροτήσεις των κροτίδων και των ρουκετών. Δεν νοείται καλοπέραση και αποκριά χωρίς τα φαγοπότια:
Είναι και αυτά ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης, όπως αναφέρει ο λαογράφος Λουκάτος.

Τυρινή Εβδομάδα στην Αρκαδία

Μετά την Κρεατινή εβδομάδα, εβδομάδα της απολυτής ακολουθεί η Τυρινή Εβδομάδα, με έμφαση γιορτασμού την Τυρινή Κυριακή.
Την εβδομάδα αυτή εξαφανιζόταν από το σπίτι όλα τα κρεατικά.
Το Παστό ήταν στις λαγήνες του, και κανείς δεν αρτευόταν.
Οι τσομπάδηδες μοίραζαν γάλα στους χωριανούς τους για να φτιάξουν τις γαλόπιτες τις ξιπόλυτες, τις μακαρονόπιτες και τυρόπιτες να πήξουνε τις γιαούρτες.
Οι νοικοκυρές ετοίμασαν τα γαλακτερά φαγητά και γλυκίσματα αυτά για να κεράσουν τις μπούλες και τους φίλους . Τα ψάρια επιτρέπονταν στο σιτηρέσιό τους.

Το Σάββατο της Τυρινής οι γυναίκες φτιάχναν τα ψυχούδια. Μικρά στρογγυλά ψωμάκια με τη σφραγίδα στη μέση , σαν πρόσφορο . Την ημέρα αυτή μαζεύονται και τα παιδιά στα νεκροταφείο. Κάθονται καταγής. Παίρνουν από ένα ψυχούδι και λένε:
"Είδαμε δεν είδαμε. Θεός συγχωρήσει τα, τους περσινούς,
τους φετεινούς και τους απολησμονημένους".
"Νουνό προς νουνό, θεός συγχωρέσει"
"Κυράκα μας προς κυράκα μας θεός συγχωρέσει"

Οι γυναίκες μαζί με τα ψυχούδια, έχουν ένα σίδερο του σιδερώματος με αναμμένα κάρβουνα, για να ρίξουν μαζί με λιβάνι, επάνω στο μνήμα. Στις ψυχές προτού φύγουν θα αφήσουν μια μπουκιά ψυχούδι μουσκεμένο στο κρασί.
Έμφαση σε όλα δίνοταν την Κυριακή της Τυρινής.
Το πρωί ήταν ο καθιερωμένος εκκλησιασμό.
Το μεσημέρι το τραπέζι περιλάμβανε, πρώτα το τυροζούμι (αραιή άρμη για τους Χαβαραίους), βακαλάο, πλακί ή ψητό στη μπουγάνα με σκορδαλιά.
Ο βακαλάος τότε ήταν το φαί των φτωχών.
Συνοδευόταν από γαλόπιτα την ξιπόλυτη, γιατί δεν είχε φύλλο.
Το βράδυ ετοίμαζαν μακαρόνια με μπόλικη μυζήθρα και με χοιρινό λίπος που συνοδευόταν από τηγανητό βακαλάο και κρασί.

Το πρώτο μακαρόνι τα κορίτσια το έβαζαν  χωρίς να το δει κανείς,
κάτω από το μαξιλάρι τους για να δουν ποιόν θα παντρευτούν.

Έτρωγαν και τη γαλόπιτα ανάμεσα σε όλα, με ευχές "Καλή Σαρακοστή" και "ανάπαυση στις ψυχές των πεθαμένων".
Το γλέντι τέλειωνε με το ψήσιμο των αυγών στη θράκα ή μάλλον στη χόβολη , ένα για τον καθένα του σπιτιού , αλλά και για κάθε ζωντανό. Μερικά ίδρωναν και άλλα έσπαγαν. Σε κάθε τόπο ερμήνευαν το γεγονός διαφορετικά.
Το ιδρωμένο ήταν του Τεμπέλη και αυτού που έσκαγε ήταν "οι οχτροί του που σκάσανε από το κακό τους". Όσο πιο πολύ θόρυβο έκανε και διαλυόταν τόσο πιο τυχερός ήταν.
Το ιδρωμένο είναι του δυνατού ενώ το σκασμένο είναι του τεμπέλη.
Αυτού που έσκασε το αυγό λέγαν ότι θα παντρευτεί σε μέρη μακρινά.
Οι κοπέλες έψηναν το αυγό τους και έβγαιναν έξω κοιτώντας τον ουρανό σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Αν το αστέρι τους μετακινιόταν τότε θα ξενιτευόταν, αν όχι θα έμεναν για να παντρευτούν εδώ, στον τόπο τους.
Τα τσόφλια τα πετούσαν στην φωτιά. Καθώς έσκαγαν έλεγαν:
έτσι να σκάσουν και οι εχθροί μας.

Κρέμαγαν το δεμένο αυγό από το νταβάνι, ο πατέρας το κουνούσε στα ανοιχτά στόματα των παιδιών για να το πιάσουνε. Ήταν ο τυχερός αυτός που το έπιανε.
Κάπου από το αυγό της Κυριακής της Τυρινής τρώγαν μόνο το μισό.
Το άλλα το πετούσαν για να το ολοκληρώσουν την Ανάσταση τρώγοντας το άλλο μισό.
Δείγμα του κύκλου της Σαρακοστής.

Με τα αυγά τελείωναν οι Αποκριές και με αυγά άρχιζε το Πάσχα.
Εκείνο το βράδυ διώχναν και τους ψύλλους από το σπίτι τους.
Έβγαιναν έξω φωνάζοντας τους γείτονες.
Αν ο γείτονας ξεχνούσε το έθιμο κι έβγαινε έξω του έλεγαν:
"Εμείς τους ξεχειμωνιάσαμε, εσείς να τους ξεκαλοκαιριάσετε".

Το κοινό τραπέζι μεταξύ όλων των συγγενών και φίλων γινόταν το βράδυ της τελευταίας Αποκριάς. Πρώτος ο παππούς καμάρωνε τη γενιά του, έκανε το σταυρό του, ευχόταν "Καλή Σαρακοστή" και "του χρόνου" μαζί με ορμήνιες:
 Ομόνια και γεροσύνη, γεροσύνη να' χουμε εμείς και τα ζa μας.
Επιβεβαιωνόταν το δέσιμο μέσα και από την διαδικασία του "συχώριου".
Τα αποφάγια του σπιτιού πήγαιναν στα τρία σημεία του χωραφιού ή τα θα τα έδεναν οι γυναίκες σε τρεις κόμπους, μέσα στα πατσαβούρια, ενώ έλεγαν
 "Δένω την αλπού, τα φίδια, τις νυφίτσες, όλα τα σούρμενα και τα πετούμενα".
Θα τα τοποθετούσε στη ρίζα των βάτων ένα αρσενικό παιδί.

Έθιμα διατροφής την Κυριακή της Τυρινής

Η Κυριακή της Απόκρεω είναι η τελευταία μέρα που τρώνε κόκκινο κρέας.
Η εβδομάδα μεταξύ της Κυριακής της Απόκρεω και της Κυριακής της Τυρινής είναι οι μέρες που τρώνε ψάρι, τυρί, γάλα και αυγά.
Ακόμη και κάποια παραδοσιακά σατυρικά τραγούδια μεταφέρουν το θέμα του αποχαιρετισμού του τυριού (Τύρος) και του καλωσορίσματος
του κρεμμυδιού και του πράσου.

Στην Αρκαδία υπάρχει η παράδοση να τρώγεται το τυροζούμι, υδαρές βραστό με άγρια χόρτα σερβιρισμένο με κομμάτια τυριού μυζήθρα. Σερβίρεται σαν  πρώτο πιάτο, ενώ όλοι όσοι κάθονται στο τραπέζι το τρώνε αφού πρώτα σηκώσουν το τραπέζι με τα χέρια τρεις φορές. Το κυρίως πιάτο είναι μακαρόνια πασπαλισμένα με πολύ τυρί. Κατά τη διάρκεια του απογεύματος, τα ανύπαντρα νεαρά άτομα θα κλέψουν ένα κομμάτι μακαρόνι και θα το βάλουν κάτω από το μαξιλάρι τους για να ονειρευτούν ποιον θα παντρευτούν.

Οι κοινότητες των Βλάχων των ορεινών περιοχών της κεντρικής Ελλάδας φτιάχνουν παραδοσιακές γαλατόπιτες, τυρόπιτες ή πίτες με τραχανά.

Στο νησί της Καρπάθου κατά την παράδοση όλοι καλούνται στο σπίτι του δημάρχου, όπου υπάρχει ένας μεγάλος μπουφές με ψάρι, γαλακτοκομικά προϊόντα, γλυκά φτιαγμένα µε μυζήθρα, πουτίγκα ρυζιού και ποτό, που ονομάζεται σιτάκα καρυκευμένο με βούτυρο και μέλι.

Στη Μήλο και την Κέα τα υπολείμματα του φαγητού από τη γιορτή της Τυροφάγου μένουν στο τραπέζι μέχρι το επόμενο πρωί, για την περίπτωση που το φάντασμα του σπιτιού πεινάσει την νύχτα.
Έθιμο της Τυροφάγου είναι το βραδινό γεύμα να τελειώνει με αυγά, βρασμένα ή ψημένα στο τζάκι.
Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, τα μέλη της οικογένειας βάζουν τα αυγά τους κοντά στην θράκα του τζακιού για να ψηθούν και περιμένουν να δουν ποιανού το αυγό θα «ιδρώσει» πρώτο (σημάδι ότι αυτός ή αυτή θα έχουν καλή χρονιά).
Ο συμβολισμός αυτής της παράδοσης είναι ότι σφραγίζεται το στόμα με αυγό και ανοίγει το στόμα με αυγό το Πάσχα.

Άλλο παλιό έθιμο στην Καστοριά είναι το χασκαρις: ένα αυγό δένεται στο άκρο μίας κλωστής και περνάει γρήγορα από στόμα σε στόμα. Το άτομο που καταφέρνει να το πιάσει είναι ο νικητής.


ΠΗΓΗ:http://www.paidika.gr

Σάββατο 16 Μαρτίου 2013


Η ιστορία του Πατρινού Καρναβαλιού

Από την Μαρία 

ΒόλληΣυνοδευτική φωτογραφία του άρθρού Η ιστορία του Πατρινού Καρναβαλιού

Ας ξετυλίξουμε μαζί αυτό το αειθαλές γαϊτανάκι κεφιού και ας συμμετάσχουμε στο διαρκές γλέντι του από το 1828 μέχρι σήμερα μαθαίνοντας τα γεγονότα, που σημάδεψαν την ιστορία του... Σήμερα, είναι από τα πολυπληθέστερα σε συμμετοχή μεταμφιεσμένων (40.000 στη μεγάλη παρέλαση) και είναι αναμφισβήτητα πρώτο στην Ευρώπη σε συμμετοχή νέων και γι' αυτό πρώτο σε κέφι και σε πάθος.

1828Απελευθέρωση της Πάτρας.
1829Το Καρναβάλι της Πάτρας ανιχνεύεται σε υποτυπώδη μορφή. Το βρίσκουμε σε χορούς σε σπίτια μεταξύ των εύπορων οικογενειών, όπου κυριαρχούν οι ελληνικοί δημοτικοί χοροί και οι ξενόφερτοι της εποχής, όπως η πόλκα, η μαζούρκα, οι καντρίλιες και το βαλς. Σαν πρώτος αποκριάτικος χορός, θεωρείται αυτός που έγινε το 1829 στο σπίτι του Πατρινού εμπόρου Μωρέττη μετά την απελευθέρωση. Ο Μωρέττης έδωσε έναν επίσημο χορό με καλεσμένους Γάλλους αξιωματικούς και 15 Πατρινούς αστούς. Από τις κυρίες μόνο 7 γνώριζαν ευρωπαϊκούς χορούς.
1830Σημαντικό ρόλο στη δημιουργία και το χαραχτήρα του Πατρινού Καρναβαλιού φέρονται να είχαν και οι γαλλικές δυνάμεις του στρατηγού Μαιζόν, οι οποίες στάθμευαν στην πόλη μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους. Θεωρείται, ότι μετέφεραν τα αποκριάτικα έθιμα της πατρίδας τους και τον καρναβαλικό τρόπο διασκέδασης, τον οποίο προσέλαβαν οι ντόπιοι.
Άλλωστε, αυτό το καρναβάλι είναι καθαρά δυτικότροπο και δεν έχει καμία σχέση με τα αποκριάτικα παγανιστικά έθιμα της υπόλοιπης Ελλάδας, που έρχονται από τα βάθη του χρόνου, ακόμα και από τη λατρεία του αρχαίου θεού Διονύσου, και που με τα φαλλικά σύμβολά τους και την ελευθεριότητα των μεταμφιέσεων και των τραγουδιών αποτελούν αγροτικές τελετουργίες για τη γονιμότητα της άνοιξης, τη παραγωγικότητα της γης και των κοπαδιών.
1850Οι Πατρινοί πλέον χορεύουν πόλκα, μαζούρκα, καντρίλιες και βαλς στους χορούς, ενώ τα μασκαρέματα γίνονται με πρόχειρα μέσα.
1860Αρχίζει η εξέλιξη του Καρναβαλιού. Το δυτικότροπο χαρακτήρα του ενισχύει το γεγονός, ότι εκτός από την αρχικά κοσμοπολίτικη σύνθεση της τοπικής αστικής τάξης (έλληνες από τις παροικίες, αλλά και Άγγλοι, Γερμανοί κ.ά, αντιπρόσωποι ή επιχειρηματίες στο εμπόριο της σταφίδας) και η λαϊκή συμμετοχή στο καρναβάλι εκπροσωπείται κυρίως από την πολυάριθμη ιταλική παροικία της πόλης (φυγάδες από την πατρίδα τους λόγω πολιτικών διωγμών).
1865Η λαϊκή συμμετοχή αρχικά ήταν πολύ μικρή. Όμως, από το 1865 που έγινε η ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα, στην Πάτρα γίνεται μαζική εισβολή Επτανησίων, που αναζητούν εργασία στην πόλη. Μαζί τους καταφθάνουν μουσικοί από την Κέρκυρα και τη Ζάκυνθο, που με το προοδευτικό πνεύμα και τα τραγούδια τους μέσα στις λιγοστές ταβέρνες του λιμανιού και της παλιάς πόλης επηρέασαν σημαντικά την εξέλιξη του νεογέννητου καρναβαλιού, που απέκτησε ελευθεροστομία. Πιστεύεται, ότι με το κέφι, την ευρηματική διάθεση και τη ζωντάνια τους οι νησιώτες έδωσαν άλλο χρώμα στις αποκριάτικες διασκεδάσεις στην Πάτρα, που λάμβαναν τότε χώρα σε ταβέρνες και καφενεία.
1872Στη δεκαετία του 1870, που θεωρήθηκε περίοδος οικονομικής ανάπτυξης της πόλης, το Καρναβάλι εξελίχθηκε ακόμη περισσότερο. Το 1872 ολοκληρώνεται η κατασκευή του Δημοτικού Θεάτρου “Απόλλων” και οι φιλόμουσοι, πλούσιοι σταφιδέμποροι επιχορηγούν τις παραστάσεις του. Στα επόμενα χρόνια το αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα του Τσίλερ μετατρέπεται σε χορευτική αίθουσα, όπου πραγματοποιούνται οι πρώτοι δημόσιοι αποκριάτικοι χοροί.

1875Εμφανίζονται τα πρώτα καρναβαλικά άρματα και οι μασκαράτες. Μεγαλοαστοί χρηματοδοτούν την κατασκευή καρναβαλικών αρμάτων, ενώ καθιερώνεται και η παρέλαση. Χοροί και παρέλαση είναι για πολλές- πολλές δεκαετίες το επίσημο Πατρινό Καρναβάλι. Στο περιθώριό του, βέβαια, υπήρχε και μια λαϊκή εκδοχή του με γλέντια σε ταβέρνες ή σπίτια. Λαϊκοί τεχνίτες ήταν και οι κατασκευαστές των αρμάτων και μασκαρατών και ανάλογη ήταν και η τεχνοτροπία τους. Όμως, το Καρναβάλι ήταν η γιορτή των αστών, αφού οι φανταχτεροί χοροί τους και η οργάνωση και χρηματοδότηση της παρέλασης και των αρμάτων από αυτούς έδινε τον τόνο.
1876Οι Ζακυνθινοί στέλνουν μεγάλες ποσότητες λουλουδιών στην Πάτρα, για να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή αρμάτων. Τότε αρχίζει και ο λουλουδοπόλεμος ανάμεσα στις παρέες. Την ίδια χρονιά οι Πατρινοί αποκτούν τη συνήθεια να προσφέρουν ανθοδέσμες στις πρωταγωνίστριες των θιάσων (όπως και να πετάνε πεντάρες στη σκηνή για αποδοκιμασία).
1880Στη γιορτή του Αγίου Αντωνίου (17 Ιανουαρίου) εμφανίζονται στους δρόμους οι πρώτες μπούλες (ομάδες μεταμφιεσμένων που τριγύριζαν στις γειτονιές και με χιουμοριστική διάθεση έκαναν πλάκα σε φίλους, γνωστούς, αλλά και άγνωστους. Η μεταμφίεση ήταν πρόχειρη με ρούχα του αντίθετου φύλου, ρούχα της γιαγιάς, κ.ά.), άσχετα με το πότε άρχιζε το Τριώδιο. Την ίδια χρονιά η μουσική του Στράους αντικατέστησε τους αμανέδες και η πόλκα το τσάμικο, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής.
1881Δημοσιεύονται για πρώτη φορά διαφημίσεις καταστημάτων, που νοικιάζουν αποκριάτικες ενδυμασίες, όπως ντόμινο, αλλά και φουστανέλες.
1883Τα κορίτσια από τα παράθυρα ρίχνουν κουφέτα στους περαστικούς μασκαράδες και αυτοί απαντούν με λουλούδια.
1884Τρία ντόμινο γυρνούν με άμαξα και πετούν στα μπαλκόνια κέρινα αυγά, που μέσα περιείχαν καλαμπόκια. Ήταν, άραγε, ο προπομπός του σημερινού χαρτοπόλεμου;
1890Εμφανίζονται οι πρώτοι αποκριάτικοι παιδικοί χοροί, οι “Balls d’ Enfants”. Τα παιδιά πηγαίνουν ντυμένα σαν μεγάλοι και συμπεριφέρονται σαν μεγάλοι.
1892Παραλίγο να συμβεί αιματηρή συμπλοκή μεταξύ αντιφρονούντων πολιτικών ομάδων την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Την ίδια χρονιά ιδρύεται η Φιλαρμονική Εταιρεία, που από τότε συμμετέχει στο Καρναβάλι με διάφορες εκδηλώσεις.
1893Εμφανίζονται οι περίφημοι πιερότοι με ψηλά, μυτερά καπέλα και πολύχρωμες στολές με ρόμβους, οι οποίοι συμμετείχαν στην παρέλαση με ποδήλατα.
1894Οι πιερότοι πετούν χαρτοπόλεμο, έθιμο που πολύ γρήγορα διαδόθηκε και επεκτάθηκε στους χορούς.
1899Με ιδιωτική πρωτοβουλία σχηματίστηκε η πρώτη επιτροπή (κομιτάτο) και συγκέντρωνε εισφορές. Αυτή τη χρονιά ρίχνονται και οι σοκολάτες, ενώ είναι η πρώτη φορά που ακούγεται ραδιόφωνο. Το Καρναβάλι του 1899 θεωρήθηκε από τα πιο πετυχημένα από την ίδρυσή του.
1900
Στην παρέλαση παίρνουν για πρώτη φορά μέρος 22 άρματα με δαπάνες ιδιωτών, ενώ οι χοροί κρατούν μέχρι τα ξημερώματα.
1904Στην παρέλαση πάνω σε άρμα εμφανίστηκε μια τεράστια κότα που... γεννούσε κέρινα υπερμεγέθη αυγά, γεμάτα χαρτοπόλεμο. Πολύ γρήγορα εμφανίστηκε και το έθιμο του αυγοπολέμου με κέρινα αυγά γεμάτα κομφετί (κατασκευασμένα σε ειδικές μηχανές), τα οποία έριχναν οι καρναβαλιστές από τα μπαλκόνια. Αν και το έθιμο αυτό έχει εξαφανιστεί σήμερα, θεωρείται πως αποτελεί πρόδρομο του σοκολατοπόλεμου.
1907Δημιουργήθηκε η “Εταιρεία Εορτών”, η οποία εξασφάλιζε εισφορές ιδιωτών και του δήμου με σκοπό την υλοποίηση του Καρνάβαλου. Προκηρύχθηκε διαγωνισμός με βραβεία για τα καλύτερα άρματα και το πρώτο ολοκληρωμένο καρναβάλι ήταν πλέον γεγονός.
1909Το Καρναβάλι εκείνης της χρονιάς άφησε εποχή, γιατί κάθε βράδυ η Μουσική του Δήμου έπαιζε αποκριάτικους σκοπούς στους δρόμους της πόλης. Το 1909 ιδρύθηκε από φοιτητές και μαθητές ο όμιλος “Εφηβικός Σύλλογος Εορτών η Δόξα”, με σκοπό την οργάνωση διασκεδάσεων για τα μέλη του.
1911Στο Καρναβάλι πλέον συμμετείχαν άτομα κάθε κοινωνικής τάξης και καταγωγής, ενώ στους χορούς οι κομψευόμενοι της εποχής είχαν ξυρίσει το μουστάκι τους.
1912Ο Βλάσης Γαβρηλίδης σε χρονογράφημά του στην εφημερίδα “Ακρόπολη” χαρακτηρίζει την Πάτρα ως “Πόλη - Φρενοκομείον”, γιατί παρ΄ όλο που δεν έγιναν οργανωμένες εκδηλώσεις, είχε επικρατήσει μεγάλο κέφι.
1914Το ταγκό κάνει την εμφάνισή του, ενώ ακούγεται για πρώτη φορά το καρναβαλικό εμβατήριο “Βάλε το ντόμινο και πάμε στο χορό”.
1920Την προηγούμενη δεκαετία τα πράγματα δεν ήταν ευνοϊκά για το καρναβάλι. Οι συνεχείς πόλεμοι και οι συγκρούσεις (Βαλκανικοί πόλεμοι, Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Εθνικός Διχασμός, Μικρασιατική Εκστρατεία) έστειλαν τους άντρες στο μέτωπο και έφεραν στην πόλη οικονομική στενότητα και δυστυχία. Το 1920 όμως έμεινε στην ιστορία του Καρναβαλιού, γιατί οι τουαλέτες χορού έγιναν σκανδαλωδώς αποκαλυπτικές και οι κυρίες έδειξαν το ντεκολτέ τους.
1923Για πρώτη φορά την τήρηση της τάξης στην περίοδο του Καρναβαλιού ανέλαβε η Αστυνομία Πόλεων.
1927
Στο Δημοτικό Θέατρο οργανώνεται ξανά το “Μουρμπούλι” ως απογευματινός χορός, όπου κυρίαρχος ήταν η γυναίκα. Τα “Μπουρμπούλια” ξεκίνησαν ως έθιμο μάλλον το 1872, που ολοκληρώθηκε και η κατασκευή του θεάτρου Απόλλων. Μπουρμπούλι σημαίνει κρέας που βράζει γρήγορα, μεζές, πρόχειρο γεύμα στο πόδι. Μεταφορικά αποδίδει το κλίμα που επικρατούσε στους αντίστοιχους χορούς της Ευρώπης, αυτό της τυχαίας, στιγμιαίας γνωριμίας. Τότε όλες οι γυναίκες της πόλης έρχονταν στο θέατρο, που μετατρεπόταν σε αίθουσα απογευματινού χορού. Οι γυναίκες προσέρχονταν ελεύθερα, χωρίς εισιτήριο και χωρίς συνοδό, αλλά με μαύρο φαρδύ και μακρύ ντόμινο και μάσκα, ώστε να μην αναγνωρίζονται και να έχουν την πρωτοβουλία στην εκλογή καβαλιέρου στο χορό. Στα χρόνια που οι σχέσεις των δυο φύλλων ήταν υπό αυστηρή επιτήρηση, το μπουρμπούλι ήταν μια ετήσια απόδραση και τόπος πραγματικών, αλλά και φανταστικών ερωτικών περιπετειών. Γίνονται και σήμερα, για να διατηρείται η παράδοση.
1928Η Ένωση Συντακτών Πατρών οργάνωσε για πρώτη φορά επίσημο αποκριάτικο χορό στο Δημοτικό Θέατρο στις 23/2. Το έθιμο διήρκεσε μέχρι το 1940 και μέχρι τότε ήταν η πιο επίσημη εκδήλωση του Καρναβαλιού.
1938Αυτή τη χρονιά οι ταβέρνες είχαν την τιμητική τους. Οι καρναβαλιστές γυρνούσαν από γειτονιά σε γειτονιά και δοκίμαζαν στο πόδι το κρασί της καθεμιάς, αφού είχε προκηρυχθεί και διαγωνισμός για το ποια ταβέρνα θα παρουσίαζε τον ωραιότερο εορταστικό διάκοσμο και τις πιο κεφάτες παρέες.
1939Το 1939, όπως και το 1938 ήταν τα καλύτερα και πιο εντυπωσιακά προπολεμικά καρναβάλια. Εκείνη τη χρονιά πραγματοποιήθηκε παρέλαση με τη συμμετοχή περίπου 25 αρμάτων, στην πλειοψηφία τους καλλιτεχνικά, χωρίς να λείπουν όμως και τα σατυρικά. Την ίδια χρονιά επικράτησε η συνήθεια η βασίλισσα της Αποκριάς να είναι Πατρινοπούλα και όχι ηθοποιός.
1940Ο Ταχυδρόμος της 13/3/1940 έγραφε: “Με παιδιάστικη χάρη μια Αθηναία με κόμμωση αλαπάζ, εγγονή παλαιού και γνωστότατου δημοτικού άρχοντα της πρωτεύουσας που πήγε στην Πάτρα και απέσπασε από όλους βλέμματα θαυμασμού. Είναι η προσωποποίηση της γλυκύτητας, καθώς μαρτυρεί και το όνομά της”.Επρόκειτο για την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη. Από το 1940 μέχρι το 1950 λόγω της ξενικής κατοχής και του εμφυλίου δεν έγιναν καρναβάλια, με εξαίρεση κάποιους χορούς που έγιναν το 1940 χωρίς μεγάλο κέφι.
1951Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 γίνονται οι πρώτες διστακτικές σκέψεις για αναβίωση του καρναβαλιού. Οι πλέον απαισιόδοξοι προεξοφλούσαν την αποτυχία: "τίποτα δε θα είναι όπως παλιά". Κι όμως το καρναβάλι ξαναγεννήθηκε από τους πρωτοπόρους μουσικούς ομίλους "Ορφέας" και "Πατραϊκή Μανδολινάτα", που είχαν τα ηνία της προσπάθειας. Το πατρινό καρναβάλι επέστρεψε στις ζωές των Πατρινών, αλλά και όλων των Ελλήνων, ιδίως όμως όσων είχαν την οικονομική δυνατότητα (κυρίως εύποροι Αθηναίοι) να ταξιδέψουν στην Πάτρα για να συμμετάσχουν στο καρναβάλι, όπως και στα περίφημα μπουρμπούλια. Την ίδια περίοδο ο κινηματογραφικός φακός αποτύπωσε στιγμιότυπα του καρναβαλιού σε ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου. Ακόμα πιο πολλές ιστορικές σκηνές, βέβαια, υπάρχουν και σε ιστορικά προπολεμικά επίκαιρα.
1952Από εκείνη τη χρονιά την πρωτοβουλία για την οργάνωση του Καρναβαλιού ανέλαβε ο Δήμος Πατρών. Ο Καρνάβαλος "βασιλιάς" της Αποκριάς και σύμβολο κεφιού παρουσιάστηκε για πρώτη φορά. Τον Καρνάβαλο συνοδεύει πάντα πολυπρόσωπη ακολουθία, η Αυλή του. Εκτός απ’ το Βασιλιά του, όμως, το Καρναβάλι, έχει και την Βασίλισσά του. Είναι ένα όμορφο κορίτσι, διαφορετικό κάθε χρονιά, που παρελαύνει πάνω σε άνθινο άρμα. Ο Βασιλιάς Καρνάβαλος και η Βασίλισσα της Αποκριάς, δεσπόζουν στη μεγάλη παρέλαση της τελευταίας Κυριακής, που αποτελεί την πιο σημαντική εκδήλωση και στο σύγχρονο Καρναβάλι. Το πρώτο μεταπολεμικό άνθινο άρμα παρουσιάστηκε στο Καρναβάλι του 1952 και ήταν κατασκευή του ανθοκόμου Μαρούδα.
1953Το Καρναβάλι της Πάτρας προβάλλεται πιο συστηματικά σαν πανελλήνιο γεγονός και προσελκύει αυξανόμενο, χρόνο με το χρόνο, αριθμό επισκεπτών. Ο Καρνάβαλος αποκτά περιστρεφόμενο κεφάλι και σύρει την παρέλαση κινώντας τα χέρια του και χαιρετώντας τους καρναβαλιστές.



1956Το 1956 το καρναβάλι γίνεται στόχος επιθέσεων χριστιανικών και άλλων ηθικολογικών οργανώσεων, που παραπληροφορημένες κατέφθασαν στην Πάτρα από άλλες περιοχές της Ελλάδας κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού, για να καταγγείλουν όργια, διαφθορά, "σόδομα και γόμορα", αλλά εμποδίστηκαν από την αστυνομία. Οι εντελώς ανυπόστατες κατηγορίες συνάντησαν την αδιαφορία ή την ενόχληση των Πατρινών και των επισκεπτών του καρναβαλιού. Είναι χαρακτηριστικό, πως η τοπική εκκλησία δε συμμερίστηκε τις απόψεις των ταραξιών, αφού γνώριζε πως το καρναβάλι ήταν μια αθώα ψυχαγωγική εκδήλωση. Ακόμα, την ίδια εποχή σε ορισμένες περιπτώσεις επιβλήθηκε άνωθεν λογοκρισία σε ορισμένες καρναβαλικές κατασκευές, των οποίων το καυστικό πνεύμα έθιγε τα κακώς κείμενα.
1957Ο ραδιοσταθμός του Παρισιού μεταδίδει ημίωρο πρόγραμμα από το Καρναβάλι της Πάτρας. Αστυνομική διάταξη απαγορεύει την εμφάνιση αρμάτων, που διακωμωδούν πολιτικά πρόσωπα και μπορούν να προκαλέσουν διατάραξη της δημόσιας τάξης.
1958Απαγορεύεται η ευθεία βολή σοκολάτας.
1959Στην παρέλαση συμμετέχουν 9 άρματα και 8 μπάντες, ενώ ρίχνονται στους θεατές 112.000 σοκολάτες! Ο Καρνάβαλος καίγεται κάτω από ραγδαία βροχή, με τον κόσμο να παρακολουθεί κάτω από χιλιάδες ομπρέλες.
1960Στιγμιότυπα του Καρναβαλιού μεταδίδονται από αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο. Το 1960 κάνει την πρώτη της εμφάνιση και η Μπαντίνα του Δήμου Πατρών, της οποίας η συμβολή έκτοτε ήταν ιδιαίτερα σημαντική στις καρναβαλικές εκδηλώσεις. Την ίδια χρονιά στην παρέλαση έλαβε μέρος και η μουσική της Αστυνομίας Πόλεων. Το ίδιο έγινε και τον επόμενο χρόνο. Απ’ αυτή τη χρονιά αρχίζει και η Περιηγητική Λέσχη Πατρών να οργανώνει κάθε χρόνο “μπαλ - μασκέ” με βραβεία για τις καλύτερες μεταμφιέσεις. Αργότερα η Περιηγητική θα προσθέσει στις αποκριάτικες εκδηλώσεις της και το χορό του μαύρου ντόμινου.
1962Στο Καρναβάλι του 1962, την Καθαρά Δευτέρα η Περιηγητική Λέσχη γιόρτασε τα Κούλουμα κάνοντας και διαγωνισμό χαρταετού καθιερώνοντας και αυτόν τον εορτασμό.
1964
Τη χρονιά του θανάτου του βασιλιά Παύλου το Καρναβάλι ματαιώθηκε.
1966Αυτή τη χρονιά το καρναβάλι τίθεται σε νέες βάσεις. Ο δημοσιογράφος Νίκος Μαστοράκης έφερε στην Πάτρα το “Κυνήγι του Κρυμμένου Θησαυρού”, στο οποίο πήραν μέρος 94 Πατρινοί και επισκέπτες από όλη την Ελλάδα με τα αυτοκίνητά τους. Πρώτη νικήτρια αναδείχθηκε η ομάδα ενός φίλου του καρναβαλιού από τη Θεσσαλονίκη, η ομάδα του Άλκη Στέα, ο οποίος δέχτηκε να παρουσιάσει το παιχνίδι την επόμενη χρονιά. Μια άλλη καινοτομία στο Καρναβάλι του 1966 ήταν το Ράλι κωμικού αυτοκινήτου, που οργάνωσε ο Ορειβατικός Σύνδεσμος την τελευταία Κυριακή του Καρναβαλιού. Την ίδια χρονιά εισήχθη στο Καρναβάλι και το Πατρινό Λαχείο. Με άδεια του Υπουργείου Οικονομικών κληρώθηκε λαχείο, που διένειμε ως κέρδη δέκα αυτοκίνητα.
1967
Ο Άλκης Στέας ταυτίστηκε όσο κανένας άλλος με το Πατρινό Καρναβάλι και ιδιαίτερα με τον Κρυμμένο Θησαυρό. Μετά από τη συμμετοχή του στο πρώτο κυνήγι του 1966, από το 1967 διοργάνωνε το παιχνίδι, παρουσίαζε τις φάσεις του και διεκπεραίωνε την τηλεοπτική μετάδοση, μέχρι και τη χρονιά του θανάτου του, το 1999 (πέθανε στις 9 Μαρτίου του 1999). Ο αείμνηστος πια Στέας έμπαινε σε κάθε ελληνικό σπίτι από τις τηλεοπτικές συχνότητες της ΕΡΤ. Εκφράσεις του, όπως “ευτυχείτε”, "η καρναβαλούπολη της Ελλάδας" για την Πάτρα, και "συνεχίστε να χορεύετε" προς τους καρναβαλιστές έμειναν ιστορικές. Το Πατρινό Λαχείο είχε άλλον ένα χρόνο ζωής και το 1967 μοίρασε 15 αυτοκίνητα στους τυχερούς. Στα πλαίσια του Καρναβαλιού του 1967 τραγούδησε στο Δημοτικό Θέατρο ο διάσημος Ντομένικο Μοντούνιο.
1968Ύστερα από πρωτοβουλία του Φυσιολατρικού Συνδέσμου Πατρών εμφανίστηκε και καθιερώθηκε ένα καρναβάλι "μινιατούρα", το "Baby Rally". Σ’ αυτό, σε πρώτη φάση συμμετείχαν σε μια εκδήλωση - ποδηλατικό αγώνα, μασκαρεμένα αγόρια και κορίτσια, τα οποία έδιναν το δικό τους στίγμα στις καρναβαλικές εκδηλώσεις. Οι τρομεροί "Μπέμπηδες" του Πατρινού Καρναβαλιού κατόρθωσαν επί σειρά ετών να κατακτήσουν μια ξεχωριστή θέση στην πορεία του θεσμού με το γνωστό "baby rally". Την ίδια χρονιά εμφανίστηκε πλήρωμα αυτοκινήτου με όμοια στολή. “Τα τραπουλόχαρτα” ήταν το πρώτο ομοιογενές πλήρωμα.

1969Εμφανίστηκε το πρώτο μεταμφιεσμένο... αυτοκίνητο, αφού παρατηρήθηκε για πρώτη φορά συμβατότητα ανάμεσα στη μεταμφίεση του αυτοκινήτου και του πληρώματος, που κουβαλούσε. Η λέξη “Πλήρωμα” κυριολεκτεί και καθιερώνεται.
1970Ο Καρνάβαλος είχε συνολικό μήκος 30 μέτρα και ήρθε σιδηροδρομικώς, όπου του έγινε επίσημη υποδοχή στο σταθμό. Την ίδια χρονιά οι εκδηλώσεις της τελευταίας Κυριακής, μεταδόθηκαν για πρώτη φορά από την τηλεόραση.
1971Οι ομάδες των πληρωμάτων αρχίζουν και μεγαλώνουν και είναι αρκετοί αυτοί που συμμετέχουν με δυο αυτοκίνητα.
1972Η Περιηγητική Λέσχη οργάνωσε ένα ποδηλατικό παιχνίδι για μεγάλους, χωρίς να έχει όμως ανάλογη συνέχεια.
1974Ξεκινά η σύγχρονη φάση του καρναβαλιού και οι καρναβαλιστές πείθονται να εγκαταλείψουν τα αυτοκίνητά τους και να παρελάσουν πεζή στους δρόμους (ως τότε μόνο τα άρματα έκαναν παρέλαση). Το θέαμα κορυφώνεται, το καρναβάλι γιγαντώνεται και η Πάτρα κατακλύζεται από εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες.
1975”Οι Κλόουν”, 24 άτομα (!), με κίνδυνο να αποκλειστούν από το παιχνίδι... εγκαταλείπουν το αυτοκίνητο και βγαίνουν στο δρόμο.
1978Τα αυτοκίνητα που παίρνουν μέρος στο παιχνίδι του “Κρυμμένου Θησαυρού” φτάνουν τα 142!
1979Το Καρναβάλι γεμίζει από νέους και οι εκδηλώσεις κορυφώνονται το τελευταίο Σαββατοκύριακο. Το πλήρωμα “Playmobil” αριθμεί 70 μέλη -πλήθος ασύλληπτο για την εποχή. Εντυπωσιάζει, αλλά … αποκλείεται! Η λέξη “διαφήμιση” ακούγεται για πρώτη φορά στο πλαίσιο του θεσμού.
1980Από τα πληρώματα του “Κρυμμένου Θησαυρού” κατασκευάζονται και τα πρώτα άρματα.
1984Είναι η χρονιά, που έδωσε το σύνθημα για πολυπληθή πληρώματα. Το γκρουπ “Γαλέρα” εμφανίστηκε με 385 άτομα! Το 1984 καταργούνται τα χρηματικά βραβεία, κατόπιν αιτήματος των ίδιων των πληρωμάτων.
1988Γίνεται η αναβίωση του εθίμου των “γάμων της Γιαννούλας της Κουλουρούς”, το οποίο εντάσσεται στην Τσικνοπέμπτη. Η Γιαννούλα ήταν υπαρκτό πρόσωπο, επρόκειτο για μια φτωχή γυναίκα της Άνω πόλης, που έζησε στην περίοδο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και κύρια δραστηριότητά της ήταν η πώληση κουλουριών, που της εξασφάλιζε τα προς το ζην. Ορισμένοι Πατρινοί, εκμεταλλευόμενοι την αφέλειά της, της έταζαν πως θα την παντρέψουν με τον πρόεδρο της Αμερικής, Ουίλσον. Η σχετική φάρσα περιλάμβανε άφιξη του Ουίλσον με πλοίο στο λιμάνι και άνοδό του στην Άνω πόλη, όπου θα τελούνταν και ο γάμος με τη Γιαννούλα. Η εύπιστη κουλουρού υποδεχόταν τον υποτιθέμενο Ουίλσον, Ιούλσο όπως τον πρόφερε η ίδια, και που φρόντιζαν πάντα να τον ντύνουν με φράκο και ημίψηλο, αλλά ώσπου να αντιληφθεί την ειρωνεία της στιγμής, το πλήθος των συγκεντρωμένων για το γάμο είχε διασκεδάσει με τη ψυχή του. Το θέαμα επαναλήφθηκε αρκετές χρονιές.
1990Το “Κυνήγι του κρυμμένου Θησαυρού” συμπλήρωσε 25 χρόνια ζωής με ένα παιχνίδι 25 ημερών. Θέματα και αποτελέσματα μεταδίδονταν πλέον ραδιοφωνικά. Τα πληρώματα που παρέλασαν, ήταν για πρώτη φορά 100. Ποτέ ξανά δε θα ήταν λιγότερα. Για πρώτη φορά ο κόσμος άκουσε και χόρεψε τη λαμπάντα, αλλά και το περίφημο “Πατρινό Καρναβάλι για πάντα”.
1991Έντονη συζήτηση για το αν θα έπρεπε να γίνει το Καρναβάλι, λόγω της βαριάς ατμόσφαιρας με αφορμή τον πόλεμο του Περσικού Κόλπου. Τελικά, διοργανώθηκε υπό τους ήχους του “Give Peace a chance”.
1992Ο εορτασμός εμπλουτίστηκε με την παρέλαση της Belle Epoque, που έγινε την τελευταία Παρασκευή.

1995Το MTV καλύπτει δύο 24ωρα προγράμματος με τίτλο “Carnival Weekend” με εικονικές συνδέσεις με Ρίο Ιανέιρο και Πάτρα.
1996
Το Βaby Rally δίνει τη σκυτάλη στο “Καρναβάλι των Μικρών”. Δεν είναι η ονομασία, όμως, που έκανε την αλλαγή, αλλά η μετατροπή του σε ένα παιδικό φεστιβάλ (το μοναδικό ίσως στην Ελλάδα) με τόση διάρκεια και μαζική συμμετοχή παιδιών.
1999Στις 9 Μαρτίου πέθανε ο Άλκης Στέας, αφήνοντας τον Κρυμμένο Θησαυρό … ορφανό.
2002Το 37ο Κυνήγι διαρκεί 103 μέρες! Ήταν το μεγαλύτερο της Ιστορίας του Κρυμμένου Θησαυρού.
2004Καινοτομία για το Καρναβάλι αποτέλεσε η ύπαρξη δυο Καρνάβαλων. Ο ένας ήταν ένας ωραίος δαφνοστεφανωμένος αθλητής, που είχε όλες τις προϋποθέσεις συμμετοχής στους αγώνες του 2004 και ο άλλος ήταν ο κλασικός χοντρός, που καθόταν πάνω σε μια μακαρονάδα!
2008
Το “Καρναβάλι των Μικρών” μετά από 14 χρόνια γόνιμης πορείας μετονομάστηκε σε “Καρναβάλι των Παιδιών” και καταξιώθηκε ως μια από τις πιο ζωντανές και ελπιδοφόρες ενότητες του Πατρινού Καρναβαλιού. Συναρπαστικά δρώμενα, όπως Παιδικές Καρναβαλουπόλεις, καλλιτεχνικά εργαστήρια κατασκευών, φεστιβάλ παιδικού τραγουδιού, θεατρικά και μουσικοκινητικά δρώμενα, εκθέσεις παιδικών δημιουργιών - κατασκευών και μεγάλη παρέλαση, ενεργοποιούν δεκάδες χιλιάδες μικρούς Καρναβαλιστές, τις οικογένειές τους και τους φορείς της πόλης.
Στη Μεγάλη Παρέλαση των Παιδιών που έγινε (και γίνεται) την Κυριακή του Ασώτου, χιλιάδες μικροί καρναβαλιστές από την Πάτρα, αλλά και από όλη την Ελλάδα παρέλασαν στους κεντρικούς δρόμους της Πάτρας σε ομάδες ανάλογα με το νηπιαγωγείο, το σχολείο τους, το φροντιστήριό τους ή τη σχολή χορού τους. Μαζορέτες και η νεανική μπάντα του Δήμου συνόδευσαν τα παιδιά. Με την πάροδο των χρόνων το Καρναβάλι των Παιδιών ακολουθεί τη δική του επιτυχημένη πορεία συναγωνιζόμενο επάξια εκείνο των μεγάλων. Ειδικά τραγούδια γράφονται γι αυτό, διεξάγονται ειδικοί διαγωνισμοί και παιχνίδια, ενώ το Καρναβαλικό Συνεργείο του Δήμου κατασκευάζει ειδικά άρματα εμπνευσμένα από δημοφιλή παραμύθια. Στην πλατεία Υψηλών Αλωνίων στήνεται συνήθως η Καρναβαλούπολη, με ογκώδεις χαρούμενες κατασκευές καρναβαλικού χαρακτήρα με τις οποίες μπορούν να παίξουν τα παιδιά. Αξιοσημείωτο είναι, πως το Καρναβάλι των Παιδιών διεξάγεται σε συνθήκες απόλυτης ασφάλειας για τα παιδιά, καθώς παρελαύνουν μαζί τους και οι δάσκαλοι, επιβλέποντες και οι κηδεμόνες τους. Το καρναβάλι αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο της καρναβαλικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών και "φυτώριο" καρναβαλιστών.
Στις 9 Μαρτίου 2008, ημέρα της μεγάλης παρέλασης, το "Πλήρωμα 94" πρότεινε την καθιέρωση της "Ημέρας Άλκη Στέα" και τον εορτασμό της στις 9 Μαρτίου κάθε χρόνου. Η πρόταση κατατέθηκε καρναβαλικά, στους δρόμους και τα καφέ της Πάτρας, τυπωμένη σε stick ζάχαρης! Η ζάχαρη συνδυαζόταν μεν με τον τίτλο του 94 ("Την περνάμε ζάχαρη"), ταυτόχρονα, όμως, σηματοδοτούσε τη λογική του πληρώματος: "μια γλυκιά ανάμνηση είναι για μας ο Στέας, με χαρά τον θυμόμαστε πάντοτε και η μέρα μνήμης που εισηγούμαστε κάθε άλλο παρά τη λογική μνημόσυνου έχει, αντιθέτως προτείνουμε χαρμόσυνη αναπόληση".
2009
Εντυπωσιακή ήταν η παρουσία επί σκηνής, λίγο πριν την τελετής λήξης, μιας… πεταλούδας, που πάνω στα τεράστια ολόλευκα φτερά της προβάλλονταν πανέμορφες εικόνες από τη φύση, καθώς καίγονταν ο Βασιλιάς Καρνάβαλος. Η εικόνα δημιούργησε έντονα συναισθήματα αντίθεσης, δίνοντας ταυτόχρονα και ένα ισχυρό οικολογικό μήνυμα για την αξία της ζωής και την προστασία του περιβάλλοντος. 
2010
Με πολύχρωμα πυροτεχνήματα και την εντυπωσιακή είσοδο του βασιλιά Καρνάβαλου στην πλατεία Γεωργίου, που τον υποδέχτηκε η Μπάντα του Δήμου, πραγματοποιήθηκε η τελετή έναρξης του Καρναβαλιού το 2010. Παράλληλα, μια τεράστια ηλιόσφαιρα περιφερόταν πάνω από την πλατεία, ενώ ακροβάτισσα "έραινε" με κομφετί τους καρναβαλιστές και τους θεατές της τελετής. Κατά τη διάρκεια της τελετής έγινε παρουσίαση παλαιοτέρων καρναβαλιών μέσα από γιγαντο-οθόνες, που ήταν τοποθετημένες στη μεγάλη σκηνή. Η τελετή έναρξης περιελάμβανε χορευτικά, μουσικές εκτελέσεις γνωστών τραγουδιών, μουσικούς ρυθμούς με έντονα τα στοιχεία λάτιν και ντίσκο, αλλά και ένα αφιέρωμα στον Μάικλ Τζάκσον.
2011
Με ένα χείμαρρο πυροτεχνημάτων και την εντυπωσιακή καύση του βασιλιά καρνάβαλου, κορυφαία στιγμή της τελετής λήξης, ολοκληρώθηκαν οι εκδηλώσεις του 2011. Παρουσιαστής της τελετής ήταν ο Αλέξης Κωστάλας, ο οποίος προανήγγειλε το σπουδαίο ιταλικό σχήμα Accademia dei Remoti και το φανταστικό σόου τους "La Nascita Della Vita..." (Η γέννηση της ζωής) με χορευτικά και ακροβατικά. Το θέμα ήταν η δημιουργία του κόσμου με συνοδεία μιας υποβλητικής, ατμοσφαιρικής μουσικής!
Βιβλιογραφία
”Θεατρική Ζωή Κίνηση και Δραστηριότητα στην Πάτρα” Ευανθ. Στιβανάκη, Εκδ. Περί Τεχνών 2001
”Ο Θησαυρός είναι Κρυμμένος” Πέτρος Ψωμάς, Εκδ. Περί Τεχνών 2002
"Οι ωραίοι τρελοί της παλιάς Πάτρας" Νίκος Ε. Πολίτης, Αχαϊκές Εκδόσεις 1999
”Πάτρα 1900”Αλέκος Μαρασλής, Πάτρα 1978.
"Το Καρναβάλι της Πάτρας" Νίκος Ε. Πολίτης, Αχαϊκές Εκδόσεις 1987
"Το Καρναβάλι της Πάτρας. Η πολιτισμική ιστορία της Πάτρας”. Κωνσταντίνος Μάγνης, Πάτρα 1997
Τοπικός Τύπος και έντυπα από το Αρχείο Μουσείου Τύπου Πατρών.



Παρασκευή 15 Μαρτίου 2013


Φτιάξτε το δικό σας χαρταετό!Από την Έλσα Αρκοπούλου


Συνοδευτική φωτογραφία του άρθρού Φτιάξτε το δικό σας χαρταετό!
Με μια βόλτα στα καταστήματα παιχνιδιών, στα εποχιακά, αλλά και στους δρόμους ανήμερα της Καθαράς Δευτέρας θα βρείτε χαρταετούς με διάφορα σχέδια, χρώματα και από διαφορετικά υλικά. Γιατί, όμως, να μη φτιάξετε μαζί με το παιδί σας το δικό σας μοναδικό χαρταετό, έτσι όπως τον φαντάζεστε; Τα υλικά είναι απλά και η κατασκευή θα σας φανεί αρκετά εύκολη, χρειάζεται όμως προσοχή, για να πετύχετε στη συνέχεια με τη βοήθεια του αέρα το ψηλότερο πέταγμα.
Ψηλά στον ουρανό!
Για να υψωθεί ο χαρταετός, χρειάζεται να αναπτυχθούν επάνω του δυνάμεις αέρα, γι’ αυτό είναι απαραίτητο να υπάρχει φυσικός ή τεχνητός άνεμος (όταν αυτός που τον πετάει τρέχει αντίθετα στον άνεμο). Το ύψος της πτήσης του ρυθμίζεται, όταν εκείνος που τον χειρίζεται “μαζεύει” ή “αμολάει” ανάλογα την καλούμπα με το σπάγκο.
Όσον αφορά την ουρά του χαρταετού, η αποτελεσματικότητά της δεν εξαρτάται από το βάρος της, αλλά από την αντίσταση που παρουσιάζει στον αέρα. Γι’ αυτό χρησιμοποιούνται ελαφρά κομμάτια - λωρίδες, που τοποθετούνται σε οριζόντια θέση και δένονται με τρόπο, ώστε ο αετός να ανακτά την ισορροπία του.
Οι πιο καλές και ασφαλείς τοποθεσίες, για να πετάξετε αετό, είναι ανοιχτοί χώροι, όπου ο άνεμος πνέει σταθερά και κοντά στο έδαφος. Ιδανική ταχύτητα του ανέμου θεωρείται 13 - 32 χλμ / ώρα. Αν είναι μικρότερη, τότε γίνεται δύσκολη η ανύψωση του αετού, ενώ αν είναι μεγαλύτερη θα δυσκολευτείτε να τον χειριστείτε και υπάρχει περίπτωση να σπάσει.

Πώς να φτιάξετε έναν εξάγωνο χαρταετό

Υλικά:
  • 3 πηχάκια ισομήκη για το σκελετό
  • χρωματιστές κόλλες χαρτί (ελαφρύ & ανθεκτικό)
  • εφημερίδες
  • πολλά μέτρα σπάγκος, κατά προτίμηση κερωμένος
Κατασκευή:
Τοποθετήστε τα 3 πηχάκια σταυρωτά και δέστε τα στο κέντρο τους, δημιουργώντας 6 ίσες εσωτερικές γωνίες 60°. Συνδέστε τις άκρες του σκελετού (άκρες από τα πηχάκια) με σπάγκο και… έχετε έτοιμο το σκελετό. Κόψτε το χαρτί στο σχήμα του σκελετού, αφήνοντας περίσσευμα 2 - 3 πόντους σε κάθε πλευρά και καλύψτε το σκελετό, δημιουργώντας μια επίπεδη επιφάνεια. Διπλώστε και κολλήστε το περίσσευμα του χαρτιού περικλείοντας τους σπάγκους της περιφέρειας.
Για την ουρά: Κόψτε λωρίδες από εφημερίδες, πλάτους περίπου 2 εκ. και μήκους 20 εκ. Δέστε τις ανά ματσάκια σ’ ένα σπάγκο, σε μικρή απόσταση το ένα από το άλλο. Στη συνέχεια προσαρμόστε την ουρά δένοντάς τη με ένα σπάγκο κάτω στα δυο κάτω άκρα του αετού.
Ζύγια: Τρυπήστε προσεκτικά το κέντρο του αετού. Φτιάξτε με σπάγκο μια ισόπλευρη πυραμίδα που να συνδέει την καρδιά του αετού με τις δυο επάνω γωνίες του. Κάθε μια πλευρά έχει μήκος ίσο με το μισό της διαμέτρου του αετού. Τα ζύγια ξεκινούν από το κέντρο και τα δυο ανώτερα άκρα του αετού και καταλήγουν στην καλούμπα, που είναι τυλιγμένος ο σπάγκος.
ΠΗΓΗ:www.yeskid.g