Κυριακή της Τυρινής

Η τρανή αποκριά Η καθαυτή αποκριά με τα πολλά έθιμα είναι η τελευταία Κυριακή της Τυροφάγου, που λέγεται αλλιώς τρανή αποκριά, διότι τότε φθάνουν στο αποκορύφωμά τους τα φαγοπότια και τα γλέντια. Ο Γ. Α. Μέγας αναφέρει: όταν φθάσει η Κυριακή αυτή, εκτείνονται στο έπακρο η ευθυμία, οι αθυροστομίες των μεταμφιεσμένων, οι άσεμνες εμφανίσεις και οι χοροί. Η ημέρα όλη περνά με την κίνηση των μασκαράδων, με τις επισκέψεις και προπάντων με τα πλούσια φαγοπότια, με κύριο γνώρισμα τα γαλακτώδη εδέσματα. Τον γενικό θόρυβο επιτείνουν οι εκπυρσοκροτήσεις των κροτίδων και των ρουκετών. Δεν νοείται καλοπέραση και αποκριά χωρίς τα φαγοπότια: Είναι και αυτά ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης, όπως αναφέρει ο λαογράφος Λουκάτος. Τυρινή Εβδομάδα στην Αρκαδία Μετά την Κρεατινή εβδομάδα, εβδομάδα της απολυτής ακολουθεί η Τυρινή Εβδομάδα, με έμφαση γιορτασμού την Τυρινή Κυριακή. Την εβδομάδα αυτή εξαφανιζόταν από το σπίτι όλα τα κρεατικά. Το Παστό ήταν στις λαγήνες του, και κανείς δεν αρτευόταν. Οι τσομπάδηδες μοίραζαν γάλα στους χωριανούς τους για να φτιάξουν τις γαλόπιτες τις ξιπόλυτες, τις μακαρονόπιτες και τυρόπιτες να πήξουνε τις γιαούρτες. Οι νοικοκυρές ετοίμασαν τα γαλακτερά φαγητά και γλυκίσματα αυτά για να κεράσουν τις μπούλες και τους φίλους . Τα ψάρια επιτρέπονταν στο σιτηρέσιό τους. Το Σάββατο της Τυρινής οι γυναίκες φτιάχναν τα ψυχούδια. Μικρά στρογγυλά ψωμάκια με τη σφραγίδα στη μέση , σαν πρόσφορο . Την ημέρα αυτή μαζεύονται και τα παιδιά στα νεκροταφείο. Κάθονται καταγής. Παίρνουν από ένα ψυχούδι και λένε: "Είδαμε δεν είδαμε. Θεός συγχωρήσει τα, τους περσινούς, τους φετεινούς και τους απολησμονημένους". "Νουνό προς νουνό, θεός συγχωρέσει" "Κυράκα μας προς κυράκα μας θεός συγχωρέσει" Οι γυναίκες μαζί με τα ψυχούδια, έχουν ένα σίδερο του σιδερώματος με αναμμένα κάρβουνα, για να ρίξουν μαζί με λιβάνι, επάνω στο μνήμα. Στις ψυχές προτού φύγουν θα αφήσουν μια μπουκιά ψυχούδι μουσκεμένο στο κρασί. Έμφαση σε όλα δίνοταν την Κυριακή της Τυρινής. Το πρωί ήταν ο καθιερωμένος εκκλησιασμό. Το μεσημέρι το τραπέζι περιλάμβανε, πρώτα το τυροζούμι (αραιή άρμη για τους Χαβαραίους), βακαλάο, πλακί ή ψητό στη μπουγάνα με σκορδαλιά. Ο βακαλάος τότε ήταν το φαί των φτωχών. Συνοδευόταν από γαλόπιτα την ξιπόλυτη, γιατί δεν είχε φύλλο. Το βράδυ ετοίμαζαν μακαρόνια με μπόλικη μυζήθρα και με χοιρινό λίπος που συνοδευόταν από τηγανητό βακαλάο και κρασί. Το πρώτο μακαρόνι τα κορίτσια το έβαζαν  χωρίς να το δει κανείς, κάτω από το μαξιλάρι τους για να δουν ποιόν θα παντρευτούν. Έτρωγαν και τη γαλόπιτα ανάμεσα σε όλα, με ευχές "Καλή Σαρακοστή" και "ανάπαυση στις ψυχές των πεθαμένων". Το γλέντι τέλειωνε με το ψήσιμο των αυγών στη θράκα ή μάλλον στη χόβολη , ένα για τον καθένα του σπιτιού , αλλά και για κάθε ζωντανό. Μερικά ίδρωναν και άλλα έσπαγαν. Σε κάθε τόπο ερμήνευαν το γεγονός διαφορετικά. Το ιδρωμένο ήταν του Τεμπέλη και αυτού που έσκαγε ήταν "οι οχτροί του που σκάσανε από το κακό τους". Όσο πιο πολύ θόρυβο έκανε και διαλυόταν τόσο πιο τυχερός ήταν. Το ιδρωμένο είναι του δυνατού ενώ το σκασμένο είναι του τεμπέλη. Αυτού που έσκασε το αυγό λέγαν ότι θα παντρευτεί σε μέρη μακρινά. Οι κοπέλες έψηναν το αυγό τους και έβγαιναν έξω κοιτώντας τον ουρανό σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Αν το αστέρι τους μετακινιόταν τότε θα ξενιτευόταν, αν όχι θα έμεναν για να παντρευτούν εδώ, στον τόπο τους. Τα τσόφλια τα πετούσαν στην φωτιά. Καθώς έσκαγαν έλεγαν: έτσι να σκάσουν και οι εχθροί μας. Κρέμαγαν το δεμένο αυγό από το νταβάνι, ο πατέρας το κουνούσε στα ανοιχτά στόματα των παιδιών για να το πιάσουνε. Ήταν ο τυχερός αυτός που το έπιανε. Κάπου από το αυγό της Κυριακής της Τυρινής τρώγαν μόνο το μισό. Το άλλα το πετούσαν για να το ολοκληρώσουν την Ανάσταση τρώγοντας το άλλο μισό. Δείγμα του κύκλου της Σαρακοστής. Με τα αυγά τελείωναν οι Αποκριές και με αυγά άρχιζε το Πάσχα. Εκείνο το βράδυ διώχναν και τους ψύλλους από το σπίτι τους. Έβγαιναν έξω φωνάζοντας τους γείτονες. Αν ο γείτονας ξεχνούσε το έθιμο κι έβγαινε έξω του έλεγαν: "Εμείς τους ξεχειμωνιάσαμε, εσείς να τους ξεκαλοκαιριάσετε". Το κοινό τραπέζι μεταξύ όλων των συγγενών και φίλων γινόταν το βράδυ της τελευταίας Αποκριάς. Πρώτος ο παππούς καμάρωνε τη γενιά του, έκανε το σταυρό του, ευχόταν "Καλή Σαρακοστή" και "του χρόνου" μαζί με ορμήνιες:  Ομόνια και γεροσύνη, γεροσύνη να' χουμε εμείς και τα ζa μας. Επιβεβαιωνόταν το δέσιμο μέσα και από την διαδικασία του "συχώριου". Τα αποφάγια του σπιτιού πήγαιναν στα τρία σημεία του χωραφιού ή τα θα τα έδεναν οι γυναίκες σε τρεις κόμπους, μέσα στα πατσαβούρια, ενώ έλεγαν  "Δένω την αλπού, τα φίδια, τις νυφίτσες, όλα τα σούρμενα και τα πετούμενα". Θα τα τοποθετούσε στη ρίζα των βάτων ένα αρσενικό παιδί. Έθιμα διατροφής την Κυριακή της Τυρινής Η Κυριακή της Απόκρεω είναι η τελευταία μέρα που τρώνε κόκκινο κρέας. Η εβδομάδα μεταξύ της Κυριακής της Απόκρεω και της Κυριακής της Τυρινής είναι οι μέρες που τρώνε ψάρι, τυρί, γάλα και αυγά. Ακόμη και κάποια παραδοσιακά σατυρικά τραγούδια μεταφέρουν το θέμα του αποχαιρετισμού του τυριού (Τύρος) και του καλωσορίσματος του κρεμμυδιού και του πράσου. Στην Αρκαδία υπάρχει η παράδοση να τρώγεται το τυροζούμι, υδαρές βραστό με άγρια χόρτα σερβιρισμένο με κομμάτια τυριού μυζήθρα. Σερβίρεται σαν  πρώτο πιάτο, ενώ όλοι όσοι κάθονται στο τραπέζι το τρώνε αφού πρώτα σηκώσουν το τραπέζι με τα χέρια τρεις φορές. Το κυρίως πιάτο είναι μακαρόνια πασπαλισμένα με πολύ τυρί. Κατά τη διάρκεια του απογεύματος, τα ανύπαντρα νεαρά άτομα θα κλέψουν ένα κομμάτι μακαρόνι και θα το βάλουν κάτω από το μαξιλάρι τους για να ονειρευτούν ποιον θα παντρευτούν. Οι κοινότητες των Βλάχων των ορεινών περιοχών της κεντρικής Ελλάδας φτιάχνουν παραδοσιακές γαλατόπιτες, τυρόπιτες ή πίτες με τραχανά. Στο νησί της Καρπάθου κατά την παράδοση όλοι καλούνται στο σπίτι του δημάρχου, όπου υπάρχει ένας μεγάλος μπουφές με ψάρι, γαλακτοκομικά προϊόντα, γλυκά φτιαγμένα µε μυζήθρα, πουτίγκα ρυζιού και ποτό, που ονομάζεται σιτάκα καρυκευμένο με βούτυρο και μέλι. Στη Μήλο και την Κέα τα υπολείμματα του φαγητού από τη γιορτή της Τυροφάγου μένουν στο τραπέζι μέχρι το επόμενο πρωί, για την περίπτωση που το φάντασμα του σπιτιού πεινάσει την νύχτα. Έθιμο της Τυροφάγου είναι το βραδινό γεύμα να τελειώνει με αυγά, βρασμένα ή ψημένα στο τζάκι. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, τα μέλη της οικογένειας βάζουν τα αυγά τους κοντά στην θράκα του τζακιού για να ψηθούν και περιμένουν να δουν ποιανού το αυγό θα «ιδρώσει» πρώτο (σημάδι ότι αυτός ή αυτή θα έχουν καλή χρονιά). Ο συμβολισμός αυτής της παράδοσης είναι ότι σφραγίζεται το στόμα με αυγό και ανοίγει το στόμα με αυγό το Πάσχα. Άλλο παλιό έθιμο στην Καστοριά είναι το χασκαρις: ένα αυγό δένεται στο άκρο μίας κλωστής και περνάει γρήγορα από στόμα σε στόμα. Το άτομο που καταφέρνει να το πιάσει είναι ο νικητής. ΠΗΓΗ:http://www.paidika.gr

Η ιστορία του Πατρινού Καρναβαλιού

Από την Μαρία 

Βόλλη

Ας ξετυλίξουμε μαζί αυτό το αειθαλές γαϊτανάκι κεφιού και ας συμμετάσχουμε στο διαρκές γλέντι του από το 1828 μέχρι σήμερα μαθαίνοντας τα γεγονότα, που σημάδεψαν την ιστορία του... Σήμερα, είναι από τα πολυπληθέστερα σε συμμετοχή μεταμφιεσμένων (40.000 στη μεγάλη παρέλαση) και είναι αναμφισβήτητα πρώτο στην Ευρώπη σε συμμετοχή νέων και γι' αυτό πρώτο σε κέφι και σε πάθος.

1828Απελευθέρωση της Πάτρας.

1829Το Καρναβάλι της Πάτρας ανιχνεύεται σε υποτυπώδη μορφή. Το βρίσκουμε σε χορούς σε σπίτια μεταξύ των εύπορων οικογενειών, όπου κυριαρχούν οι ελληνικοί δημοτικοί χοροί και οι ξενόφερτοι της εποχής, όπως η πόλκα, η μαζούρκα, οι καντρίλιες και το βαλς. Σαν πρώτος αποκριάτικος χορός, θεωρείται αυτός που έγινε το 1829 στο σπίτι του Πατρινού εμπόρου Μωρέττη μετά την απελευθέρωση. Ο Μωρέττης έδωσε έναν επίσημο χορό με καλεσμένους Γάλλους αξιωματικούς και 15 Πατρινούς αστούς. Από τις κυρίες μόνο 7 γνώριζαν ευρωπαϊκούς χορούς.

1830Σημαντικό ρόλο στη δημιουργία και το χαραχτήρα του Πατρινού Καρναβαλιού φέρονται να είχαν και οι γαλλικές δυνάμεις του στρατηγού Μαιζόν, οι οποίες στάθμευαν στην πόλη μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους. Θεωρείται, ότι μετέφεραν τα αποκριάτικα έθιμα της πατρίδας τους και τον καρναβαλικό τρόπο διασκέδασης, τον οποίο προσέλαβαν οι ντόπιοι.
Άλλωστε, αυτό το καρναβάλι είναι καθαρά δυτικότροπο και δεν έχει καμία σχέση με τα αποκριάτικα παγανιστικά έθιμα της υπόλοιπης Ελλάδας, που έρχονται από τα βάθη του χρόνου, ακόμα και από τη λατρεία του αρχαίου θεού Διονύσου, και που με τα φαλλικά σύμβολά τους και την ελευθεριότητα των μεταμφιέσεων και των τραγουδιών αποτελούν αγροτικές τελετουργίες για τη γονιμότητα της άνοιξης, τη παραγωγικότητα της γης και των κοπαδιών.

1850Οι Πατρινοί πλέον χορεύουν πόλκα, μαζούρκα, καντρίλιες και βαλς στους χορούς, ενώ τα μασκαρέματα γίνονται με πρόχειρα μέσα.

1860Αρχίζει η εξέλιξη του Καρναβαλιού. Το δυτικότροπο χαρακτήρα του ενισχύει το γεγονός, ότι εκτός από την αρχικά κοσμοπολίτικη σύνθεση της τοπικής αστικής τάξης (έλληνες από τις παροικίες, αλλά και Άγγλοι, Γερμανοί κ.ά, αντιπρόσωποι ή επιχειρηματίες στο εμπόριο της σταφίδας) και η λαϊκή συμμετοχή στο καρναβάλι εκπροσωπείται κυρίως από την πολυάριθμη ιταλική παροικία της πόλης (φυγάδες από την πατρίδα τους λόγω πολιτικών διωγμών).

1865Η λαϊκή συμμετοχή αρχικά ήταν πολύ μικρή. Όμως, από το 1865 που έγινε η ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα, στην Πάτρα γίνεται μαζική εισβολή Επτανησίων, που αναζητούν εργασία στην πόλη. Μαζί τους καταφθάνουν μουσικοί από την Κέρκυρα και τη Ζάκυνθο, που με το προοδευτικό πνεύμα και τα τραγούδια τους μέσα στις λιγοστές ταβέρνες του λιμανιού και της παλιάς πόλης επηρέασαν σημαντικά την εξέλιξη του νεογέννητου καρναβαλιού, που απέκτησε ελευθεροστομία. Πιστεύεται, ότι με το κέφι, την ευρηματική διάθεση και τη ζωντάνια τους οι νησιώτες έδωσαν άλλο χρώμα στις αποκριάτικες διασκεδάσεις στην Πάτρα, που λάμβαναν τότε χώρα σε ταβέρνες και καφενεία.

1872Στη δεκαετία του 1870, που θεωρήθηκε περίοδος οικονομικής ανάπτυξης της πόλης, το Καρναβάλι εξελίχθηκε ακόμη περισσότερο. Το 1872 ολοκληρώνεται η κατασκευή του Δημοτικού Θεάτρου “Απόλλων” και οι φιλόμουσοι, πλούσιοι σταφιδέμποροι επιχορηγούν τις παραστάσεις του. Στα επόμενα χρόνια το αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα του Τσίλερ μετατρέπεται σε χορευτική αίθουσα, όπου πραγματοποιούνται οι πρώτοι δημόσιοι αποκριάτικοι χοροί.

1875Εμφανίζονται τα πρώτα καρναβαλικά άρματα και οι μασκαράτες. Μεγαλοαστοί χρηματοδοτούν την κατασκευή καρναβαλικών αρμάτων, ενώ καθιερώνεται και η παρέλαση. Χοροί και παρέλαση είναι για πολλές- πολλές δεκαετίες το επίσημο Πατρινό Καρναβάλι. Στο περιθώριό του, βέβαια, υπήρχε και μια λαϊκή εκδοχή του με γλέντια σε ταβέρνες ή σπίτια. Λαϊκοί τεχνίτες ήταν και οι κατασκευαστές των αρμάτων και μασκαρατών και ανάλογη ήταν και η τεχνοτροπία τους. Όμως, το Καρναβάλι ήταν η γιορτή των αστών, αφού οι φανταχτεροί χοροί τους και η οργάνωση και χρηματοδότηση της παρέλασης και των αρμάτων από αυτούς έδινε τον τόνο.

1876Οι Ζακυνθινοί στέλνουν μεγάλες ποσότητες λουλουδιών στην Πάτρα, για να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή αρμάτων. Τότε αρχίζει και ο λουλουδοπόλεμος ανάμεσα στις παρέες. Την ίδια χρονιά οι Πατρινοί αποκτούν τη συνήθεια να προσφέρουν ανθοδέσμες στις πρωταγωνίστριες των θιάσων (όπως και να πετάνε πεντάρες στη σκηνή για αποδοκιμασία).

1880Στη γιορτή του Αγίου Αντωνίου (17 Ιανουαρίου) εμφανίζονται στους δρόμους οι πρώτες μπούλες (ομάδες μεταμφιεσμένων που τριγύριζαν στις γειτονιές και με χιουμοριστική διάθεση έκαναν πλάκα σε φίλους, γνωστούς, αλλά και άγνωστους. Η μεταμφίεση ήταν πρόχειρη με ρούχα του αντίθετου φύλου, ρούχα της γιαγιάς, κ.ά.), άσχετα με το πότε άρχιζε το Τριώδιο. Την ίδια χρονιά η μουσική του Στράους αντικατέστησε τους αμανέδες και η πόλκα το τσάμικο, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής.

1881Δημοσιεύονται για πρώτη φορά διαφημίσεις καταστημάτων, που νοικιάζουν αποκριάτικες ενδυμασίες, όπως ντόμινο, αλλά και φουστανέλες.

1883Τα κορίτσια από τα παράθυρα ρίχνουν κουφέτα στους περαστικούς μασκαράδες και αυτοί απαντούν με λουλούδια.

1884Τρία ντόμινο γυρνούν με άμαξα και πετούν στα μπαλκόνια κέρινα αυγά, που μέσα περιείχαν καλαμπόκια. Ήταν, άραγε, ο προπομπός του σημερινού χαρτοπόλεμου;

1890Εμφανίζονται οι πρώτοι αποκριάτικοι παιδικοί χοροί, οι “Balls d’ Enfants”. Τα παιδιά πηγαίνουν ντυμένα σαν μεγάλοι και συμπεριφέρονται σαν μεγάλοι.

1892Παραλίγο να συμβεί αιματηρή συμπλοκή μεταξύ αντιφρονούντων πολιτικών ομάδων την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς. Την ίδια χρονιά ιδρύεται η Φιλαρμονική Εταιρεία, που από τότε συμμετέχει στο Καρναβάλι με διάφορες εκδηλώσεις.

1893Εμφανίζονται οι περίφημοι πιερότοι με ψηλά, μυτερά καπέλα και πολύχρωμες στολές με ρόμβους, οι οποίοι συμμετείχαν στην παρέλαση με ποδήλατα.

1894Οι πιερότοι πετούν χαρτοπόλεμο, έθιμο που πολύ γρήγορα διαδόθηκε και επεκτάθηκε στους χορούς.

1899Με ιδιωτική πρωτοβουλία σχηματίστηκε η πρώτη επιτροπή (κομιτάτο) και συγκέντρωνε εισφορές. Αυτή τη χρονιά ρίχνονται και οι σοκολάτες, ενώ είναι η πρώτη φορά που ακούγεται ραδιόφωνο. Το Καρναβάλι του 1899 θεωρήθηκε από τα πιο πετυχημένα από την ίδρυσή του.

1900
Στην παρέλαση παίρνουν για πρώτη φορά μέρος 22 άρματα με δαπάνες ιδιωτών, ενώ οι χοροί κρατούν μέχρι τα ξημερώματα.

1904Στην παρέλαση πάνω σε άρμα εμφανίστηκε μια τεράστια κότα που... γεννούσε κέρινα υπερμεγέθη αυγά, γεμάτα χαρτοπόλεμο. Πολύ γρήγορα εμφανίστηκε και το έθιμο του αυγοπολέμου με κέρινα αυγά γεμάτα κομφετί (κατασκευασμένα σε ειδικές μηχανές), τα οποία έριχναν οι καρναβαλιστές από τα μπαλκόνια. Αν και το έθιμο αυτό έχει εξαφανιστεί σήμερα, θεωρείται πως αποτελεί πρόδρομο του σοκολατοπόλεμου.

1907Δημιουργήθηκε η “Εταιρεία Εορτών”, η οποία εξασφάλιζε εισφορές ιδιωτών και του δήμου με σκοπό την υλοποίηση του Καρνάβαλου. Προκηρύχθηκε διαγωνισμός με βραβεία για τα καλύτερα άρματα και το πρώτο ολοκληρωμένο καρναβάλι ήταν πλέον γεγονός.

1909Το Καρναβάλι εκείνης της χρονιάς άφησε εποχή, γιατί κάθε βράδυ η Μουσική του Δήμου έπαιζε αποκριάτικους σκοπούς στους δρόμους της πόλης. Το 1909 ιδρύθηκε από φοιτητές και μαθητές ο όμιλος “Εφηβικός Σύλλογος Εορτών η Δόξα”, με σκοπό την οργάνωση διασκεδάσεων για τα μέλη του.

1911Στο Καρναβάλι πλέον συμμετείχαν άτομα κάθε κοινωνικής τάξης και καταγωγής, ενώ στους χορούς οι κομψευόμενοι της εποχής είχαν ξυρίσει το μουστάκι τους.

1912Ο Βλάσης Γαβρηλίδης σε χρονογράφημά του στην εφημερίδα “Ακρόπολη” χαρακτηρίζει την Πάτρα ως “Πόλη - Φρενοκομείον”, γιατί παρ΄ όλο που δεν έγιναν οργανωμένες εκδηλώσεις, είχε επικρατήσει μεγάλο κέφι.

1914Το ταγκό κάνει την εμφάνισή του, ενώ ακούγεται για πρώτη φορά το καρναβαλικό εμβατήριο “Βάλε το ντόμινο και πάμε στο χορό”.

1920Την προηγούμενη δεκαετία τα πράγματα δεν ήταν ευνοϊκά για το καρναβάλι. Οι συνεχείς πόλεμοι και οι συγκρούσεις (Βαλκανικοί πόλεμοι, Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Εθνικός Διχασμός, Μικρασιατική Εκστρατεία) έστειλαν τους άντρες στο μέτωπο και έφεραν στην πόλη οικονομική στενότητα και δυστυχία. Το 1920 όμως έμεινε στην ιστορία του Καρναβαλιού, γιατί οι τουαλέτες χορού έγιναν σκανδαλωδώς αποκαλυπτικές και οι κυρίες έδειξαν το ντεκολτέ τους.

1923Για πρώτη φορά την τήρηση της τάξης στην περίοδο του Καρναβαλιού ανέλαβε η Αστυνομία Πόλεων.

1927
Στο Δημοτικό Θέατρο οργανώνεται ξανά το “Μουρμπούλι” ως απογευματινός χορός, όπου κυρίαρχος ήταν η γυναίκα. Τα “Μπουρμπούλια” ξεκίνησαν ως έθιμο μάλλον το 1872, που ολοκληρώθηκε και η κατασκευή του θεάτρου Απόλλων. Μπουρμπούλι σημαίνει κρέας που βράζει γρήγορα, μεζές, πρόχειρο γεύμα στο πόδι. Μεταφορικά αποδίδει το κλίμα που επικρατούσε στους αντίστοιχους χορούς της Ευρώπης, αυτό της τυχαίας, στιγμιαίας γνωριμίας. Τότε όλες οι γυναίκες της πόλης έρχονταν στο θέατρο, που μετατρεπόταν σε αίθουσα απογευματινού χορού. Οι γυναίκες προσέρχονταν ελεύθερα, χωρίς εισιτήριο και χωρίς συνοδό, αλλά με μαύρο φαρδύ και μακρύ ντόμινο και μάσκα, ώστε να μην αναγνωρίζονται και να έχουν την πρωτοβουλία στην εκλογή καβαλιέρου στο χορό. Στα χρόνια που οι σχέσεις των δυο φύλλων ήταν υπό αυστηρή επιτήρηση, το μπουρμπούλι ήταν μια ετήσια απόδραση και τόπος πραγματικών, αλλά και φανταστικών ερωτικών περιπετειών. Γίνονται και σήμερα, για να διατηρείται η παράδοση.

1928Η Ένωση Συντακτών Πατρών οργάνωσε για πρώτη φορά επίσημο αποκριάτικο χορό στο Δημοτικό Θέατρο στις 23/2. Το έθιμο διήρκεσε μέχρι το 1940 και μέχρι τότε ήταν η πιο επίσημη εκδήλωση του Καρναβαλιού.

1938Αυτή τη χρονιά οι ταβέρνες είχαν την τιμητική τους. Οι καρναβαλιστές γυρνούσαν από γειτονιά σε γειτονιά και δοκίμαζαν στο πόδι το κρασί της καθεμιάς, αφού είχε προκηρυχθεί και διαγωνισμός για το ποια ταβέρνα θα παρουσίαζε τον ωραιότερο εορταστικό διάκοσμο και τις πιο κεφάτες παρέες.

1939Το 1939, όπως και το 1938 ήταν τα καλύτερα και πιο εντυπωσιακά προπολεμικά καρναβάλια. Εκείνη τη χρονιά πραγματοποιήθηκε παρέλαση με τη συμμετοχή περίπου 25 αρμάτων, στην πλειοψηφία τους καλλιτεχνικά, χωρίς να λείπουν όμως και τα σατυρικά. Την ίδια χρονιά επικράτησε η συνήθεια η βασίλισσα της Αποκριάς να είναι Πατρινοπούλα και όχι ηθοποιός.

1940Ο Ταχυδρόμος της 13/3/1940 έγραφε: “Με παιδιάστικη χάρη μια Αθηναία με κόμμωση αλαπάζ, εγγονή παλαιού και γνωστότατου δημοτικού άρχοντα της πρωτεύουσας που πήγε στην Πάτρα και απέσπασε από όλους βλέμματα θαυμασμού. Είναι η προσωποποίηση της γλυκύτητας, καθώς μαρτυρεί και το όνομά της”.Επρόκειτο για την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη. Από το 1940 μέχρι το 1950 λόγω της ξενικής κατοχής και του εμφυλίου δεν έγιναν καρναβάλια, με εξαίρεση κάποιους χορούς που έγιναν το 1940 χωρίς μεγάλο κέφι.

1951Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 γίνονται οι πρώτες διστακτικές σκέψεις για αναβίωση του καρναβαλιού. Οι πλέον απαισιόδοξοι προεξοφλούσαν την αποτυχία: "τίποτα δε θα είναι όπως παλιά". Κι όμως το καρναβάλι ξαναγεννήθηκε από τους πρωτοπόρους μουσικούς ομίλους "Ορφέας" και "Πατραϊκή Μανδολινάτα", που είχαν τα ηνία της προσπάθειας. Το πατρινό καρναβάλι επέστρεψε στις ζωές των Πατρινών, αλλά και όλων των Ελλήνων, ιδίως όμως όσων είχαν την οικονομική δυνατότητα (κυρίως εύποροι Αθηναίοι) να ταξιδέψουν στην Πάτρα για να συμμετάσχουν στο καρναβάλι, όπως και στα περίφημα μπουρμπούλια. Την ίδια περίοδο ο κινηματογραφικός φακός αποτύπωσε στιγμιότυπα του καρναβαλιού σε ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου. Ακόμα πιο πολλές ιστορικές σκηνές, βέβαια, υπάρχουν και σε ιστορικά προπολεμικά επίκαιρα.

1952Από εκείνη τη χρονιά την πρωτοβουλία για την οργάνωση του Καρναβαλιού ανέλαβε ο Δήμος Πατρών. Ο Καρνάβαλος "βασιλιάς" της Αποκριάς και σύμβολο κεφιού παρουσιάστηκε για πρώτη φορά. Τον Καρνάβαλο συνοδεύει πάντα πολυπρόσωπη ακολουθία, η Αυλή του. Εκτός απ’ το Βασιλιά του, όμως, το Καρναβάλι, έχει και την Βασίλισσά του. Είναι ένα όμορφο κορίτσι, διαφορετικό κάθε χρονιά, που παρελαύνει πάνω σε άνθινο άρμα. Ο Βασιλιάς Καρνάβαλος και η Βασίλισσα της Αποκριάς, δεσπόζουν στη μεγάλη παρέλαση της τελευταίας Κυριακής, που αποτελεί την πιο σημαντική εκδήλωση και στο σύγχρονο Καρναβάλι. Το πρώτο μεταπολεμικό άνθινο άρμα παρουσιάστηκε στο Καρναβάλι του 1952 και ήταν κατασκευή του ανθοκόμου Μαρούδα.

1953Το Καρναβάλι της Πάτρας προβάλλεται πιο συστηματικά σαν πανελλήνιο γεγονός και προσελκύει αυξανόμενο, χρόνο με το χρόνο, αριθμό επισκεπτών. Ο Καρνάβαλος αποκτά περιστρεφόμενο κεφάλι και σύρει την παρέλαση κινώντας τα χέρια του και χαιρετώντας τους καρναβαλιστές.

1956Το 1956 το καρναβάλι γίνεται στόχος επιθέσεων χριστιανικών και άλλων ηθικολογικών οργανώσεων, που παραπληροφορημένες κατέφθασαν στην Πάτρα από άλλες περιοχές της Ελλάδας κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού, για να καταγγείλουν όργια, διαφθορά, "σόδομα και γόμορα", αλλά εμποδίστηκαν από την αστυνομία. Οι εντελώς ανυπόστατες κατηγορίες συνάντησαν την αδιαφορία ή την ενόχληση των Πατρινών και των επισκεπτών του καρναβαλιού. Είναι χαρακτηριστικό, πως η τοπική εκκλησία δε συμμερίστηκε τις απόψεις των ταραξιών, αφού γνώριζε πως το καρναβάλι ήταν μια αθώα ψυχαγωγική εκδήλωση. Ακόμα, την ίδια εποχή σε ορισμένες περιπτώσεις επιβλήθηκε άνωθεν λογοκρισία σε ορισμένες καρναβαλικές κατασκευές, των οποίων το καυστικό πνεύμα έθιγε τα κακώς κείμενα.

1957Ο ραδιοσταθμός του Παρισιού μεταδίδει ημίωρο πρόγραμμα από το Καρναβάλι της Πάτρας. Αστυνομική διάταξη απαγορεύει την εμφάνιση αρμάτων, που διακωμωδούν πολιτικά πρόσωπα και μπορούν να προκαλέσουν διατάραξη της δημόσιας τάξης.

1958Απαγορεύεται η ευθεία βολή σοκολάτας.

1959Στην παρέλαση συμμετέχουν 9 άρματα και 8 μπάντες, ενώ ρίχνονται στους θεατές 112.000 σοκολάτες! Ο Καρνάβαλος καίγεται κάτω από ραγδαία βροχή, με τον κόσμο να παρακολουθεί κάτω από χιλιάδες ομπρέλες.

1960Στιγμιότυπα του Καρναβαλιού μεταδίδονται από αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο. Το 1960 κάνει την πρώτη της εμφάνιση και η Μπαντίνα του Δήμου Πατρών, της οποίας η συμβολή έκτοτε ήταν ιδιαίτερα σημαντική στις καρναβαλικές εκδηλώσεις. Την ίδια χρονιά στην παρέλαση έλαβε μέρος και η μουσική της Αστυνομίας Πόλεων. Το ίδιο έγινε και τον επόμενο χρόνο. Απ’ αυτή τη χρονιά αρχίζει και η Περιηγητική Λέσχη Πατρών να οργανώνει κάθε χρόνο “μπαλ - μασκέ” με βραβεία για τις καλύτερες μεταμφιέσεις. Αργότερα η Περιηγητική θα προσθέσει στις αποκριάτικες εκδηλώσεις της και το χορό του μαύρου ντόμινου.

1962Στο Καρναβάλι του 1962, την Καθαρά Δευτέρα η Περιηγητική Λέσχη γιόρτασε τα Κούλουμα κάνοντας και διαγωνισμό χαρταετού καθιερώνοντας και αυτόν τον εορτασμό.

1964
Τη χρονιά του θανάτου του βασιλιά Παύλου το Καρναβάλι ματαιώθηκε.

1966Αυτή τη χρονιά το καρναβάλι τίθεται σε νέες βάσεις. Ο δημοσιογράφος Νίκος Μαστοράκης έφερε στην Πάτρα το “Κυνήγι του Κρυμμένου Θησαυρού”, στο οποίο πήραν μέρος 94 Πατρινοί και επισκέπτες από όλη την Ελλάδα με τα αυτοκίνητά τους. Πρώτη νικήτρια αναδείχθηκε η ομάδα ενός φίλου του καρναβαλιού από τη Θεσσαλονίκη, η ομάδα του Άλκη Στέα, ο οποίος δέχτηκε να παρουσιάσει το παιχνίδι την επόμενη χρονιά. Μια άλλη καινοτομία στο Καρναβάλι του 1966 ήταν το Ράλι κωμικού αυτοκινήτου, που οργάνωσε ο Ορειβατικός Σύνδεσμος την τελευταία Κυριακή του Καρναβαλιού. Την ίδια χρονιά εισήχθη στο Καρναβάλι και το Πατρινό Λαχείο. Με άδεια του Υπουργείου Οικονομικών κληρώθηκε λαχείο, που διένειμε ως κέρδη δέκα αυτοκίνητα.

1967
Ο Άλκης Στέας ταυτίστηκε όσο κανένας άλλος με το Πατρινό Καρναβάλι και ιδιαίτερα με τον Κρυμμένο Θησαυρό. Μετά από τη συμμετοχή του στο πρώτο κυνήγι του 1966, από το 1967 διοργάνωνε το παιχνίδι, παρουσίαζε τις φάσεις του και διεκπεραίωνε την τηλεοπτική μετάδοση, μέχρι και τη χρονιά του θανάτου του, το 1999 (πέθανε στις 9 Μαρτίου του 1999). Ο αείμνηστος πια Στέας έμπαινε σε κάθε ελληνικό σπίτι από τις τηλεοπτικές συχνότητες της ΕΡΤ. Εκφράσεις του, όπως “ευτυχείτε”, "η καρναβαλούπολη της Ελλάδας" για την Πάτρα, και "συνεχίστε να χορεύετε" προς τους καρναβαλιστές έμειναν ιστορικές. Το Πατρινό Λαχείο είχε άλλον ένα χρόνο ζωής και το 1967 μοίρασε 15 αυτοκίνητα στους τυχερούς. Στα πλαίσια του Καρναβαλιού του 1967 τραγούδησε στο Δημοτικό Θέατρο ο διάσημος Ντομένικο Μοντούνιο.

1968Ύστερα από πρωτοβουλία του Φυσιολατρικού Συνδέσμου Πατρών εμφανίστηκε και καθιερώθηκε ένα καρναβάλι "μινιατούρα", το "Baby Rally". Σ’ αυτό, σε πρώτη φάση συμμετείχαν σε μια εκδήλωση - ποδηλατικό αγώνα, μασκαρεμένα αγόρια και κορίτσια, τα οποία έδιναν το δικό τους στίγμα στις καρναβαλικές εκδηλώσεις. Οι τρομεροί "Μπέμπηδες" του Πατρινού Καρναβαλιού κατόρθωσαν επί σειρά ετών να κατακτήσουν μια ξεχωριστή θέση στην πορεία του θεσμού με το γνωστό "baby rally". Την ίδια χρονιά εμφανίστηκε πλήρωμα αυτοκινήτου με όμοια στολή. “Τα τραπουλόχαρτα” ήταν το πρώτο ομοιογενές πλήρωμα.

1969Εμφανίστηκε το πρώτο μεταμφιεσμένο... αυτοκίνητο, αφού παρατηρήθηκε για πρώτη φορά συμβατότητα ανάμεσα στη μεταμφίεση του αυτοκινήτου και του πληρώματος, που κουβαλούσε. Η λέξη “Πλήρωμα” κυριολεκτεί και καθιερώνεται.

1970Ο Καρνάβαλος είχε συνολικό μήκος 30 μέτρα και ήρθε σιδηροδρομικώς, όπου του έγινε επίσημη υποδοχή στο σταθμό. Την ίδια χρονιά οι εκδηλώσεις της τελευταίας Κυριακής, μεταδόθηκαν για πρώτη φορά από την τηλεόραση.

1971Οι ομάδες των πληρωμάτων αρχίζουν και μεγαλώνουν και είναι αρκετοί αυτοί που συμμετέχουν με δυο αυτοκίνητα.

1972Η Περιηγητική Λέσχη οργάνωσε ένα ποδηλατικό παιχνίδι για μεγάλους, χωρίς να έχει όμως ανάλογη συνέχεια.

1974Ξεκινά η σύγχρονη φάση του καρναβαλιού και οι καρναβαλιστές πείθονται να εγκαταλείψουν τα αυτοκίνητά τους και να παρελάσουν πεζή στους δρόμους (ως τότε μόνο τα άρματα έκαναν παρέλαση). Το θέαμα κορυφώνεται, το καρναβάλι γιγαντώνεται και η Πάτρα κατακλύζεται από εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες.

1975”Οι Κλόουν”, 24 άτομα (!), με κίνδυνο να αποκλειστούν από το παιχνίδι... εγκαταλείπουν το αυτοκίνητο και βγαίνουν στο δρόμο.

1978Τα αυτοκίνητα που παίρνουν μέρος στο παιχνίδι του “Κρυμμένου Θησαυρού” φτάνουν τα 142!

1979Το Καρναβάλι γεμίζει από νέους και οι εκδηλώσεις κορυφώνονται το τελευταίο Σαββατοκύριακο. Το πλήρωμα “Playmobil” αριθμεί 70 μέλη -πλήθος ασύλληπτο για την εποχή. Εντυπωσιάζει, αλλά … αποκλείεται! Η λέξη “διαφήμιση” ακούγεται για πρώτη φορά στο πλαίσιο του θεσμού.

1980Από τα πληρώματα του “Κρυμμένου Θησαυρού” κατασκευάζονται και τα πρώτα άρματα.

1984Είναι η χρονιά, που έδωσε το σύνθημα για πολυπληθή πληρώματα. Το γκρουπ “Γαλέρα” εμφανίστηκε με 385 άτομα! Το 1984 καταργούνται τα χρηματικά βραβεία, κατόπιν αιτήματος των ίδιων των πληρωμάτων.

1988Γίνεται η αναβίωση του εθίμου των “γάμων της Γιαννούλας της Κουλουρούς”, το οποίο εντάσσεται στην Τσικνοπέμπτη. Η Γιαννούλα ήταν υπαρκτό πρόσωπο, επρόκειτο για μια φτωχή γυναίκα της Άνω πόλης, που έζησε στην περίοδο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και κύρια δραστηριότητά της ήταν η πώληση κουλουριών, που της εξασφάλιζε τα προς το ζην. Ορισμένοι Πατρινοί, εκμεταλλευόμενοι την αφέλειά της, της έταζαν πως θα την παντρέψουν με τον πρόεδρο της Αμερικής, Ουίλσον. Η σχετική φάρσα περιλάμβανε άφιξη του Ουίλσον με πλοίο στο λιμάνι και άνοδό του στην Άνω πόλη, όπου θα τελούνταν και ο γάμος με τη Γιαννούλα. Η εύπιστη κουλουρού υποδεχόταν τον υποτιθέμενο Ουίλσον, Ιούλσο όπως τον πρόφερε η ίδια, και που φρόντιζαν πάντα να τον ντύνουν με φράκο και ημίψηλο, αλλά ώσπου να αντιληφθεί την ειρωνεία της στιγμής, το πλήθος των συγκεντρωμένων για το γάμο είχε διασκεδάσει με τη ψυχή του. Το θέαμα επαναλήφθηκε αρκετές χρονιές.

1990Το “Κυνήγι του κρυμμένου Θησαυρού” συμπλήρωσε 25 χρόνια ζωής με ένα παιχνίδι 25 ημερών. Θέματα και αποτελέσματα μεταδίδονταν πλέον ραδιοφωνικά. Τα πληρώματα που παρέλασαν, ήταν για πρώτη φορά 100. Ποτέ ξανά δε θα ήταν λιγότερα. Για πρώτη φορά ο κόσμος άκουσε και χόρεψε τη λαμπάντα, αλλά και το περίφημο “Πατρινό Καρναβάλι για πάντα”.

1991Έντονη συζήτηση για το αν θα έπρεπε να γίνει το Καρναβάλι, λόγω της βαριάς ατμόσφαιρας με αφορμή τον πόλεμο του Περσικού Κόλπου. Τελικά, διοργανώθηκε υπό τους ήχους του “Give Peace a chance”.

1992Ο εορτασμός εμπλουτίστηκε με την παρέλαση της Belle Epoque, που έγινε την τελευταία Παρασκευή.

1995Το MTV καλύπτει δύο 24ωρα προγράμματος με τίτλο “Carnival Weekend” με εικονικές συνδέσεις με Ρίο Ιανέιρο και Πάτρα.

1996
Το Βaby Rally δίνει τη σκυτάλη στο “Καρναβάλι των Μικρών”. Δεν είναι η ονομασία, όμως, που έκανε την αλλαγή, αλλά η μετατροπή του σε ένα παιδικό φεστιβάλ (το μοναδικό ίσως στην Ελλάδα) με τόση διάρκεια και μαζική συμμετοχή παιδιών.

1999Στις 9 Μαρτίου πέθανε ο Άλκης Στέας, αφήνοντας τον Κρυμμένο Θησαυρό … ορφανό.

2002Το 37ο Κυνήγι διαρκεί 103 μέρες! Ήταν το μεγαλύτερο της Ιστορίας του Κρυμμένου Θησαυρού.

2004Καινοτομία για το Καρναβάλι αποτέλεσε η ύπαρξη δυο Καρνάβαλων. Ο ένας ήταν ένας ωραίος δαφνοστεφανωμένος αθλητής, που είχε όλες τις προϋποθέσεις συμμετοχής στους αγώνες του 2004 και ο άλλος ήταν ο κλασικός χοντρός, που καθόταν πάνω σε μια μακαρονάδα!

2008
Το “Καρναβάλι των Μικρών” μετά από 14 χρόνια γόνιμης πορείας μετονομάστηκε σε “Καρναβάλι των Παιδιών” και καταξιώθηκε ως μια από τις πιο ζωντανές και ελπιδοφόρες ενότητες του Πατρινού Καρναβαλιού. Συναρπαστικά δρώμενα, όπως Παιδικές Καρναβαλουπόλεις, καλλιτεχνικά εργαστήρια κατασκευών, φεστιβάλ παιδικού τραγουδιού, θεατρικά και μουσικοκινητικά δρώμενα, εκθέσεις παιδικών δημιουργιών - κατασκευών και μεγάλη παρέλαση, ενεργοποιούν δεκάδες χιλιάδες μικρούς Καρναβαλιστές, τις οικογένειές τους και τους φορείς της πόλης.
Στη Μεγάλη Παρέλαση των Παιδιών που έγινε (και γίνεται) την Κυριακή του Ασώτου, χιλιάδες μικροί καρναβαλιστές από την Πάτρα, αλλά και από όλη την Ελλάδα παρέλασαν στους κεντρικούς δρόμους της Πάτρας σε ομάδες ανάλογα με το νηπιαγωγείο, το σχολείο τους, το φροντιστήριό τους ή τη σχολή χορού τους. Μαζορέτες και η νεανική μπάντα του Δήμου συνόδευσαν τα παιδιά. Με την πάροδο των χρόνων το Καρναβάλι των Παιδιών ακολουθεί τη δική του επιτυχημένη πορεία συναγωνιζόμενο επάξια εκείνο των μεγάλων. Ειδικά τραγούδια γράφονται γι αυτό, διεξάγονται ειδικοί διαγωνισμοί και παιχνίδια, ενώ το Καρναβαλικό Συνεργείο του Δήμου κατασκευάζει ειδικά άρματα εμπνευσμένα από δημοφιλή παραμύθια. Στην πλατεία Υψηλών Αλωνίων στήνεται συνήθως η Καρναβαλούπολη, με ογκώδεις χαρούμενες κατασκευές καρναβαλικού χαρακτήρα με τις οποίες μπορούν να παίξουν τα παιδιά. Αξιοσημείωτο είναι, πως το Καρναβάλι των Παιδιών διεξάγεται σε συνθήκες απόλυτης ασφάλειας για τα παιδιά, καθώς παρελαύνουν μαζί τους και οι δάσκαλοι, επιβλέποντες και οι κηδεμόνες τους. Το καρναβάλι αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο της καρναβαλικής διαπαιδαγώγησης των παιδιών και "φυτώριο" καρναβαλιστών.

Στις 9 Μαρτίου 2008, ημέρα της μεγάλης παρέλασης, το "Πλήρωμα 94" πρότεινε την καθιέρωση της "Ημέρας Άλκη Στέα" και τον εορτασμό της στις 9 Μαρτίου κάθε χρόνου. Η πρόταση κατατέθηκε καρναβαλικά, στους δρόμους και τα καφέ της Πάτρας, τυπωμένη σε stick ζάχαρης! Η ζάχαρη συνδυαζόταν μεν με τον τίτλο του 94 ("Την περνάμε ζάχαρη"), ταυτόχρονα, όμως, σηματοδοτούσε τη λογική του πληρώματος: "μια γλυκιά ανάμνηση είναι για μας ο Στέας, με χαρά τον θυμόμαστε πάντοτε και η μέρα μνήμης που εισηγούμαστε κάθε άλλο παρά τη λογική μνημόσυνου έχει, αντιθέτως προτείνουμε χαρμόσυνη αναπόληση".

2009
Εντυπωσιακή ήταν η παρουσία επί σκηνής, λίγο πριν την τελετής λήξης, μιας… πεταλούδας, που πάνω στα τεράστια ολόλευκα φτερά της προβάλλονταν πανέμορφες εικόνες από τη φύση, καθώς καίγονταν ο Βασιλιάς Καρνάβαλος. Η εικόνα δημιούργησε έντονα συναισθήματα αντίθεσης, δίνοντας ταυτόχρονα και ένα ισχυρό οικολογικό μήνυμα για την αξία της ζωής και την προστασία του περιβάλλοντος. 

2010
Με πολύχρωμα πυροτεχνήματα και την εντυπωσιακή είσοδο του βασιλιά Καρνάβαλου στην πλατεία Γεωργίου, που τον υποδέχτηκε η Μπάντα του Δήμου, πραγματοποιήθηκε η τελετή έναρξης του Καρναβαλιού το 2010. Παράλληλα, μια τεράστια ηλιόσφαιρα περιφερόταν πάνω από την πλατεία, ενώ ακροβάτισσα "έραινε" με κομφετί τους καρναβαλιστές και τους θεατές της τελετής. Κατά τη διάρκεια της τελετής έγινε παρουσίαση παλαιοτέρων καρναβαλιών μέσα από γιγαντο-οθόνες, που ήταν τοποθετημένες στη μεγάλη σκηνή. Η τελετή έναρξης περιελάμβανε χορευτικά, μουσικές εκτελέσεις γνωστών τραγουδιών, μουσικούς ρυθμούς με έντονα τα στοιχεία λάτιν και ντίσκο, αλλά και ένα αφιέρωμα στον Μάικλ Τζάκσον.

2011
Με ένα χείμαρρο πυροτεχνημάτων και την εντυπωσιακή καύση του βασιλιά καρνάβαλου, κορυφαία στιγμή της τελετής λήξης, ολοκληρώθηκαν οι εκδηλώσεις του 2011. Παρουσιαστής της τελετής ήταν ο Αλέξης Κωστάλας, ο οποίος προανήγγειλε το σπουδαίο ιταλικό σχήμα Accademia dei Remoti και το φανταστικό σόου τους "La Nascita Della Vita..." (Η γέννηση της ζωής) με χορευτικά και ακροβατικά. Το θέμα ήταν η δημιουργία του κόσμου με συνοδεία μιας υποβλητικής, ατμοσφαιρικής μουσικής!

Βιβλιογραφία
”Θεατρική Ζωή Κίνηση και Δραστηριότητα στην Πάτρα” Ευανθ. Στιβανάκη, Εκδ. Περί Τεχνών 2001
”Ο Θησαυρός είναι Κρυμμένος” Πέτρος Ψωμάς, Εκδ. Περί Τεχνών 2002
"Οι ωραίοι τρελοί της παλιάς Πάτρας" Νίκος Ε. Πολίτης, Αχαϊκές Εκδόσεις 1999
”Πάτρα 1900”Αλέκος Μαρασλής, Πάτρα 1978.
"Το Καρναβάλι της Πάτρας" Νίκος Ε. Πολίτης, Αχαϊκές Εκδόσεις 1987
"Το Καρναβάλι της Πάτρας. Η πολιτισμική ιστορία της Πάτρας”. Κωνσταντίνος Μάγνης, Πάτρα 1997
Τοπικός Τύπος και έντυπα από το Αρχείο Μουσείου Τύπου Πατρών.

ΠΗΓΗ:http://www.yeskid.gr

Φτιάξτε το δικό σας χαρταετό!Από την Έλσα Αρκοπούλου

Με μια βόλτα στα καταστήματα παιχνιδιών, στα εποχιακά, αλλά και στους δρόμους ανήμερα της Καθαράς Δευτέρας θα βρείτε χαρταετούς με διάφορα σχέδια, χρώματα και από διαφορετικά υλικά. Γιατί, όμως, να μη φτιάξετε μαζί με το παιδί σας το δικό σας μοναδικό χαρταετό, έτσι όπως τον φαντάζεστε; Τα υλικά είναι απλά και η κατασκευή θα σας φανεί αρκετά εύκολη, χρειάζεται όμως προσοχή, για να πετύχετε στη συνέχεια με τη βοήθεια του αέρα το ψηλότερο πέταγμα.

Ψηλά στον ουρανό!

Για να υψωθεί ο χαρταετός, χρειάζεται να αναπτυχθούν επάνω του δυνάμεις αέρα, γι’ αυτό είναι απαραίτητο να υπάρχει φυσικός ή τεχνητός άνεμος (όταν αυτός που τον πετάει τρέχει αντίθετα στον άνεμο). Το ύψος της πτήσης του ρυθμίζεται, όταν εκείνος που τον χειρίζεται “μαζεύει” ή “αμολάει” ανάλογα την καλούμπα με το σπάγκο.

Όσον αφορά την ουρά του χαρταετού, η αποτελεσματικότητά της δεν εξαρτάται από το βάρος της, αλλά από την αντίσταση που παρουσιάζει στον αέρα. Γι’ αυτό χρησιμοποιούνται ελαφρά κομμάτια - λωρίδες, που τοποθετούνται σε οριζόντια θέση και δένονται με τρόπο, ώστε ο αετός να ανακτά την ισορροπία του.

Οι πιο καλές και ασφαλείς τοποθεσίες, για να πετάξετε αετό, είναι ανοιχτοί χώροι, όπου ο άνεμος πνέει σταθερά και κοντά στο έδαφος. Ιδανική ταχύτητα του ανέμου θεωρείται 13 - 32 χλμ / ώρα. Αν είναι μικρότερη, τότε γίνεται δύσκολη η ανύψωση του αετού, ενώ αν είναι μεγαλύτερη θα δυσκολευτείτε να τον χειριστείτε και υπάρχει περίπτωση να σπάσει.

Πώς να φτιάξετε έναν εξάγωνο χαρταετό

Υλικά:

• 3 πηχάκια ισομήκη για το σκελετό
• χρωματιστές κόλλες χαρτί (ελαφρύ & ανθεκτικό)
• εφημερίδες
• πολλά μέτρα σπάγκος, κατά προτίμηση κερωμένος

Κατασκευή:
Τοποθετήστε τα 3 πηχάκια σταυρωτά και δέστε τα στο κέντρο τους, δημιουργώντας 6 ίσες εσωτερικές γωνίες 60°. Συνδέστε τις άκρες του σκελετού (άκρες από τα πηχάκια) με σπάγκο και… έχετε έτοιμο το σκελετό. Κόψτε το χαρτί στο σχήμα του σκελετού, αφήνοντας περίσσευμα 2 - 3 πόντους σε κάθε πλευρά και καλύψτε το σκελετό, δημιουργώντας μια επίπεδη επιφάνεια. Διπλώστε και κολλήστε το περίσσευμα του χαρτιού περικλείοντας τους σπάγκους της περιφέρειας.

Για την ουρά: Κόψτε λωρίδες από εφημερίδες, πλάτους περίπου 2 εκ. και μήκους 20 εκ. Δέστε τις ανά ματσάκια σ’ ένα σπάγκο, σε μικρή απόσταση το ένα από το άλλο. Στη συνέχεια προσαρμόστε την ουρά δένοντάς τη με ένα σπάγκο κάτω στα δυο κάτω άκρα του αετού.

Ζύγια: Τρυπήστε προσεκτικά το κέντρο του αετού. Φτιάξτε με σπάγκο μια ισόπλευρη πυραμίδα που να συνδέει την καρδιά του αετού με τις δυο επάνω γωνίες του. Κάθε μια πλευρά έχει μήκος ίσο με το μισό της διαμέτρου του αετού. Τα ζύγια ξεκινούν από το κέντρο και τα δυο ανώτερα άκρα του αετού και καταλήγουν στην καλούμπα, που είναι τυλιγμένος ο σπάγκος.

ΠΗΓΗ:www.yeskid.g

Tο έθιμο των Ζεϊμπεκιών - Άνω Σύρος

Σύρος: Το Καρναβάλι στην αρχόντισσα των Κυκλάδων

ΜΑΧΗ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ

chmachi@yahoo.gr

Κρίση, κρίση, αλλά το καρναβάλι έχει πάντα τους δικούς του ρυθμούς κι απαιτεί την καλή διάθεση του καθένα. Ειδικά αν κανείς βρεθεί στη Σύρο, τότε μάλλον επιβάλλεται να... στείλει τα δικά του μηνύματα...

Το «Συριανό Καρναβάλι» και το δρώμενο «των Ζεϊμπεκιών» θα πραγματοποιηθούν και φέτος από 16 έως 18 Μαρτίου χάρη στην πρωτοβουλία του Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού Δήμου Σύρου και τη συνεργασία τοπικών συλλόγων και επιχειρηματιών.

Ζεϊμπέκια

Το Σάββατο στην Άνω Σύρο διοργανώνεται το έθιμο των Ζεϊμπεκιών. Τα Ζεϊμπέκια είναι ένας πολεμικός χορός που χόρευαν αντρικά ζευγάρια και θέμα έχει την απαγωγή της Νύφης, γυναίκας του πρώτου Καπετάνιου. Είχαν πλάι κρεμασμένη οπλισμένη θήκη και στη διάρκεια του χορού άρπαζαν με σβελτάδα το κοντομάχαιρο κι έγραφαν στον αέρα θεαματικές κινήσεις ή σχεδίαζαν εντυπωσιακές φιγούρες, στην προσπάθεια να μαχαιρώσει ο ένας τον άλλον. Έκαναν βήματα μπρος, βήματα πίσω για άμυνα και στριφογύριζαν. Όσοι παρακολουθούσαν το χορό χειροκροτούσαν ενθουσιασμένοι. Η στολή των χορευτών ήταν κατ' άλλους φουστανέλα, ενώ κάποιοι άλλοι μιλούν για βράκα χρωματιστή. Διηγούνται πως φορούσαν στο κεφάλι καλπάκι κόκκινο με πούλιες και είχαν στα πόδια γκέτες (κιουζουλούκια).

Πρώτος Καπετάνιος οριζόταν ο καλύτερος χορευτής, ο οποίος αναλάμβανε να μάθει τους χορούς σε όλους όσους αποτελούσαν την ομάδα. Πριν απ' αυτήν την εκδήλωση μασκαράδες σε μικρές ομάδες γύριζαν τον οικισμό της Άνω Χώρας σκορπώντας το γέλιο. Τα Ζεϊμπέκια χόρευαν μέσα σε κύκλο που είχε χαράξει χάμω, με το σπαθί του, ο Αράπης. Χόρευαν Χασάπικο, Χασαποσέρβικο και Ζεϊμπέκικο.

Σε κάποιο σημείο του χορού ο Αράπης βρίσκει την ευκαιρία να φιλήσει την Νύφη και να την απαγάγει. Αυτό γίνεται αντιληπτό από τον Καπετάνιο και στέλνει τον κυνηγό να τους πιάσει. Ο Καπετάνιος στη συνέχεια καταδικάζει τον Αράπη γι' αυτό που έκανε, σε θάνατο δια πυράς. Τα Ζεϊμπέκια συνόδευαν όργανα από κιντέλι (μπουζούκι με 2 χορδές), τραμπούκα (τουμπερλέκι πήλινο με δέρμα σκύλου) και ντέφι. Στους χορούς που ακολουθούσαν στην Πιάτσα ή Ντανελάκι, το κεντρικό σημείο της Άνω Χώρας, χόρευαν πολλά ζευγάρια χορευτές ή από ένα κάθε φορά.

Η παρέλαση

Το βράδυ, στα στενά της Άνω Σύρου, γίνεται κι η πρώτη παρέλαση των καρναβαλικών ομάδων για να πάρει τη σκυτάλη η Ερμούπολη την επόμενη ημέρα με τη μεγάλη παρέλαση των καρναβαλιστών και των αρμάτων, από το λιμάνι προς την πλατεία Κανάρη, μέσω της παραλιακής οδού και μετά μέσω των οδών Θυμάτων Σπερχειού, Πρωτοπαπαδάκη, Ελ. Βενιζέλου, Γ. Γεννηματά, οι καρναβαλιστές θα κατευθυνθούν στην πλατεία Μιαούλη, όπου η επιτροπή θα περιμένει, θα δει, θα κρίνει και θα βραβεύσει, μετά την ολοκλήρωση της παρέλασης, τις καλύτερες ομάδες που συμμετείχαν στο Συριανό Καρναβάλι 2013.

Μετά τη λήξη της παρέλασης των ομάδων, θα πραγματοποιηθεί πάρτι στον πεζόδρομο της Ερμούπολης. Και μόλις λήξει το γλέντι, τα χωριά γύρω από την όμορφη Ερμούπολη περιμένουν μικρούς και μεγάλους να γιορτάσουν όλοι μαζί τα Κούλουμα.

Φέτος θα συμμετέχουν 200 καρναβαλιστές απ' όλη την Ελλάδα, από το Λύκειο Ελληνίδων Αχαρνών, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καστοριάς, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καλυβιών Λαμίας, τον Χορευτικό Όμιλο Αιγίου, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κατερίνης και τον Σύλλογο Ποντίων Λαμίας.

Λίγα λόγια για την περιοχή

Η Άνω Σύρος κτίστηκε πάνω σε λόφο μετά την κατάκτηση του νησιού από τους Βενετσιάνους το 1207, είναι η δεύτερη πόλη του νησιού και διατηρεί μέχρι και σήμερα την παλιά της μορφή με στενούς δρόμους, παλιές εκκλησίες, καμάρες και μεσαιωνικά σπίτια. Στην Άνω Σύρο θα δείτε τους καθολικούς ναούς του Αγίου Ιωάννη της μονής των Καπουτσίνων, της Παναγίας της Καρμήλου της μονής των Ιησουϊτών και στην κορυφή του λόφου τον ναό του Αγίου Γεωργίου (1200 μ. Χ). Πίσω από τον Άγιο Γεώργιο σώζεται κι ένα κομμάτι από το μεσαιωνικό κάστρο της πόλης.

Περπατώντας κανείς στην Ερμούπολη, την πρωτεύουσα των Κυκλάδων, δεν ξέρει τι να πρωτοθαυμάσει. Το θαυμάσιο Δημαρχιακό Μέγαρο, έργο του Τσίλερ, το θέατρο Απόλλων με το ένδοξο παρελθόν, την τεράστια -για το νησί- πλατεία Μιαούλη ή τα υπέροχα νεοκλασικά της κτίρια. Ορθόδοξοι και καθολικοί μοιράζονται αρμονικά τον τόπο αυτό, που τον 19ο αιώνα υπήρξε σημαντικότατο οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο της Ελλάδας.

Νοστιμιές...

Σήμα κατατεθέν του νησιού είναι, βέβαια, τα λουκούμια και οι χαλβαδόπιτες. Το λουκούμι κατάγεται από τη Μικρά Ασία και την Κωνσταντινούπολη και η τέχνη της παρασκευής του έφτασε στη Σύρο με τους πρόσφυγες από τη Χίο. Δεν πρέπει να ξεχάσουμε και τον μοναδικό χαλβά που φτιάχνουν τα περισσότερα λουκουμοποιεία της Σύρου με ταχίνι, μέλι, ζάχαρη και αμύγδαλα. Υπάρχει όμως ένα ακόμα προϊόν, που οι επισκέπτες του νησιού απαραιτήτως ζητούν να δοκιμάσουν και να αγοράσουν. Το περίφημο τυρί «Σαν Μιχάλη» (οφείλει το όνομα του στο ομώνυμο χωριό), το μοναδικό προϊόν του νησιού που έχει χαρακτηριστεί ΠΟΠ, δηλαδή Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης. Παρασκευάζεται από αγελαδινό παστεριωμένο γάλα, από το συνεταιριστικό εργοστάσιο γάλακτος ΒΙΟΣΥΡ. Είναι σκληρό, υποκίτρινο τυρί, με χαρακτηριστικό άρωμα και αλμυρή, πικάντικη γεύση.

Στη Σύρο αναζητείστε επίσης κοπανιστή, γραβιέρα, μυζήθρα νωπή ή ξερή, αλλά και πετρωτά στραγγιστά τυράκια. Πριν φύγετε από τη Σύρο να γευτείτε τη μαραθόπιτα, τις λιαστές ντομάτες, τις παστελαριές (ξερά σύκα με σουσάμι, κανέλα, αμύγδαλα και δάφνη), ψάρι με ξερή κάππαρη, χταπόδι ξιδάτο με λιαστή ντομάτα, αθερίνα με κρεμμύδια τηγανητά και πολλές άλλες νοστιμιές.

Πώς θα φτάσετε

Η πρόσβαση στο νησί γίνεται ακτοπλοϊκώς και αεροπορικώς. Ακτοπλοϊκώς συνδέεται απευθείας με το λιμάνι του Πειραιά. Η απόσταση είναι 83 ναυτικά μίλια και το ταξίδι διαρκεί περίπου τρεισήμισι ώρες. Αεροπορικώς το νησί συνδέεται με το αεροδρόμιο της Αθήνας και η πτήση διαρκεί περίπου 20 λεπτά.

Λουκουμαγειρέματα...

Τα συστατικά του είναι απλά: νερό, ζάχαρη και άμυλο. Λέγεται μάλιστα ότι το στοιχείο που έκανε ασυναγώνιστο το συριανό λουκούμι είναι το υφάλμυρο νερό του νησιού. Το μείγμα αυτό βράζει μέσα σε μπακιρένια καζάνια και όταν ο λουκουμοποιός -που το ανακατεύει συνέχεια- διαπιστώσει ότι είναι έτοιμο, το αδειάζει σε ξύλινο τελάρο, στρωμένο με αλεύρι. Την επόμενη μέρα, αφού έχει κρυώσει, κόβεται με μεγάλες σιδερένιες μαχαίρες πάνω σε πάγκο στρωμένο με ζάχαρη άχνη.

Από το 1832, που λέγεται ότι μπήκε η πρώτη καζανιά, ως σήμερα, οι γεύσεις λουκουμιών είναι πλέον αμέτρητες: μαστίχα, τριαντάφυλλο, αμύγδαλο, περγαμόντο, ακόμα και σοκολάτα ή μέλι.

πηγη:http://egnatiapost.gr/

***************                         **************************

Tο έθιμο των Ζεϊμπεκιών - Άνω Σύρος

Κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού στην Άνω Σύρο διοργανώνεται και το έθιμο των Ζεϊμπεκιών. Τα Ζεϊμπέκια είναι ένας πολεμικός χορός που χόρευαν αντρικά ζευγάρια και θέμα έχει την απαγωγή της Νύφης, γυναίκας του πρώτου Καπετάνιου. Είχαν πλάι κρεμασμένη οπλισμένη θήκη και στη διάρκεια του χορού άρπαζαν με σβελτάδα το κοντομάχαιρο κι έγγραφαν στον αέρα θεαματικές κινήσεις ή σχεδίαζαν εντυπωσιακές φιγούρες, στην προσπάθεια να μαχαιρώσει ο ένας τον άλλον. Έκαναν βήματα μπρος, βήματα πίσω γι'άμυνα και στριφογύριζαν. Όσοι παρακολουθούσαν το χορό χειροκροτούσαν ενθουσιασμένοι. Η στολή των χορευτών ήταν κατ'άλλους φουστανέλα , και κάποιοι άλλοι μιλούν για βράκα χρωματιστή. Διηγούνται πως φορούσαν στο κεφάλι καλπάκι κόκκινο με πούλιες, είχαν στα πόδια γκέτες (κιουζουλούκια).

Από πληροφορίες που έχει συλλέξει ο κ. Σολάρης Νίκος, δάσκαλος χορού στο Λύκειο Ελληνίδων ο παραπάνω χορός χορευότανε στις Απόκριες από ομάδα 20-40 ατόμων. Υπήρχε ο πρώτος Καπετάνιος, ο δεύτερος καπετάνιος και ο τρίτος καπετάνιος που τον αποκαλούσαν Μουσταφά. Ακόμη υπήρχε ηαρχιχανούμισσα (άνδρας ντυμένη Νύφη), ένας ή δύο αράπηδες ένας κυνηγός, φρουρός του καπετάνιου και τα ζεϊμπέκια. Πρώτος καπετάνιος οριζόταν ο καλύτερος χορευτής ο οποίος αναλάμβανε να μάθει τους χορούς σε όλους που αποτελούσαν την ομάδα. Πριν απ' αυτή την εκδήλωση μασκαράδες σε μικρές ομάδες γύριζαν τον οικισμό της Απάνω Χώρας σκορπώντας το γέλιο. Από το πρωϊ της Κυριακής άρχιζαν τα Ζεϊμπέκια να ξεχύνονται στα στενά της Ανω Σύρου με τραγούδια και χορούς .

Τα Ζεϊμπέκια χόρευαν μέσα σε κύκλο που είχε χαράξει χάμω, με το σπαθί του, ο Αράπης. Χόρευαν Χασάπικο, Χασαποσέρβικο και Ζεϊμπέκικο. Σε κάποιο σημείο του χορού ο Αράπης βρίσκει την ευκαιρία να φιλήσει την Νύφη και να την απαγάγει. Αυτό γίνεται αντιληπτό από τον Καπετάνιο και στέλνει τον κυνηγό να τους πιάσει. Ο Καπετάνιος στη συνέχεια καταδικάζει τον Αράπη γι' αυτό που έκανε σε θάνατο δια πυράς.
Αλλές ομάδες κατέβαιναν απ' την κορφή του Λόφου στο κέντρο της πόλης (Ερμούπολης) και εκεί συνεχιζόταν το πανηγύρι μέσα σε μια χαρούμενη ατμόσφαιρα. Τα Ζεϊμπέκια συνόδευαν όργανα από κιντέλι (μπουζούκι με 2 χορδές), τραμπούκα (τουμπερλέκι πήλινο με δέρμα σκύλου)και ντέφι. Στους χορούς που ακολουθούσαν στην Πιάτσα ή Ντανελάκι το κεντρικό σημείο της Απάνω Χώρας χόρευαν πολλά ζευγάρια χορευτές ή από ένα κάθε φορά. Κι ο χορός γινόταν μέσα σε μια έξαλλη ατμόσφαιρα.

Πηγή: 2ο Γυμνάσιο Σύρου


πηγη:http://tsarkastanhsia.blogspot.gr

*******************************                 **********************************

Τα Ζεϊμπέκια στην Άνω Σύρο

Τα Ζεϊμπέκια θα λέγαμε ότι είναι μια αποκριάτικη παράσταση με θέμα την απαγωγή της νύφης (αρχιχανούμισας), που είναι η  γυναίκα του καπετάνιου . Λέγεται ότι το έθιμο αυτό το έφεραν φυγάδες Έλληνες  από την Μικρά  Ασία .

Το αποκριάτικο αυτό έθιμο γινόταν την τελευταία Κυριακή των αποκριών και κυριαρχούσε στην  Άνω Σύρο και Ερμούπολη .

Τα Ζεϊμπέκια ήταν μια ομάδα 30 – 40 ατόμων που αποτελούνταν από:

Τον πρώτο καπετάνιο

Τον δεύτερο καπετάνιο

Τον τρίτο καπετάνιο ,  που το  αποκαλούσαν και  μουσταφά

Την αρχιχανούμισα ( γυναίκα του πρώτου καπετάνιου που ήταν ανδρας ντυμένος νύφη.)

Ένα με δύο Αραπάδες , που ήταν οι υπηρέτες του Καπετάνιου

και τα Ζεϊμπέκια

Κάθε χρόνο ,  δυο μήνες πριν τις αποκριές , δήλωναν ποιοι θέλουν  να     πάρουν  μέρος   στα Ζεϊμπέκια . Όλοι  τους συμμετείχαν με κάποιο χρηματικό ποσό για να καλύψουν τα έξοδα  των στολών , της  ενοικίαση μιας κάμαρας και της Λατέρνας αν δεν είχαν δυνατότητα να έχουν ορχήστρα.

Η κάμαρα ήταν ένα χώρος , ένα δωμάτιο μεγάλο όπου εκεί κατασκεύαζαν τις στολές και μάθαιναν να χορεύουν χασάπικο, χασαποσέρβικο και  Ζεϊμπέκικο .   Χορό  τους   μάθαινε ο καλύτερος χορευτής όπου και αυτός ήταν και ο Καπετάνιος των Ζεϊμπεκιών. Οι καθημερινές πρόβες στην καμάρα γίνονταν με την συνοδεία Ταμπούρλου ή Τραμπούκας . Η Τραμπούκα έμοιαζε με το τουμπελέκι αλλά ήταν πήλινο και για την κατασκευή του χρησιμοποιούσαν δέρμα από σκύλο.

Από το πρωί της Κυριακής τα Ζεϊμπέκια άρχισαν να ξεχύνονται στα στενά  της   Άνω   Σύρου   με    τραγούδια και   χορούς.Προς το βραδάκι τα    Ζεϊμπέκια   φθάνοντας   σε   κεντρικό σημείο της Άνω Σύρου , όπου είχαν νοικιάσει ένα οργανάκι (Λατέρνα ) , χόρευαν και διασκέδαζαν μέχρι τις πρωϊνές ώρες.

Πριν αρχίσει ο χορός , ο Καπετάνιος έδινε εντολή στον Αράπη να χαράξει με το σπαθί του ένα μεγάλο κύκλο που μέσα εκεί θα χόρευαν τα Ζεϊμπέκια .Σε κάποια  στιγμή μετά το χορό των Ζεϊμπεκιών ο Αράπης τοποθετεί στο κέντρο του κύκλου δυο σπαθιά χιαστή ,για να χορέψουν ο δεύτερος και ο τρίτος καπετάνιος.

Τελευταίος πάντα χόρευε ο πρώτος Καπετάνιος , όπου κανένας δεν   είχε   δικαίωμα   να    το   σταματήσει   παρά   μόνο   η αρχιχανούμισσα . Όλοι παρακολουθούσαν με θαυμασμό και με σεβασμό τον πρώτο Καπετάνιο που χόρευε . Σε κάποιο σημείο του χορού πηγαίνει να χορέψει με τον καπετάνιο η   Αρχιχανούμισσα . Ο καπετάνιος όμως για να δείξει ότι δεν υποτιμά το Αράπη και ότι το έχει σε εκτίμηση του παραχώρησε την θέση του .

Πάνω στο χορό όπως όλοι ήταν σε ευθυμία και χόρευαν μεταξύ τους . Ο  Αράπης  τότε βρήκε την    ευκαιρία   να φιλήσει  την    Αρχιχανούμισσα     και να  την απαγάγει . Γίνετε όμως αντιληπτό από τον καπετάνιο και στέλνει  τα   Ζεϊμπέκια να φέρουν πίσω το Αράπη με την Χανούμισσα . Τότε ο καπετάνιος καταδικάζει το Αράπη γι αυτό που έκανε εις θάνατο δια πυράς .

Αναφέρουμε μέρος των Ζεϊμπεκιών της έρευνας που έχει καταγράψει και βιντεοσκοπήσει ο δάσκαλος του Λυκείου Ελληνίδων Σύρου κ. Σολάρης Ν. μετά από έρευνα ετών. Το έθιμο αυτό αναβιώνετε εδώ αρκετά χρόνια στην Άνω Σύρο. 

Από τα παιδιά των χορευτικών ομάδων του Λυκείου Ελληνίδων Σύρου. Να πούμε ότι εφέτος για πρώτη φορά το έθιμο αυτό θα αναβιώσουν οι μαθητές της έκτης τάξης του δημοτικού σχολείου της Ποσειδωνίας στην αποκριάτική τους γιορτή το πρωϊ της τσικνοπέμπτης μετά από την καθοδήγηση του κ. Σολάρη Ν.

Το έθιμο των Ζεϊμπεκιών στην Άνω Σύρο θα γίνει 16 Μαρτίου στις 9 περίπου το βράδυ.

πηγή:http://www.cyclades24.gr

Το πρόγραμμα του Συριανού Καρναβαλιού

Το πρόγραμμα του Συριανού Καρναβαλιού παρουσίασε ο πρόεδρος του Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού Σύρου,Γιάννης Κεράνης σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στα τοπικά ΜΜΕ. Όπως έχει γραφτεί και σε προηγούμενο ρεπορτάζ, οι φετινές εκδηλώσεις θα ξεκινήσουν στις 16 Μαρτίου και θα ολοκληρωθούν στις 19 του ίδιου μήνα.

Αξιοσημείωτο είναι  η συνεργασία για πρώτη φορά ανάμεσα στη Τερψιχόρη ,τον Εμπορικού Συλλόγο, την Τουριστική Επιτροπή, τον Ο.Π.Α.Σ και διάφορων επιχειρηματιών που μπαίνουν μπροστά σε προτάσεις και ιδέες που θα βοηθήσουν την Τουριστική προβολή της Σύρου. Όπως ανέφεραν οι επιχειρηματίες ,μόνο ενωμένοι θα πάμε μπροστά σαν νησί σε αυτές τις δύσκολες εποχές ξεκινώντας από το Συριανό Καρνναβάλι.
Ήδη 7 διαγωνισμοί με δώρο ένα ταξίδι με προορισμό την Σύρο τρέχουν σε τοπικά site,Αθήναικά Ραδιόφωνα και τηλεοπτικές εκπομπές που σκοπό θα έχουν την διαφήμηση του Καρναβαλιού.

Το ξεκίνημα θα γίνει με το Σάββατο 16/3 όπου στις 20:30 θα ξεκινήσει το Καρναβάλι της Άνω Σύρου στα σοκάκια του οικισμού, το οποίο θα παρουσιάσουν ο Μπάμπης Κουλούρας και ο Γιώργος Ρούσσος.
Την ίδια ημέρα, στις 18:00 θα πραγματοποιηθεί στο θέατρο Απόλλων εκδήλωση με αποκριάτικα χορευτικά στην οποία θα λάβουν μέρος πολιτιστικοί φορείς από διάφορες περιοχές της χώρας που θα συμμετέχουν στο φετινό καρναβάλι.
Την Κυριακή 17 Μαρτίου, από νωρίς το απόγευμα θα ξεκινήσει η παρέλαση των καρναβαλιστών στους δρόμους τηςΕρμούπολης, ενώ στη συνέχεια θα γίνει η απονομή των νικητών στην Πλατεία Μιαούλη. Το Καρναβάλι της Ερμούπολης θα παρουσιάσει ο Σάββας Μπούμπουρας.
Η ομάδα που θα κατακτήσει το 1^ο βραβείοθα κερδίσει 400 ευρώ, το 2^ο βραβείο 300 ευρώ και το 3^ο βραβείο 200 ευρώ. Όπως έκανε γνωστό ο κ. Κεράνης, μέχρι στιγμής έχουν δηλώσει συμμετοχή 13 ομάδες και μέχρι την ημέρα του Καρναβαλιού υπολογίζεται ότι θα έχουν γίνει 17 με 18, ενώ συνολικά θα λάβουν μέρος περίπου 1000 καρναβαλιστές, αριθμός ρεκόρ για τα δεδομένα της Σύρου.
Την Καθαρή Δευτέρα 18 Μαρτίου σε διάφορες περιοχές της Σύρου, στα χωριά, θα πραγματοποιηθούν τα παραδοσιακά κούλουμα με πρωτοβουλία και τοπικών συλλόγων.
Τέλος, την Τρίτη 19 Μαρτίου το απόγευμα, θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση στην Άνω Σύρο με χορευτικά, στα οποία θα συμμετέχει το ΚΑΠΗ και άλλοι Σύλλογοι, θα υπάρχει ζωντανή μουσική, ενώ τα καταστήματα του οικισμού θα είναι ανοιχτά για να υποδεχθούν τον κόσμο.
Ο κ. Κεράνης, γνωστοποίησε επίσης ότι την προσεχή Παρασκευή 8 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί event διαφημιστικής προβολής(3000 flyer) για το Συριανό Καρναβάλι στο κέντρο της Αθήνας. Φέτος, έχει επιλεγεί η Βαρβάκειος Αγορά και το Μοναστηράκι, όπου αντιπροσωπεία από την Σύρο, μαζί με τον Σουρή, θα προσπαθήσουν να επαναλάβουν την περσινή επιτυχημένη καμπάνια.

πηγη: http://cyclades24.gr/

Παραδοσιακά Έθιμα Αποκριάς

Έθιμα Αποκριών

Χοιροσφάγια, κάψιμο του Τζάρου κά  Χοιροσφάγια Μια εβδομάδα πριν από την Τσικνοπέμπτη, με το άνοιγμα του Τριωδίου ξεκινούσε η διαδικασία της σφαγής των γουρουνιών, τα χοιροσφάγια. Γι'αυτό η εβδομάδα αυτή ονομαζόταν και σφαγαριά. Στα παλιά τα χρόνια, κάθε σπίτι έτρεφε για ένα χρόνο το γουρουνόπουλό του. Ένα καλό γουρούνι για «χοιροσφαγή» έφτανε τα 100 με 150 κιλά. Όλο το χρόνο ταϊζόταν με καλαμπόκι, πίτουρα κουρκούτι, σγόρτσα (άγρια αχλάδια), βελανίδια και αποφάγια του σπιτιού (παμφάγο). Το σφάξιμο του γουρουνιού γινόταν την περίοδο των Απόκρεω, την πρώτη εβδομάδα του Τριωδίου, την σφαγαριά. Ήταν γιορτή για όλο το χωριό. Οι κάτοικοι σχημάτιζαν φιλικές συντροφιές και έσφαζαν «χαλάγαν» με τη σειρά τα χοιρινά τους. Πρώτη μέρα Ένα επιδέξιος σφαγέας έσφαζε το γουρούνι. Η σφαγή γινόταν με μαχαίρι ή με όπλο (δίκανο). Μετά το σφάξιμο του βάζαν ένα λεμόνι στο στόμα, το λιβάνιζαν και το σκέπαζαν για φύγει το κακό σπυρί (αν είχαν επάνω τους). Ο σφάχτης πηδούσε τρεις και τρεις φορές και στη συνέχεια από μια η οικογένεια. Το κεφάλι θα το κρεμάσουν για το καλό του σπιτιού. Αλλού πάλι χάραζαν ένα σταυρό στο στήθος και πάνω στις σχισμές τοποθετούσαν αναμμένα κάρβουνα και λιβάνι. Τα μικρά χοιρινά τα έκαναν μαδητά, τα μεγάλα τα έγδερναν εκτός από την κοιλιά. Ο πρώτος μεζές στα κάρβουνα ηταν ο «καρούτσαφλος», (ο λάρυγγας, το καρύδι του χοιρινού) συνοδευόμενος από κρασί, μπομποτοκουλούρα, «χρόνια πολλά» και «ο θεός να σχωρέσει τις ψυχές» των νεκρών. Ιδιαίτερα τον πρόσφεραν στον σφαγέα. Από δω, ίσως βγήκε, και η παροιμιακή φράση «θα σου φάω τον καρούτσαφλο ή το λαρύγγι». Αλλού σαν πρώτο μεζέ χρησιμοποιούσαν το κομμάτι το κρέας που ψήθηκε στον σταυρό με τα κάρβουνα και το λιβάνι. Οι γυναίκες ετοίμαζαν το συκώτι του γουρουνιού με ψιλοκομμένο κρεμμύδι, έναν πολύ νόστιμο μεζέ. Τα παιδιά έβαζαν ένα κόκκινο σταυρό από το αίμα του γουρουνιού, για να μην τους τρώνε τα κουνούπια το καλοκαίρι. Απ' το αίμα θα φοβούνταν τα κουνούπια και δεν θα τους τσιμπούσαν. Τη «φούσκα» (κύστη) την έτριβαν στη στάχτη, τη φούσκωναν, έριχναν σπυριά από αραποσίτι κι έπαιζαν. Οι μεγάλοι τη χρησιμοποιούσαν για καπνοσακούλα. Τη «χολή» του ασήμαδου μαύρου γουρουνιού τη βάζαν για φυλαχτάρι στα ζώα ή πότιζαν τις γκαστρωμένες φοράδες για να μην απορρίξουν. Την «πυτιά» την κομμάτιαζαν. Ρίχναν ξύδι, λάδι, σκόρδο, αλάτι, ούζο και την ξεραίνουν στον ήλιο. Την κρεμούν μέσα σε σακούλι στην καπνιά του παραγωνιού και την ρίχνουν στο τυρί για πήζει. Δεύτερη μέρα Οματιά Τη δεύτερη μέρα ετοίμαζαν την «οματιά». Έπαιρναν τα χοντρά έντερα, σε μήκος 60 έως 80 εκ. τα έπλεναν καλά. Τα γέμιζαν με: μισοστουμπισμένο και μισοβρασμένο σιτάρι, σταφίδες, πορτοκαλόφλουδες, μυρωδικά και μπαχαρικά. Τα έβαζαν σε «τεψιά» με λίπος από την μαδημένη κοιλιά «σγόρτσα» και την έψηναν στο φούρνο. Ήταν νόστιμη. Τρώγονταν ζεστή ή κρύα. Από την ψημένη «οματιά» έστελναν και στις οικογένειες που δεν είχαν ή δεν έσφαξαν το δικό τους χοιρινό. Πηχτή ή ποδομούτσουνα Μια επιπλέον γαστρονομική απόλαυση της «σφαγαριά» τα ποδομούτσουνα που κάναν την πηχτή. Καθάριζαν καλά πόδια και κεφάλι. Τα κομμάτιαζαν, τα έβραζαν, τα ξεκοκκάλιαζαν, εκτός των ποδιών, τα κομμάτιαζαν σε «μπουκιές», τα ξανάβραζαν με στουμπισμένο σκόρδο και ξύδι «σκορδοστούμπι», αλάτι και πιπέρι. Έτσι ετοιμαζόταν η πηχτή που έπηζε σαν κρύωνε, (μέσα σε πιάτο ή σε λαγήνα για αργότερα) και κοβόταν με το μαχαίρι. Νοστιμότατη, με άρωμα σκόρδου και νοστιμιά ξυδιού. Τα λουκάνικα Τα ψιλά έντερα, πλυμένα και γυρισμένα, σε μήκος ενός περίπου μέτρου, τα «ξεθέρμιζαν», τα φούσκωναν, τα έδεναν στις άκρες και τα κρεμούσαν σε ένα οριζόντιο καλάμι για να ξεραθούν. Με αυτά φτιάχνανε τα λουκάνικα. Γέμιζαν τα έντερα με κρέας β΄κατηγορίας, κομμένο και λιανισμένο πάνω σε κρεατοκόφτη. Έριχναν ψιλοκομμένο κρεμμύδι, κοπανισμένα μπαχαρικά (κανέλα, γαρύφαλλα, πιπέρι μαύρο) λίγη ψιλοκομμένη πιπεριά, πορτοκαλόφλουδα, αλάτι και ότι άλλο αρωματικό. Όλα αυτά τα μισοέβραζαν, πριν βάλουν με χωνί τη γέμιση ζεματούσαν τα λουκάνικα για να καθαρίσουν και να μαλακώσουν. Γεμισμένα και τρυπημένα τα βουτούσαν σε ζεστό νερό για φύγει ο αέρας, που τυχόν θα έμενε. Ύστερα τα κρεμούσαν κατά προτίμηση μέσα στο τζάκι, για να στεγνώσουν γρηγορότερα. Γινόταν πικάντικα. Τρωγόταν ψητά ή έμπαιναν στο παστό που ετοιμαζόταν την Τσικνοπέμπτη. Το «ξεφόρτιασμα» Τη δεύτερη μέρα μετά το γδάρσιμο «ξεφόρτιαζαν» το σφαχτό, δηλ. αφαιρούσαν το στρώμα λίπους που είχε στη ράχη, με λωρίδες «φέρτσες», από πάνω προς τα κάτω, καθώς ήταν κρεμασμένο από τα πισινά του πόδια. Το λίπος το κομμάτιαζαν, το έβαζαν στο νερό, που το άλλαζαν δυο φορές, για να γίνει «άσπρη αλοιφή», το αλάτιζαν και το άφηναν για «να το πιάσει το αλάτι». Το ξύγκι, «το πλαστήρι» το έβαζαν χωριστά. Με το «ξεφόρτιασμα» κομμάτιαζαν το κρέας, διάλεγαν το καλό για το «παστό», το αλάτιζαν, έριχναν ρίγανη και το άφηναν μερικές μέρες «να το πιάσει το αλάτι». Ήθη και έθιμα Αποκριάς σε όλη την Ελλάδα Στην Ξάνθη το τελευταίο τριήμερο της αποκριάς με το "κάψιμο του Τζάρου" στη γέφυρα του ποταμού Κόσυνθου. Σύμφωνα με την παράδοση, ο "Τζάρος" ήταν ένα κατασκευασμένο ανθρώπινο ομοίωμα, τοποθετημένο πάνω σε πουρνάρια. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, οι κάτοικοι τον καίνε, ώστε το καλοκαίρι να μην υπάρχουν ψύλλοι. Ακολουθεί η ρίψη εκατοντάδων πυροτεχνημάτων που κάνουν τη νύχτα μέρα. Στη Νάουσα, κάθε χρόνο αναβιώνει το έθιμο "Γενίτσαροι και Μπούλες" που έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία. Οι Γενίτσαροι φορούν φουστανέλες, τσαρούχια, μάλλινες μακριές κάλτσες και γιλέκο, ενώ στο πρόσωπο φέρουν κερωμένο πανί με ζωγραφιστό μουστάκι. Στο κεφάλι, στη μέση και στο χέρι τους δένουν από ένα μαντήλι, ενώ στο λαιμό κρεμούν σταυρό και αλυσίδα με φυλακτό. Οι Μπούλες είναι επίσης άνδρες, ντυμένοι με γυναικεία ρούχα και στο πρόσωπο φορούν βαμμένες μάσκες. Σύμφωνα με το έθιμο, τα χρόνια της τουρκοκρατίας οι αρματολοί έβρισκαν στις Απόκριες την ευκαιρία να κατέβουν στην πόλη μασκαρεμένοι και να γλεντήσουν με συγγενείς και φίλους, χωρίς να φοβούνται ότι θα τους αναγνωρίσουν οι Τούρκοι. Στην Κοζάνη, ζωντανεύει ο "Φανός", τον οποίο ανάβει ο δήμαρχος στο κέντρο της πόλης και γύρω του στήνονται οι χοροί. Χορεύουν και τραγουδούν τα "Ξιανέντραπα" αλλά και τραγούδια κλέφτικα, της αγάπης και της ξενιτιάς. Η γιορτή κορυφώνεται τα ξημερώματα της Καθαρής Δευτέρας, που βραβεύονται οι καλύτεροι Φανοί. Στο Σοχό του νομού Θεσσαλονίκης εμφανίζονται οι Κουδουνοφόροι, κατάλοιπο της διονυσιακής λατρείας. Με τραγόμορφες στολές και κουδούνια σε όλο το σώμα τους, χορεύουν στους δρόμους και τις πλατείες. Πρόκειται για μια "αναίμακτη θυσία στους νεκρούς", ενώ οι εκδηλώσεις της Απόκριας κλείνουν με το έθιμο των μετανοιών. Οι μεγαλύτεροι δίνουν άφεση αμαρτιών στους μικρότερους που με πολύ σεβασμό επισκέπτονται τους μεγαλύτερους, τους φιλούν το χέρι και τους προσφέρουν ένα πορτοκάλι. Στην Καστοριά, οι κάτοικοι ανάβουν μεγάλες φωτιές, τις "Μπουμπούνες", γύρω από τις οποίες στήνεται χορός με την συνοδεία παραδοσιακών τοπικών σχημάτων. Στο τέλος, οι πιο τολμηροί πηδάνε πάνω από τη θράκα. Έθιμο της ίδιας βραδιάς είναι και ο "χάσκαρης". Στην άκρη ενός πλάστη δένεται μία κλωστή και στην άκρη της κλωστής ένα βρασμένο αβγό. Ο αρχηγός της οικογένειας κρατά τον πλάστη και τον κατευθύνει στα στόματα των μελών, οι οποίοι προσπαθούν να το "χάψουν". Στο Λιτόχωρο Πιερίας αναβιώνουν έθιμα που έχουν σκοπό τον εξαγνισμό των κακών πνευμάτων και της κακοτυχίας. Αυτό επιτυγχάνει ο Χορός των βωμολόχων που περιδιαβάζει όλο το χωριό με πειράγματα για όλους τους περαστικούς. Το βράδυ της Κυριακής της Αποκριάς ανάβουν τα κέδρα στις γειτονιές, γύρω από τις οποίες στήνεται ξέφρενο γλέντι. Στη Νέα Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης, αναβιώνει το έθιμο του γιαουρτοπόλεμου, που έχει τις ρίζες του στη Μικρά Ασία. Στη Δημητσάνα οι απόκριες κορυφώνονται με το κάψιμο του «μακαρονά». Στη Σκύρο αναβιώνει το έθιμο του "γέρου και της Κορέλας". Άντρες φορούν την παραδοσιακή φορεσιά του σκυριανού βοσκού και στη μέση τους κρεμούν μεγάλες κουδούνες. Στη Νάξο, οι άντρες φορούν φουστανέλες και μάσκες και τριγυρνούν στις γειτονιές χορεύοντας και τραγουδώντας. Αλμυροκουλούρα Τη νύχτα πριν την «Κυριακή της Τυρινής», τα κορίτσια ανακατεύουν αλεύρι, πολύ αλάτι και νερό και ψήνουν το μείγμα του ψωμιού που λέγεται «αλμυροκουλούρα» (δηλαδή πολύ αλμυρό ψωμί). Τα κορίτσια το τρώνε και πιστεύουν ότι τον άντρα που θα ονειρευτούνε εκείνο το βράδυ αυτόν και θα παντρευτούνε. ΠΗΓΗ:http://www.paidika.gr

Του Κουτρούλη ο Γάμος

Έθιμα Αποκριών

Η αναβίωση του γάμου... Του Κουτρούλη ο Γάμος Η αναβίωση του γάμου που άφησε εποχή στη Μεθώνη τόσο για τα χρόνια που περίμενε το ζευγάρι για να ζήσει το πολυπόθητο μυστήριο, όσο και για το γλέντι που δικαίως ακολούθησε, γίνεται κάθε χρόνο την Καθαροδευτέρα στις μία το μεσημέρι στην πλατεία σιντριβανιού της παραλίας. Το γεγονός είναι πραγματικό και σύμφωνα με ιστορικές πηγές συνέβη τον 14ο αιώνα. Πρωταγωνιστής της απίθανης αυτής ιστορίας ήταν ο ιππότης Ιωάννης Κουτρούλης, ο οποίος, τρελά ερωτευμένος με συμπατριώτισσά του, δε μπορούσε να τη νυμφευθεί γιατί ήταν ήδη παντρεμένη. Η όμορφη Μεθωναία, της οποίας το όνομα δεν έχει σωθεί και την οποία οι μεταγενέστεροι ονόμασαν Αρσάννα, δεν μπορούσε να πάρει διαζύγιο γιατί δεν το επέτρεπε ο Χριστιανός Επίσκοπος της πόλης Νήφων. (Μεθώνη)Τελικά μετά από 17 χρόνια οι δύο ερωτευμένοι, καταφεύγοντας στον ίδιο τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, πήραν την άδεια και παντρεύτηκαν. Προϋπόθεση βέβαια που έθεσε ο Πατριάρχης ήταν οι δύο Μεθωναίοι να μην είχαν ήδη συνάψει σχέσεις, όπως και διαπιστώθηκε. Στο γλέντι που ακολούθησε ήταν φυσικό να γίνει......του "Κουτρούλη ο Γάμος". Η φαντασία των οργανωτών, όσο περνούσαν τα χρόνια, δημιούργησε νέα δεδομένα και καταστάσεις που έκαναν το γάμο της εποχής εκείνης πασίγνωστο σε όλη την Ελλάδα. Και μέσα από την ιστορία της εποχής εκείνης γίνεται αναφορά στην εποχής μας και με έντονη σατιρική διάθεση διακωμωδούνται σημερινά γεγονότα καθώς επίσης και η νύφη με πολλά γαργαλιστικά στιχάκια.